UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

błędne koło

Odmiana

typ frazy: fraza rzeczownikowa

n2, odmienny: błędny, koło

1. w logice

Definicja

log. 
błąd polegający na definiowaniu lub dowodzeniu przy użyciu sformułowań lub przesłanek, które należy zdefiniować lub udowodnić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność intelektualna człowieka ➔ nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • unikać błędnego koła
    popaść w błędne koło

Cytaty

Takie konstrukcje w logice są nazywane błędnym kołem definicji - nieznane przez nieznane.

źródło: NKJP: Internet

[...] zwolennicy nieklasycznych definicji prawdy negowali odniesienie sądów prawdziwych do obiektywnej rzeczywistości, odnosząc ja do własnych doznań, przekonań, doświadczenia wewnętrznego. Nieklasyczne ujęcia stwarzały znaczne trudności w znalezieniu takiego sprawdzianu, które nie prowadziłyby do błędnego koła w rozumowaniu. Na pytanie o prawdę brakuje odpowiedzi zadowalającej wszystkich.

źródło: NKJP: Mariola Dobrowolska-Olearczyk: Wychowawcze znaczenie prawdy, Wychowawca, 2005-06

Szczególną postacią błędu petitionis principii jest błędne koło w dowodzeniu, które polega na przyjęciu za przesłankę tego, co dopiero ma być wywnioskowane w danym dowodzeniu.

źródło: NKJP: Zygmunt Ziembiński; Logika praktyczna, 1958

[...] uzasadnienia dedukcji same zakładają dedukcję. Popadają one w błędne koło, ponieważ odwołują się dokładnie do tych zasad wnioskowania, które mają uzasadnić.

źródło: NKJP: Ryszard M. Machnikowski: Spór o relatywizm w XX - wiecznej socjologii wiedzy naukowej, 2003

Takie jednak błędne koło bezpośrednie każdy zauważy; gorzej, jeśli w definicjach napotykamy błędne koło pośrednie, to znaczy, jeżeli np. wyraz A definiujemy używając wyrazu B, wyraz zaś B za pomocą wyrazu C, a w końcu okazuje się, że ów wyraz C wymaga zdefiniowania za pomocą wyrazu A.

źródło: NKJP: Zygmunt Ziembiński; Logika praktyczna, 1958

2. w nałogu

Definicja

nieprzerwany ciąg niekorzystnych zjawisk lub sytuacji, które wzajemnie się wywołują i w związku z tym okresowo powtarzają, co uniemożliwia zmianę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Ocena i wartościowanie ➔ słownictwo oceniające

Połączenia

  • błędne koło biedy, nałogu, przemocy, uzależnienia, zadłużenia
  • powstaje, tworzy się błędne koło
    przerwać błędne koło
    wpaść w błędne koło
    tkwić w błędnym kole

Cytaty

Jedną z przyczyn zgonów spowodowanych posocznicą jest nadmierne krzepnięcie krwi. W organizmie chorego powstaje błędne koło: stan zapalny powoduje większą krzepliwość, większa krzepliwość powoduje większe zapalenie.

źródło: NKJP: Alicja Giedroyć: Życie w rękach kasy chorych, Gazeta Wrocławska, 2003-01-10

Przypierani do muru działacze [...] odpowiadali [...], że nie można organizować dużych imprez, jeśli brakuje zawodniczek. Pań skaczących na nartach jest rzeczywiście niewiele, ale głównie dlatego, że nie mają gdzie startować. Krótko mówiąc mamy do czynienia z błędnym kołem.

źródło: NKJP: Kamil Potyk: Kiedy skoczą panie? Koleżanki Małysza, Mazowieckie To i Owo, 2007-01-14

Takie kobiety potrzebują mężczyzny przy swoim boku, aby czuć się w pełni wartościową istotą ludzką. Paradoksalnie - przeważnie są same. Tkwią w błędnym kole: bez faceta czują się bezwartościowe, a faceci odbierają ten komunikat myśląc: „Po co zadawać się z kimś, kto jest bezwartościowy?”.

źródło: NKJP: Anna Dąbrowska: Ciągle sama, Cosmopolitan, 1999

Większość narkotyków – typowym przykładem jest tu morfina – daje nieraz głębokie obniżenie nastroju w tym okresie, gdy trucizna bezpośrednio nie działa. Jest to jedna z przyczyn tzw. głodu narkotyku (np. potworny głód morfinowy). Dochodzi w ten sposób do powstania mechanizmu błędnego koła. Używa się narkotyku, by usunąć za pomocą objawów ostrego zatrucia (euforii) objawy zatrucia chronicznego (depresja).

źródło: NKJP: Antoni Kępiński: Melancholia, 1974

Im bardziej się myśli o spaniu, tym większy problem z zaśnięciem. Im bardziej się myśli o tym, żeby mi się ręce nie trzęsły, tym bardziej się one trzęsą. Tych błędnych kół w nerwicy jest wiele.

źródło: NKJP: Katarzyna Rożko: O nerwicach na spokojnie, Dziennik Zachodni, 2007-05-05

Data ostatniej modyfikacji: 30.10.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json