UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ślepak

Chronologizacja

1643, Knap

Pochodzenie

Zob. ślepy

1. niewidomy

Definicja

pot. 
człowiek, który trwale utracił wzrok

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:  niewidomy, ślepiec, ślepień

Cytaty

Stara Fejga wciąż czeka na niego, ale wszyscy są przekonani, że ślepak nie chciał być rodzinie ciężarem i gdzieś się daleko od domu utopił.

źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1952

[...] od ślepaków wiem, że po utracie wzroku słuch wcale się nie doskonali, często odwrotnie - słabnie.

źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Chamowo, 2010

Dlatego nie trzymam się z ludźmi z roku, mam dobrą przyjaciółkę, z którą będę teraz mieszkać w wynajętym mieszkaniu, a na uczelni trzymam się z moją bandą ślepaków. Jakich ślepaków? Tak nazywam nas, niewidomych studentów.

źródło: NKJP: Marek Świercz: Szczęściara Magda, Trybuna Śląska, 2004-09-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ślepak
ślepacy
ndepr
ślepaki
depr
D. ślepaka
ślepaków
C. ślepakowi
ślepakom
B. ślepaka
ślepaków
N. ślepakiem
ślepakami
Ms. ślepaku
ślepakach
W. ślepaku
ślepacy
ndepr
ślepaki
depr

2. niedowidzący

Definicja

pot. 
człowiek, który ma dużą wadę wzroku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ślepiec, ślepota, ślepuch

Cytaty

- A co ty tam widzisz, przerwał mu któryś z przeciwników, przecież ślepak jesteś - zaśmiał się. - Ślepak? Ja mam wadę wzroku, ale ja jestem dalekowzroczny - odciął się Henrykowski [...].

źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1985

Bez okularów niewiele widziałem. - Nie bój się, nie takich ślepaków przeprowadzałem przez afgańskie góry - pocieszał mnie Aleksander [...].

źródło: NKJP: Janusz Młynarski: Międzynarodowa integracja na szczeblu gminy Ustrzyki Dolne, Gazeta Wyborcza, 1995-11-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ślepak
ślepacy
ndepr
ślepaki
depr
D. ślepaka
ślepaków
C. ślepakowi
ślepakom
B. ślepaka
ślepaków
N. ślepakiem
ślepakami
Ms. ślepaku
ślepakach
W. ślepaku
ślepacy
ndepr
ślepaki
depr

3. gapa

Definicja

pot. 
człowiek patrzący w sposób nieuważny, tak że nie zauważa wyraźnie widocznych przedmiotów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ślepiec, ślepota

Cytaty

Wracam zmęczony z roboty, a obiad jeszcze niegotowy? - Jak to niegotowy? Ty ślepaku. Przecież stoi przed tobą talerz z zupą.

źródło: NKJP: Tomek Tryzna: Idź, kochaj i niech ci nie pomoże żadna na ziemi rzecz, 2010

- Jak łazicie, ślepaki?! - wesoło zakrzyknął Jacek, śmiejąc się z naszych zaskoczonych min i wyciągając rękę na powitanie.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ślepak
ślepacy
ndepr
ślepaki
depr
D. ślepaka
ślepaków
C. ślepakowi
ślepakom
B. ślepaka
ślepaków
N. ślepakiem
ślepakami
Ms. ślepaku
ślepakach
W. ślepaku
ślepacy
ndepr
ślepaki
depr

4. nabój

Definicja

wojsk.  pot. 
nabój niezawierający pocisku, służący do pozorowania wystrzału

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  nabój

Cytaty

Pada czternaście strzałów, ale nigdy nie wiadomo, od którego skazany upadnie. Bo trzynaście nabojów to ślepaki.

źródło: NKJP: Wojciech Tochman: Córeńka, 2005

Marek układał obok siebie cienkie, kwadratowe blaszki i laski prochu z tym charakterystycznym żłobieniem w środku; wyglądały niczym martwe patyczaki, spłonki z przeżartą łuską, pociski, ślepaki, zapalniki.

źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ślepak
ślepaki
D. ślepaka
ślepaków
C. ślepakowi
ślepakom
B. ślepaka
ślepak
ślepaki
N. ślepakiem
ślepakami
Ms. ślepaku
ślepakach
W. ślepaku
ślepaki

5. owad

Definicja

zool. 
owad fruwający wielkości około trzech centymetrów, mający duże, lśniące i kolorowe oczy; Chrysops

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ślepień
hiperonimy:  owad

Cytaty

Najłatwiej rozpoznać je po rejonie ataku: ślepak uwielbia gryźć w górne partie ciała, a jusznica celuje w kończyny.

źródło: NKJP: Ach, te piękne oczy..., Gazeta Krakowska, 2001-07-21

Gdy zakażony człowiek zostanie ukąszony przez ślepaka, mikrofilarie przedostają się do przewodu pokarmowego owada, tracą osłonkę i przez układ krwionośny docierają do jego mięśni szyi, gdzie przechodzą kolejne stadia larwalne.

źródło: NKJP: Internet

[...] zadbali także o to, by komfortu przybyszów nie zakłócały żadne krwiożercze owady w postaci ślepaków czy komarów.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ślepak
ślepaki
D. ślepaka
ślepaków
C. ślepakowi
ślepakom
B. ślepaka
ślepaki
N. ślepakiem
ślepakami
Ms. ślepaku
ślepakach
W. ślepaku
ślepaki

Frazeologizmy

ktoś strzela ślepakami
Data ostatniej modyfikacji: 20.10.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json