UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przebyć

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. być

1. trasę

Definicja

przemieścić się przez określony dystans lub przestrzeń

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport

Połączenia

  • przebyć (długą) drogę, morze, odległość, rzekę, trasę
  • przebyć piechotą
  • mieć do przebycia
  • przebyta droga; przebyte kilometry; przepaść, zarośla... nie do przebycia

Cytaty

[...] oddział musi przebyć pustynię.

źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: Miłość w cieniu czerwonej gwiazdy, Esensja, 2009-07-02

Przebył Syberię, Tybet, północne Indie i Nepal.

źródło: NKJP: Sensacje: Prawda o yeti, CKM, 1998

Słońce przebyło większą część swej drogi po niebie.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Miałem do przebycia jakieś trzy kilometry.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

Z każdym przebytym metrem szum wody wzmagał się.

źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: Wielki Guslar: Gdzie woda czysta i trawa zielona, Esensja, 2007-07

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebędę
 przebędziemy
2 os. przebędziesz
 przebędziecie
3 os. przebędzie
 przebędą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłem
+(e)m przebył
 przebyłam
+(e)m przebyła
 przebyłom
+(e)m przebyło
 przebyliśmy
+(e)śmy przebyli
 przebyłyśmy
+(e)śmy przebyły
2 os. przebyłeś
+(e)ś przebył
 przebyłaś
+(e)ś przebyła
 przebyłoś
+(e)ś przebyło
 przebyliście
+(e)ście przebyli
 przebyłyście
+(e)ście przebyły
3 os. przebył
 przebyła
 przebyło
 przebyli
 przebyły

bezosobnik: przebyto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebądźmy
2 os. przebądź
 przebądźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłbym
bym przebył
 przebyłabym
bym przebyła
 przebyłobym
bym przebyło
 przebylibyśmy
byśmy przebyli
 przebyłybyśmy
byśmy przebyły
2 os. przebyłbyś
byś przebył
 przebyłabyś
byś przebyła
 przebyłobyś
byś przebyło
 przebylibyście
byście przebyli
 przebyłybyście
byście przebyły
3 os. przebyłby
by przebył
 przebyłaby
by przebyła
 przebyłoby
by przebyło
 przebyliby
by przebyli
 przebyłyby
by przebyły

bezosobnik: przebyto by

bezokolicznik: przebyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przebywszy

gerundium: przebycie

imiesłów przymiotnikowy bierny: przebyty

odpowiednik aspektowy: przebywać

Składnia

bez ograniczeń + przebyć +
CO

2. okupację w Warszawie

Definicja

spędzić w jakimś miejscu określony czas

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Łukasiński jako zbrodniarz nad zbrodniarzami przebył czterdzieści lat w więzieniu [...].

źródło: NKJP: Czapski Józef: Patrząc, 1983

Przed Bożym Narodzeniem dotarli do Rzymu, gdzie przebyli większą część zimy i wiosny i skąd wyruszyli na do Neapolu.

źródło: NKJP: Irena Domańska-Kubiak: Zakątek pamięci: życie w XIX-wiecznych dworkach kresowych, 2004

Jako oficer rezerwy Moczarski przebył na froncie kampanię wrześniową [...].

źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1977

Pierwszy rok przebył na Wydziale Komunikacyjnym, potem przeniósł się na Wydział Architektury [...].

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabel: opowiadania i reportaże, 2007

Tak, te czterdzieści lat przebytych w urzędzie naszym czynią wrażenie dnia jednego, bo są jednolite [...].

źródło: NKJP: Ewa Kossak: W dniu Imienin Gospodarza domu, Przekrój, 1960

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebędę
 przebędziemy
2 os. przebędziesz
 przebędziecie
3 os. przebędzie
 przebędą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłem
+(e)m przebył
 przebyłam
+(e)m przebyła
 przebyłom
+(e)m przebyło
 przebyliśmy
+(e)śmy przebyli
 przebyłyśmy
+(e)śmy przebyły
2 os. przebyłeś
+(e)ś przebył
 przebyłaś
+(e)ś przebyła
 przebyłoś
+(e)ś przebyło
 przebyliście
+(e)ście przebyli
 przebyłyście
+(e)ście przebyły
3 os. przebył
 przebyła
 przebyło
 przebyli
 przebyły

