UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

makiawelizm

rzadziej machiavelizm
rzadziej machiavellizm
rzadziej machiawelizm

Chronologizacja

1922, Sprawozdania Towarzystwa Naukowego we Lwowie 1922, R. 2, z. 2 (sbc.org.pl)
W formie: machiawelizm poświadczone w 1875 r. (SJPDor).

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. makiawelizm
makiawelizmy
D. makiawelizmu
makiawelizmów
C. makiawelizmowi
makiawelizmom
B. makiawelizm
makiawelizmy
N. makiawelizmem
makiawelizmami
Ms. makiawelizmie
makiawelizmach
W. makiawelizmie
makiawelizmy

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

internac.

ang. Machiavellism

fr. machiavélisme

niem. Machiavellismus

Od nazwiska: Niccolò di Bernardo dei Machiavelli, (1469-1527), autor m.in. traktatu pt. "Książę", w którym przedstawił zalecane przez siebie cele i metody sprawowania władzy w państwie.

1. w polityce

Definicja

książk. 
sposób działania w polityce, oparty na przekonaniu, że dobro państwa ma najwyższą wartość i w dążeniu do jego osiągnięcia można stosować wszelkie metody i środki, również te wątpliwe z punktu widzenia etyki

Warianty

  • rzadziej machiavelizm
  • rzadziej machiavellizm
  • rzadziej machiawelizm

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  makiawelstwo

Cytaty

W grze z politycznymi partnerami makiawelizm jest, zdaniem Tomasza, jak najbardziej na miejscu.

źródło: NKJP: Joanna Cieśla: Wyborcy władzy, Polityka, 2007-09-29

[...] po stuleciach wszechwładnie panującego makiawelizmu i darwinizmu politycznego, zaczęła sobie torować drogę nowa filozofia polityczna: kładąca nacisk na współzależność, współpracę, zaufanie, budowanie więzi, solidarne podejmowanie wyzwań.

źródło: NKJP: Jerzy Łukaszewski: O Polsce i Europie bez niedomówień, 2006

Czy jednak polityk powinien unikać kłamstwa? W naszej rzeczywistości byłoby to niezrozumiałe, a nawet naganne. Szczerość bywa oznaką słabości lub głupoty. Polska racja stanu wymusza wręcz mataczenie. W cenie jest machiawelizm i talleyrandyzm, choćby stosujący je nie znali pochodzenia nazw. Kłamanie jest więc w dobrym tonie. Śmiało można uznać, że występki przeciw prawdzie są przepustką na ministerialne gabinety.

źródło: NKJP: Maciej Węgrzyn: Felieton codzienny, 2003-07-23

„Mówił pan o Monteskiuszu, a to co pan robi to jest machiavelizm w czystej postaci. [...] Proszę pamiętać o tym co mówił Machiavelli, że łatwiej jest zdobyć władzę niż ją utrzymać.”

źródło: NKJP: Mazowieckie To i Owo, 2004-03-06

Mówię, że w żadnym wypadku nie zgadzam się na motocykle w Gorcach, ale proponuję coś w zamian - turystykę konną czy rowerową. W tym momencie oprócz przeciwników mam też zwolenników i jeśli na zebraniu ktoś zacznie mnie krytykować za zakazy, odezwą się ci, którym to stwarza nowe możliwości. Jest tu trochę machiavellizmu, ale to skuteczny mechanizm.

źródło: NKJP: Józef Figura: Machiavellizm po gorczańsku, Tygodnik Podhalański, 1999

2. w psychologii

Definicja

psych. 
cecha człowieka, przejawiająca się w niezdolności do uczuć wyższych, instrumentalnym traktowaniu innych ludzi i trudnościami we wchodzeniu w relacje z nimi

Warianty

  • rzadziej machiavelizm
  • rzadziej machiavellizm
  • rzadziej machiawelizm

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Cytaty

Osoby o wyższym natężeniu makiawelizmu częściej niż osoby o jego niskim natężeniu w wywieraniu wpływu na partnera/kę bliskiego związku realizowały cele o charakterze emocjonalnym. Wynik ten wyjaśnia natura samego makiawelizmu, polegająca na pośrednim i złożonym wywieraniu wpływu społecznego.

źródło: NKJP: Eugenia Mandal: Miłość, władza i manipulacja w bliskich związkach, 2008

Psychotyzm wiąże się z impulsywnością, poszukiwaniem wrażeń, makiawelizmem, brakiem ugodowości i sumienności, nonkonformizmem, brakiem zahamowań, brakiem potrzeby odpowiedniej struktury poznawczej, brakiem potrzeby, by żyć zgodnie ze społecznymi i moralnymi zasadami.

źródło: NKJP: Joanna Basiaga-Pasternak: Psychologiczne uwarunkowania radzenia sobie ze stresem w sporcie, 2007

Możliwości analityczne, jakie daje modelowanie równań strukturalnych pozwala rzucić nowe światło na machiawelizm u nauczycieli.

źródło: Augustyn Bańka, Karol Orlowski: Makiawelizm nauczycieli jako przyczyna i skutek kryzysu zawodowego oraz funkcjonalnego szkoły, Czasopismo Psychologiczne, doi: 10.14691/spia.sps.2.196

Data ostatniej modyfikacji: 11.12.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json