UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kolega

Chronologizacja

1563, SPXVI
W postaci: kollega

Pochodzenie

łac. collēga 'kolega, towarzysz'

1. z pracy

Definicja

chłopiec lub mężczyzna, znany danej osobie z powodu wspólnej nauki, pracy, zabawy lub działalności w jakiejś organizacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

koleś, koleżka, kolo, ziom, ziomal, ziomek

Połączenia

bliski, dobry, lubiany, miły, serdeczny; wspaniały, życzliwy; czcigodny, drogi, szanowny, znakomity; młodszy, starszy; były, dawny, nowy; biurowy, klubowy, partyjny, szkolny, redakcyjny, uniwersytecki; doświadczony, zdolny; mój, nasz, twój...; amerykański, angielski, niemiecki... kolega; złośliwi koledzy; koledzy bezpartyjni
kolega dziadka, męża, ojca, syna, szwagra; dziewczyny, kolegi; prezesa, premiera, prezydenta, profesora; pana Witolda, Mariana...; pana Kaczyńskiego, Nowaka...
kolega z pracy; z drużyny, z grupy, z jednostki, z klasy, z komendy, z oddziału, z zespołu; z boiska, z podwórka; z akademii, z biura, z branży, z firmy, z huty, z instytutu, z redakcji, z teatru, z uniwersytetu; z gimnazjum, z liceum, z podstawówki, z seminarium, z technikum; z roku, z wydziału; z harcerstwa, z opozycji, z partyzantki, z podziemia, z wojska; z celi, z internatu, z ławki, z noclegowni, z pokoju; z delegacji; z dzieciństwa; z czasów studenckich, studiów..., z dawnych lat, z lat szkolnych; z Warszawy, z Polski, z zagranicy; ze studiów, ze szkoły; ze szkolnej ławy; ze związków zawodowych
kolega i przyjaciel, kolega i sąsiad, kolega i towarzysz; koledzy i bliscy, koledzy i dziennikarze, koledzy i dziewczyny, koledzy i kibice, koledzy i koleżanki, koledzy i nauczyciele, koledzy i podwładni, koledzy i przełożeni, koledzy i rodzice, koledzy i szef, koledzy i trener, koledzy i uczniowie, koledzy i wychowawcy, koledzy i znajomi
pomoc, szacunek; posada dla kolegi; list do kolegi; apel, prośba; e-maile do kolegów; pomoc, pożyczka, prezent; telefon od kolegi; wsparcie od kolegów; żarty z kolegów
bójka; impreza; związek; dyskusja, rozmowa z kolegą; kontakt, stosunki, relacje, spotkania, współpraca, zabawa; konsultacje, kontrakty, treningi; rywalizacja, walki; piwo, wódka; konflikt z kolegami
gorszy; młodszy od kolegów
pomóc/pomagać; zazdrościć koledze; opowiedzieć/opowiadać coś kolegom
mieć; przyprowadzić, spotkać; poprosić kolegę; odwiedzić/odwiedzać, zaprosić/zapraszać kolegów
być kolegą
iść, jeździć, podejść, pojechać, pójść, przychodzić do kolegi; apelować, krzyknąć/krzyczeć; dołączyć/dołączać; dzwonić; mieć pretensje do kolegów; otrzymać, pożyczyć coś od kolegów
skontaktować się; przyjść/przychodzić, przyjechać; przegrać z kolegą; spędzać czas, być; biegać, chodzić, iść, jechać, pojechać, pójść, stać, uciec/uciekać, wyjść/wychodzić, wyjeżdżać; mieszkać, siedzieć; konkurować, rywalizować, trenować; kontaktować się, porozumieć się/ porozumiewać się, spotkać się/ spotykać się, rozstać się, umówić się/umawiać się ; dogadać się, dyskutować, gadać, pogadać, porozmawiać, rozmawiać; pokłócić się; bawić się, grać, pobawić się; podzielić się, podzielić się; pić; współpracować; zgadzać się; założyć się; pożegnać się, przywitać się, witać, żegnać się z kolegami
razem z kolegami

