UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kmieć

Chronologizacja

1246, Leszek Bednarczuk, Początki i pogranicza polszczyzny, 2018

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kmieć
kmiecie
ndepr
kmiecie
depr
D. kmiecia
kmieci
C. kmieciowi
kmieciom
B. kmiecia
kmieci
N. kmieciem
kmieciami
Ms. kmieciu
kmieciach
W. kmieciu
kmiecie
ndepr
kmiecie
depr

Pochodzenie

psł. *kъmetь 'wielmoża, wysoki urzędnik; zamożny chłop, wieśniak'

Jest to zapożyczenie jakiejś romańskiej formy *comĕte, *cumĕte, kontynuującej biernik łac. comes, comitis 'towarzysz wodza; członek orszaku władcy'.

1. dawniej

Definicja

w dawnej Polsce: chłop mający własne gospodarstwo i płacący czynsz

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:  włościanin
hiperonimy:  chłop

Cytaty

Między gospodarskim kmieciem a biedotą z czworaków istniały trudne do zniwelowania bariery.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004

Teraz panował w mieście dodatkowy tłok. Na turniej i jarmark zjechali możni z całych Leśnych Gór, mieszkańcy okolicznych wsi, kmiecie, wolni drwale, bobrownicy znad Strugi, no i przede wszystkim szklarscy mistrzowie z Uwegny.

źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003

Schodzili się okoliczni ludzie, drobne rycerstwo, wolni kmiecie, klasztorne wypędki i czcigodne żebractwo. Pachołkowie uprzątnęli podest, na który padało światło od okna i wprowadzili odzianą w nie pierwszej czystości giezło białogłowę.

źródło: NKJP: Witold Turant: Przygoda na Tylnej Mariackiej, 2009

2. rolnik

Definicja

książk. 
osoba mieszkająca na wsi i zajmująca się uprawą roli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłop, kmiot, kmiotek, rolnik, włościanin, wsiur
hiperonimy:  gospodarz

Cytaty

Aż tu raptem ster rządu ujął w ręce silny kmieć, krew z naszej krwi, kość z naszej kości, prawy potomek Witosa - i nadzieja wstąpiła w serca.

źródło: NKJP: Jaroslaw Krawczyk: Kolczyki Izoldy, Gazeta Wyborcza, 1994-07-15

Wsi w czasie okupacji jednak było lżej, przede wszystkim z aprowizacją. Niby Niemcy wszystko zabierali, rekwirowali, ale kto tam polskiemu kmieciowi wszystko zarekwiruje.

źródło: NKJP: Tomasz Domaniewski: Niedaleko od prawdy, 1978

3. prostak

Definicja

pot.  pogard. 
mężczyzna niewykształcony, pewny siebie i zachowujący się niegrzecznie i prostacko

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  burak, cep, cham, czereśniak, grubianin, kmiot, kmiotek, prostak, wieśniak, wsiur

Cytaty

Czy ty się aby nie zapominasz, kmieciu? No wiem, wiem, zapominasz się, ale kto by od chama wymagał.

źródło: NKJP: Internet

Wypowiedzi świadczą, że nick masz nieadekwatny do rozumu i intelektu. Jesteś kmieciem i tak powinieneś się podpisywać.

źródło: Internet: eurosport.onet.pl

Data ostatniej modyfikacji: 23.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json