UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niechże

Chronologizacja

1522, SPXVI

Pochodzenie

Połączenie niech i partykuły -że; zob. niech

1. Niechże pan usiądzie

Definicja

nadawca chce, żeby ten, o kim mowa zrobił to, o czym mowa i ponagla go do wykonania tego

Noty o użyciu

komentarz przyzdaniowy

Warianty

częściej niech

Kategoria znaczeniowa

wykładnik rozkazu

Pragmatyka

służy do tworzenia rozkazów, próśb; w wypadku podmiotu w pierwszej osobie liczby pojedynczej służy do wyrażenia woli nadawcy, aby coś zrobić

Cytaty

	Czy pan tego nie widzi, do diabła, o tu, niechże pan popatrzy, ślepy jest pan, czy co? źródło: NKJP: Zbigniew Raszewski: Raptularz (1965-67), 1996
	- Niechże mi pan poda rękę! - zawołał błagalnie z głębi dołu. - Nie mogę stąd wyleźć. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987
	Rodaku kochany, niechże cię uściskam! źródło: NKJP: Marian Pankowski: Teatrowanie nad świętym barszczem, 1995
	A niechże sobie pani pali, gdzie chce: pod wodą, w zbiorniku z benzyną, na beczce prochu. źródło: NKJP: Listy od czytelników, Gazeta Wyborcza, 1993-11-12

Odmiana

część mowy: modyfikator deklaratywności

podklasa: operator zdaniowy

Składnia

niechże _
ograniczenia zakresu użycia: nie: z Cz. _{cz. przysz., t. przyp.}
szyk: stały: antepozycja

2. Niechże los będzie dla ciebie łaskawy

Definicja

mówiący, sądząc, że byłoby dobrze, gdyby wreszcie stało się to, o czym mowa w zdaniu, ma nadzieję, że tak się stanie

Noty o użyciu

komentarz przyzdaniowy

Warianty

częściej niech

Kategoria znaczeniowa

wykładnik życzenia

Pragmatyka

służy do wyrażania życzenia, a także ostrzeżenia i groźby

Relacje znaczeniowe

(quasi)synonimy:

bodaj, bodajby, oby, żeby

Cytaty

	Niechże ta Europa zobaczy, że my nie w skórach chodzimy, ale naprawdę jesteśmy w jej centrum, mamy swoje zabytki i dbamy o nie - mówi ks. infułat Bronisław Fidelus, archiprezbiter kościoła Mariackiego. źródło: NKJP: Kościół Mariacki 2000, Dziennik Polski, 1999-11-19
	Niechże ten ciężki transportowy sprzęt nie rozjeżdża kiepskich naszych dróg i nie zatruwa środowiska naturalnego. źródło: NKJP: Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.12.2003
	A niechże cię wszyscy diabli! źródło: NKJP: Anna Bojarska, Maria Bojarska: Siostry B., 1996
	Niechże tylko Kolumb nie wyciąga swej broni - zdążył pomyśleć - bo ten zacznie uciekać albo narobi krzyku... źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1977

Odmiana

część mowy: modyfikator deklaratywności

podklasa: operator zdaniowy

Składnia

Niechże _ Zd. z Cz. _{cz. przysz.}, _bezosob.
ograniczenia zakresu użycia: nie: z Cz. _{t. przyp.}
szyk: stały: antepozycja

3. Niechże Q będzie naszą zmienną

Definicja

nadawca chce, aby przyjąć, że coś będzie rozumiane tak, a nie inaczej

Warianty

częściej niech

Kategoria znaczeniowa

wykładnik wnioskowania

Cytaty

Do życia potrzeba mi wiatru. Niechże tym wiatrem będzie jakaś wielka idea, jakieś ukochanie, wariactwo wreszcie - byle nie ten spokój i pustka.

źródło: NKJP: Maria Janion: W starych szmatach żołnierskich, Gazeta Wyborcza, 1997-12-17

Niechże przykładem tego będzie powołanie córki marszałek Senatu do Rady Nadzorczej Petrochemii Płock SA. Niechże przykładem będzie też swego rodzaju rekord świata w odwołaniu władz Telekomunikacji Polskiej SA. Niechże przykładem będzie również swego rodzaju nowa jakość w odwoływaniu władz spółek z udziałem skarbu państwa, w stylu odwołania prezesa Banku Gospodarki Żywnościowej.

źródło: NKJP: Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.12.1998

Odmiana

część mowy: modyfikator deklaratywności

podklasa: zdaniowy

Składnia

niechże _ Cz. _{cz. przysz.}
szyk: stały: antepozycja

4. Niechże zachorują, a wszyscy zaczną panikować

Definicja

nadawca uważa, że aby było tak jak w Zd.Nadrz., musi być najpierw tak jak w Zd.Podrz., dlatego chciałby, aby było tak jak w Zd.Podrz.

Noty o użyciu

komentarz do całych struktur tematyczno-rematycznych

Warianty

częściej niech

Kategoria znaczeniowa

wykładnik warunku

Cytaty

„Jest królem Izraela: niechże teraz zejdzie z krzyża, a uwierzymy w Niego” - tak wołali ci, którzy byli świadkami tego wydarzenia.

źródło: NKJP: Błogosławieni, którzy cierpią, Dziennik Polski, 1999-06-08

Niechże on przyjdzie do mnie, a dowie się, że jest prorok w Izraelu.

źródło: NKJP: Biblia Tysiąclecia, 2003

Odmiana

część mowy: spójnik

podklasa: niewłaściwy

Składnia

niechże _: Zd.Podrz., _: Zd.Nadrz. Zd.Nadrz.: Cz. _{cz. przysz.} Zd.Podrz.: Cz. _{cz. przysz.}, _{cz. teraźn.}
korelat: fakultatywny: to
szyk: stały: antepozycja względem Zd.Podrz. wraz ze Zd.Podrz. zajmuje stałą antepozycję względem Zd.Nadrz.

Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2025