UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wsypa

Chronologizacja

1810, F.J. Nałęcz Kobierzycki: Umieiętność lasowa czyli rękoksiąg dla włascicieli lasow i ich lesniczych, Tom II, books.google.pl
Inne znaczenie: 'sypki produkt żywnościowy'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wsypa
wsypy
D. wsypy
wsyp
C. wsypie
wsypom
B. wsypę
wsypy
N. wsypą
wsypami
Ms. wsypie
wsypach
W. wsypo
wsypy

Pochodzenie

Zob. sypać

1. na poduszkę

Definicja

worek z gęstej tkaniny, który po wypełnieniu pierzem używany jest jako poduszka, pierzyna lub kołdra

Warianty

  • wsyp

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Cytaty

Jakość kołdry można również rozpoznać po kolorze inletu, z którego wykonana jest wsypa kołdry.

źródło: NKJP: Ewa Budnik: Ciepło i zdrowo, Dziennik Bałtycki, 2000-11-21

Na rynku dostępne są specjalne wsypy dla alergików.

źródło: NKJP: WIEM: Pokonaj kurz, Trybuna Śląska, 2003-01-15

Pani Teresa stale przebywa w domu [...]. Jesienią, już w adwencie, kiedy bije się gęsi, drze pierze i robi wsypy na puchowe poduszki czy kołdry.

źródło: NKJP: Maria Giedz: Betlejem kaszubskie, Dziennik Bałtycki, 1999-12-23

Gdy się o zmierzchu przechodziło przez wieś pod sadami, na żerdkach omiecionych ze śniegu, na wyrzynanych z akacjowych desek gankach wietrzyły się w czerwonych wsypach pierzyny [...].

źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: A jak królem, a jak katem będziesz, 1967

2. dekonspiracja

Definicja

pot. 
ujawnienie czyjejś konspiracyjnej lub nielegalnej działalności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa działalność polityczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dekonspiracja, wpadka

Połączenia

  • poważna, wielka wsypa
  • była, nastąpiła wsypa
  • doszło do wsypy
  • na wypadek wsypy; w wyniku wsypy

Cytaty

Wstąpiłem do podchorążówki. Zimą z roku 1943 na 1944 była wsypa: przyszło po mnie gestapo, ratowałem się skokiem z okna.

źródło: NKJP: Michał Lenarciński: Łodzianin z wyboru, Dziennik Łódzki, 2003-12-12

Prawdopodobnie wskutek wsypy gestapo trafiło do szkoły, kiedy zebrała się tam duża grupa ludzi działających w konspiracji.

źródło: NKJP: Jerzy Wideł: Dramatyczna wizja lokalna, Gazeta Krakowska, 2005-02-16

W 1943 wpadłem w kocioł na ASP. Na szczęście gestapowcy mnie tylko przemaglowali i wypuścili; ale w obawie przed wsypą zostałem skierowany do Tymowej.

źródło: NKJP: Waldemar Bałda: Krótka saga Żardeckich, Dziennik Polski, 2006-05-19

Nina Veit, młoda aktorka pracująca w wywiadzie AK, jeździła z wywiadowczymi misjami nawet do Rzeszy. Po wsypie trafiła na Pawiak, a potem do więzienia gestapo w Berlinie.

źródło: NKJP: Paweł Goźliński: Nie wybacza się komediantom, Gazeta Wyborcza, 1999-04-30

Jak wiecie, w wywiadzie były ostatnio poważne wsypy i oddział ten wymaga gruntownej reorganizacji.

źródło: NKJP: Kazimierz Osmecki Iranek: Powołanie i przeznaczenie : wspomnienia oficera Komendy Głównej AK, 2004

3. kompromitacja

Definicja

pot. 
niespodziewana i kompromitująca pomyłka lub błąd w czyimś działaniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kompromitacja, wpadka

Cytaty

Sami dziennikarze TAI twierdzą, że emocje wokół „Wiadomości” są większe dlatego, że główne wydanie o 19.30 ma dwu-, trzykrotnie większą widownię niż główne wydanie „Panoramy” o 21.00. Każda wsypa w „Wiadomościach” ma efekt jak strzał z „Aurory” .

źródło: NKJP: Edward Krzemień: Komputer, wentyl i strzał z Aurory, Gazeta Wyborcza, 1993-08-05

Przy Grobie Nieznanego Żołnierza miałam poważną wsypę. Bez zająknienia wyrecytowałam wyuczony tekst, ale nie spodziewałam się po nim żadnych pytań, tymczasem któryś z dociekliwych turystów chciał wiedzieć, czy w Grobie znajduje się jedynie ziemia przywieziona z pól bitewnych, czy też są tam istotnie prochy jakiegoś nieznanego żołnierza [...].

źródło: NKJP: Jolanta Wachowicz-Makowska: Panienka w PRL-u, 2007

Kiedyś w Genewie ustalono, że esencją przekazów prawdziwych są wiadomości o śmierci (czyli nekrologi), ale i tu zdarzają się wsypy.

źródło: NKJP: Wiktor Zin: Sztuka patrzenia, Gazeta Krakowska, 2006-01-07

Data ostatniej modyfikacji: 22.12.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json