Cytaty

	[...] podszedł do niego dawny kolega ze studiów i potrząsając jego ręką, powiedział: - Cześć, Włodek. - Cześć, Andrzej - odpowiedział Włodek, bo poznał go od razu, chociaż tamten mocno wyłysiał, [...] źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997
	Emil Wętura, wybitny pianista, był szkolnym kolegą i przyjacielem ojca. źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Podróż, 1955
	Poznaliśmy się kiedyś na imprezie u mojego kolegi z pracy, [...] źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Linia nocna, 2002
	Większość składu drużyny byli to jego koledzy z Szarych Szeregów, z zastępu, którego zastępowym podczas okupacji był Lonek właśnie. źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010
	[...]pod wpływem rozmów z moimi kolegami z opozycji zdecydowałem się podczas tej konferencji publicznie zaapelować do swojego środowiska o samooczyszczenie. źródło: NKJP: Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Moje życie nielegalne, 2008
	Ewelina przedstawiła jej swoją towarzyszkę, powiedziała, że to żona kolegi z konspiracji. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: czyściec, 1992

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kolega	koledzy
D.	kolegi	kolegów
C.	koledze	kolegom
B.	kolegę	kolegów
N.	kolegą	kolegami
Ms.	koledze	kolegach
W.	kolego	koledzy

Składnia

+	kolega	+	(KOGO)
+	kolega	+	(CZYJ)
+	kolega	+	(z CZEGO)

2. Kowalski

Definicja

osoba będąca członkiem tej samej organizacji lub grupy społecznej, co mówiący, ale nieprzewyższająca go pod względem wieku i statusu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Połączenia

drogi, miły, szanowny kolega
kolega aktor; przewodniczący, prezes, sekretarz; Kowalik, Kowalski, Piszczyk...; koledzy dziennikarze, fizycy, krytycy, księża, lekarze, literaci, pisarze, posłowie, profesorowie, żeglarze
pan kolega

Cytaty

	Proszę kończyć, kolego przewodniczący. źródło: NKJP: Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: Protokół przesłuchania osoby wezwanej w celu złożenia zeznań przed Komisją Śledczą 5 marca 2005 r., 2005
	[...] spomiędzy drzew wyskoczył Redycz. - Kolego Barański - wołał - podobno dostaliście do plutonu jakiegoś doktora? źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955
	Zawsze mi dokładano obowiązków w myśl zasady, że jeżeli poradziłam sobie z tym, tamtym i owym, to nie sprawi mi większej trudności przejęcie spraw, którymi dotąd zawiadywali kolega Kowalski i koleżanka Nowakowa. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997
	Witam przy stole prezydialnym kolegów sekretarzy, których rola przy głosowaniach jest szczególnie istotna. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu szesnastego porządku obrad: zmiana w składzie komisji senackiej. źródło: NKJP: Sprawozdanie z 58. posiedzenia Senatu RP w dniu 19 marca 2004 r.
	- Ja nawet nie splamię się udziałem w tej dyskusji! - Oj, niechże pan profesor nie przesadza! Kiedyś już pan profesor zabrał głos po podobnym referacie... - Nigdy! - zaperzył się profesor. - Nigdy! Co też pan kolega opowiada! źródło: NKJP: Marek Krajewski: Głowa Minotaura, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kolega	koledzy
D.	kolegi	kolegów
C.	koledze	kolegom
B.	kolegę	kolegów
N.	kolegą	kolegami
Ms.	koledze	kolegach
W.	kolego	koledzy

Składnia

kolega

(KTO)

Skróty

kol.

Frazeologizmy

kolega po fachu
kolega po pędzlu
kolega po piórze
kompan od kieliszka
kolega od kielicha
kolega od kieliszka
panie kolego

Data ostatniej modyfikacji: 25.05.2025