UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

piękność

Chronologizacja

1466, SStp

Pochodzenie

Zob. piękny

1.a cecha

Definicja

cecha kogoś lub czegoś, co jest oceniane przez mówiącego jako bardzo ładne pod względem wyglądu lub bardzo przyjemne pod względem innych wrażeń zmysłowych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Relacje znaczeniowe

antonimy:  brzydkość, brzydota

Połączenia

  • niezwykła, rzadka piękność
  • piękność chłopca, dziewczyny, kobiet; kształtów, szyi; kraju, miasta; natury, przyrody, świata, widoku
  • uroda i piękność, wdzięk i piękność; piękność i siła

Cytaty

Żona jego, Potocka z domu, kobieta rzadkiej piękności, zmarła w kilka lat po ślubie, pozostawiając jedynego syna Witolda.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Wolne miasto, 2002

Kiedyś mówiliśmy: ale dziwa! Ta dziwa to nie było obraźliwe, to wyrażało podziw dla piękności dziewczyny czy kobiety, dla jej urody, figury, wdzięku.

źródło: NKJP: Marian Sałata: Gadaj jak andrus, Gazeta Krakowska, 2004-12-24

Lajos dopuścił się ciężkiego przestępstwa: ucząc syna gospodarza, Chrysipposa, powożenia rydwanem, nie tylko zachwycił się pięknością chłopca, lecz go uwiódł i porwał; [...]

źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian, 2008

Zza chmur wyszedł księżyc. Przestał padać śnieg. W tym oświetleniu i białej barwie różnych cieni uwydatniała się piękność miasta.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Wolne miasto, 2002

Panna Konstancja, wyróżniająca się pięknością kształtów, chciała Jerzego Turzona poparzyć pokrzywą, lecz upadła w wodę po pas, co niezmierną wywołało wesołość.

źródło: NKJP: Spotkania u Charamanusa, Dziennik Polski, 2001-06-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. piękność
piękności
D. piękności
piękności
C. piękności
pięknościom
B. piękność
piękności
N. pięknością
pięknościami
Ms. piękności
pięknościach
W. piękności
piękności

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b piękna kobieta

Definicja

kobieta, która jest oceniana przez mówiącego jako bardzo ładna pod względem wyglądu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

  • kobieca; amerykańska, azjatycka, latynoska...; brazylijska, egipska, hiszpańska...; blond, blondwłosa, czarnowłosa, jasnowłosa, rudowłosa; długonoga; czarnoskóra; egzotyczna, tajemnicza; lokalna, miejscowa; prawdziwa; skończona; szkolna piękność
  • uchodzić, uważać, uznać/uznawać kogoś za piękność

Cytaty

Urodziwa dwudziestoletnia szatynka w 1930 roku została wybrana najpiękniejszą Polką. [...] Piękność pochodziła z szacownej inteligenckiej rodziny.

źródło: NKJP: Jerzy Waksmański: Wielkie miłości tenora, Dziennik Zachodni, 2001-01-19

Maria odziedziczyła po matce wielką urodę. W środowisku akademickim uchodziła za piękność — nazywano ją księżniczką.

źródło: NKJP: Grażyna Kuźnik: Skazana na sukces, Dziennik Zachodni, 2001-01-19

Do konkursu zakwalifikowało się 14 piękności. Ich przeciętny wzrost to 175 cm, najmłodsza ma 18 lat, a najstarsza 22 lata.

źródło: NKJP: (mst): Finalistki Miss POLONIA 2005, Gazeta Krakowska, 2004-12-31

[...] mówiła ten tekst naczelna piękność szkoły: kruczowłosa, wyniosła Lucylla Różogrodek, obiekt umizgów i westchnień nie tylko szkolnej młodzi, lecz i męskiej starszyzny [...]

źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 1998

Przy radiowozie stała kobieta z gatunku tych, o których mężczyźni mówią, że są przystojne. Dość wysoka, szczupła, w okularach, z lekko siwiejącymi ciemnymi włosami, o zdecydowanych rysach twarzy. [...] Kiedyś musiała być pięknością, teraz dumnie obnosiła przemijającą urodę.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. piękność
piękności
D. piękności
piękności
C. piękności
pięknościom
B. piękność
piękności
N. pięknością
pięknościami
Ms. piękności
pięknościach
W. piękności
piękności

1.c rzecz piękna

Definicja

coś, co jest oceniane przez mówiącego jako bardzo ładne pod względem wyglądu lub bardzo przyjemne pod względem innych wrażeń zmysłowych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:  brzydota

Cytaty

[...] koronki, hafty i inne piękności regionu Wiśniowej znajdują się dzisiaj nie tylko w Polskich domach, ale i na całym świecie.

źródło: NKJP: (ANKA): Serca wsi, Gazeta Krakowska, 2005-01-10

Don Juan wylicza piękności młodej chłopki. Każe jej obracać się, ogląda ją jak cielę na jarmarku i powiada: spojrzenie wyraziste, figura zgrabna, twarz miła, oczy ładne, zęby do kochania, wargi apetyczne, a ręce?

źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000

Można zachwycać się zaroślami pokrywającymi szczyt wzgórza. Składają się one z dębu szypułkowego, leszczyny, różnych gatunków róż, [...] trzmieliny, kaliny kolorowej i wielu innych żółto-błękitnych piękności.

źródło: NKJP: (WOJ): Rezerwat Złota Góra, Dziennik Polski, 2008-07-26

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. piękność
piękności
D. piękności
piękności
C. piękności
pięknościom
B. piękność
piękności
N. pięknością
pięknościami
Ms. piękności
pięknościach
W. piękności
piękności

2. języka

Definicja

cecha czegoś, co mówiący uważa za szczególnie wartościowe pod względem jakości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  brzydota

Połączenia

  • piękność języka, poezji, wierszy

Cytaty

Jestem wdzięczny losowi, że pozwolił mi obcować z jego poezją i zachłystywać się pięknością jego wierszy, ale także i za to, że umieścił mnie gdzieś na szlaku jego życiowej wędrówki, że mogłem cieszyć się licznymi spotkaniami z nim i jego życzliwością.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet : wybór z pamięci 90-latka, 2004

Zacząłem, wspomina aktor, coś mówić bez ładu i składu o piękności Jego poezji, o trudności, jaką niesie jej mówienie, o jej głębi a zarazem prostocie.

źródło: NKJP: (ht): Papieskie anegdoty, Dziennik Bałtycki, 1999-06-18

Dramaty te mimo szlachetności idei i piękności języka budziły szereg zastrzeżeń z punktu widzenia rygorów sztuki teatralnej.

źródło: NKJP: Artur Hutnikiewicz: Młoda Polska, 1994

Im mocniej uciskało go życie, tym skwapliwiej zagłębiał się w rozważanie piękności życia prowincji, tym częściej przywoływał wspomnienia przeszłości.

źródło: NKJP: Anna Wereszczyńska: Ostatni Mohikanin drobnej szlachty i niezrównany monografista Żydów. Żywot Klemensa Junoszy-Szaniawskiego, 2008

Pada na zakończenie rozważań opinia już bez żadnych zaciemnień: „Złe ten argumentuje, kto chwały i piękności jakiegoś czynu dowodzi jego użytecznością; i źle wnioskuje, sądząc, iż każdy doń jest zobowiązany i że każdemu jest przystojny, skoro jest użyteczny”.

źródło: NKJP: Józef Hen: Ja, Michał z Montaigne, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. piękność
piękności
D. piękności
piękności
C. piękności
pięknościom
B. piękność
piękności
N. pięknością
pięknościami
Ms. piękności
pięknościach
W. piękności
piękności

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

salon piękności
studio piękności
instytut piękności
farma piękności
konkurs piękności
salon piękności
studio piękności
instytut piękności
farma piękności

Przysłowia

Złość piękności szkodzi
Data ostatniej modyfikacji: 28.03.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json