UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zmięknąć

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zmięknę	zmiękniemy
2 os.	zmiękniesz	zmiękniecie
3 os.	zmięknie	zmiękną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zmiękłem zmięknąłem +(e)m zmiękł +(e)m zmięknął	zmiękłam zmięknęłam +(e)m zmiękła +(e)m zmięknęła	zmiękłom zmięknęłom +(e)m zmiękło +(e)m zmięknęło	zmiękliśmy zmięknęliśmy +(e)śmy zmiękli +(e)śmy zmięknęli	zmiękłyśmy zmięknęłyśmy +(e)śmy zmiękły +(e)śmy zmięknęły
2 os.	zmiękłeś zmięknąłeś +(e)ś zmiękł +(e)ś zmięknął	zmiękłaś zmięknęłaś +(e)ś zmiękła +(e)ś zmięknęła	zmiękłoś zmięknęłoś +(e)ś zmiękło +(e)ś zmięknęło	zmiękliście zmięknęliście +(e)ście zmiękli +(e)ście zmięknęli	zmiękłyście zmięknęłyście +(e)ście zmiękły +(e)ście zmięknęły
3 os.	zmiękł zmięknął	zmiękła zmięknęła	zmiękło zmięknęło	zmiękli zmięknęli	zmiękły zmięknęły

bezosobnik: zmięknięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zmięknijmy
2 os.	zmięknij	zmięknijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zmiękłbym zmięknąłbym bym zmiękł bym zmięknął	zmiękłabym zmięknęłabym bym zmiękła bym zmięknęła	zmiękłobym zmięknęłobym bym zmiękło bym zmięknęło	zmięklibyśmy zmięknęlibyśmy byśmy zmiękli byśmy zmięknęli	zmiękłybyśmy zmięknęłybyśmy byśmy zmiękły byśmy zmięknęły
2 os.	zmiękłbyś zmięknąłbyś byś zmiękł byś zmięknął	zmiękłabyś zmięknęłabyś byś zmiękła byś zmięknęła	zmiękłobyś zmięknęłobyś byś zmiękło byś zmięknęło	zmięklibyście zmięknęlibyście byście zmiękli byście zmięknęli	zmiękłybyście zmięknęłybyście byście zmiękły byście zmięknęły
3 os.	zmiękłby zmięknąłby by zmiękł by zmięknął	zmiękłaby zmięknęłaby by zmiękła by zmięknęła	zmiękłoby zmięknęłoby by zmiękło by zmięknęło	zmiękliby zmięknęliby by zmiękli by zmięknęli	zmiękłyby zmięknęłyby by zmiękły by zmięknęły

bezosobnik: zmięknięto by

bezokolicznik: zmięknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

zmiękłszy
zmięknąwszy

gerundium: zmięknięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zmięknięcie	zmięknięcia
D.	zmięknięcia	zmięknięć
C.	zmięknięciu	zmięknięciom
B.	zmięknięcie	zmięknięcia
N.	zmięknięciem	zmięknięciami
Ms.	zmięknięciu	zmięknięciach
W.	zmięknięcie	zmięknięcia

odpowiednik aspektowy: mięknąć

1. asfalt

Definicja

stać się miękkim – łatwym do uginania lub odkształcania

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii cechy dotykowe

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	zmiękczeć
	antonimy:	stwardnieć, zasklepić się

Cytaty

W połowie lipca asfalt pod straganami zmiękł rozgrzany słońcem.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Gdy ziemniaki zmiękną, dolewamy śmietanę i przyprawy.

źródło: NKJP: Juliusz Podolski: Cesarskie przyjęcie, Gazeta Poznańska, 2005-01-28

Jeżeli odcisk zmięknie i uzewnętrzni się, wtedy bez bólu usuniesz go pęsetą (silnie pociągnij).

źródło: NKJP: Dominika Wesołowska: Zdrowe stopy, Gazeta Wrocławska, 2002-09-27

2. serce

Definicja

ulec wzruszeniu, stając się łagodnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

złagodnieć

Cytaty

Oczy niespokojnie świeciły w mroku, gdy śledziła, jak otwieram zamki, i czułem jej strach, że po prostu wejdę i bez słowa zatrzasnę za sobą drzwi, co rzeczywiście chciałem w pierwszej chwili zrobić, tylko jakoś serce mi zmiękło.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

[...] nie zadrży im ręka i nie zmięknie sumienie, gdy (jak nieraz to w historii „państwa proletariatu” bywało) rytmiczny chrzęst kulomiotów zabrzmi przeciw proletariatowi, w imię proletariatu.

źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 1989

3. głos

Definicja

stać się łagodniejszym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Cytaty

	Ton jego głosu nagle zmiękł, osłabiony wódką. źródło: NKJP: Małgorzata Kuźmińska, Michał Kuźmiński: Sekret Kroke, 2009
	Twarz ambasadora nieco zmiękła, a wyraz surowości zastąpił na wpół przepraszający uśmiech, dość ciepły, zważywszy na zaistniałą sytuację. źródło: NKJP: David Drake, Eric Flint: Tarcza Przeznaczenia, Esensja, 2007-07
	Młodzieńcza twarz zmiękła w dziecięcym wyrazie nadąsania, odlegle znajomym. źródło: NKJP: Mirosława Sędzikowska: Eus, deus, kosmateus, 2008
	Irenka rozjaśniła się. Jej surowe rysy zmiękły. źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996

4. oskarżony

Definicja

pot.

zacząć być skłonnym do ustępstw w efekcie presji wywieranej przez inne osoby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Zdenerwowani zadzwonili po dziennikarzy „Śląskiej”. – Poskutkowało. Urzędnicy wyraźnie zmiękli. Tego samego dnia przyjechali, mierzyli, obiecują, że wszystko będzie zrobione [...].

źródło: NKJP: jac: Za wysokie progi, Trybuna Śląska, 2004-06-28

Podczas przesłuchania jeden z nich zmiękł i przyznał się do kradzieży, ale przysięgał na wszystkie świętości, że z portfela zabrał jedynie 20 złotych i 35 euro.

źródło: NKJP: J.: Pieniądze w rzece, Życie Podkarpackie, 2009-04-29

Potem pojawili się negocjatorzy, terrorysta zmiękł i wypuścił ofiarę, oddając się w ręce policjantów.

źródło: NKJP: ARP: Na wpół żywo, Polityka, 2003-09-27

5. w kolanach

Definicja

osłabnąć w niekontrolowany sposób pod wpływem jakichś silnych doznań

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

osłabnąć

Cytaty

Chłopak zmiękł w kolanach, oczy uciekły mu w głąb czaszki i zemdlał.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem Kamień na szczycie Kroniki Drugiego Kręgu Księga I cz 1, 2005

Eksperci twierdzą, że Asadowi, protektorowi terrorystycznej organizacji Hezbollah, zmiękły nogi nie tyle z nagłej miłości do syjonistów, ile raczej ze strachu przed amerykańską interwencją militarną oraz europejskim bojkotem gospodarczym.

źródło: NKJP: Roman Frister: Można już zdjąć maski, Polityka, 2004-02-21

Udolf nie był przygotowany na tak straszny widok. Zmiękły mu nogi i osunął się na klęczki.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Frazeologizmy

nogi zmiękły komuś
kolana zmiękły komuś
rura zmiękła komuś

Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2019