bezosobnik: przebyto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebądźmy
2 os. przebądź
 przebądźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłbym
bym przebył
 przebyłabym
bym przebyła
 przebyłobym
bym przebyło
 przebylibyśmy
byśmy przebyli
 przebyłybyśmy
byśmy przebyły
2 os. przebyłbyś
byś przebył
 przebyłabyś
byś przebyła
 przebyłobyś
byś przebyło
 przebylibyście
byście przebyli
 przebyłybyście
byście przebyły
3 os. przebyłby
by przebył
 przebyłaby
by przebyła
 przebyłoby
by przebyło
 przebyliby
by przebyli
 przebyłyby
by przebyły

bezosobnik: przebyto by

bezokolicznik: przebyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przebywszy

gerundium: przebycie

imiesłów przymiotnikowy bierny: przebyty

Składnia

Rzosobowy + przebyć +
CO + (GDZIE)

3. chorobę

Definicja

doświadczyć określonej sytuacji lub stanu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka

Połączenia

  • przebyć chorobę, operację
  • przebycie kwarantanny; przebyta operacja; przebyte leczenie; przebyte cierpienia, infekcje, urazy

Cytaty

Laser można stosować również u pacjentów, którzy już przebyli operację onkologiczną z powodu nowotworu płuc.

źródło: NKJP: (EW): Laser walczy z nowotworem, Express Ilustrowany, 2003-03-01

[...] włosy w nieładzie i nie pozostawiający wątpliwości wyraz twarzy poświadczały jego dopiero co przebytą męczarnię, jego ostateczne znękanie.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Jeżeli ze mną pojedziesz, 1993

Obecnie jest pacjentem jednego ze śląskich szpitali, gdzie leczy skutki przebytego trzy miesiące temu zapalenia płuc.

źródło: NKJP: Dwaj z „firmy”, Dziennik Polski, 1999-04-30

W rozmowach kwalifikacyjnych na studia przebyte kursy, zdobyte zaświadczenia oraz doświadczenia były mocnym atutem [...].

źródło: NKJP: Kamila Mróz: Marta, wiesz co? Ja ciebie bardzo kocham!, Tygodnik Tucholski, 2003

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebędę
 przebędziemy
2 os. przebędziesz
 przebędziecie
3 os. przebędzie
 przebędą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłem
+(e)m przebył
 przebyłam
+(e)m przebyła
 przebyłom
+(e)m przebyło
 przebyliśmy
+(e)śmy przebyli
 przebyłyśmy
+(e)śmy przebyły
2 os. przebyłeś
+(e)ś przebył
 przebyłaś
+(e)ś przebyła
 przebyłoś
+(e)ś przebyło
 przebyliście
+(e)ście przebyli
 przebyłyście
+(e)ście przebyły
3 os. przebył
 przebyła
 przebyło
 przebyli
 przebyły

bezosobnik: przebyto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebądźmy
2 os. przebądź
 przebądźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłbym
bym przebył
 przebyłabym
bym przebyła
 przebyłobym
bym przebyło
 przebylibyśmy
byśmy przebyli
 przebyłybyśmy
byśmy przebyły
2 os. przebyłbyś
byś przebył
 przebyłabyś
byś przebyła
 przebyłobyś
byś przebyło
 przebylibyście
byście przebyli
 przebyłybyście
byście przebyły
3 os. przebyłby
by przebył
 przebyłaby
by przebyła
 przebyłoby
by przebyło
 przebyliby
by przebyli
 przebyłyby
by przebyły

bezosobnik: przebyto by

bezokolicznik: przebyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przebywszy

gerundium: przebycie

imiesłów przymiotnikowy bierny: przebyty

Składnia

Rzosobowy + przebyć +
CO

4. ewolucję

Definicja

ulegając stopniowym zmianom, przeobrazić się

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • przebyć długą drogę od czegoś do czegoś

Cytaty

[...] nowoczesne społeczeństwa przebyły daleką drogę od beztroskiej hippisowskiej „wolnej miłości”.

źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Łaźnia miłości, Polityka, 2000-06-24

To, jak przebędziesz drogę od amatora do profesjonalnego inwestora, także zależy od Ciebie.

źródło: NKJP: Krzysztof Kochan: Forex w praktyce. Vademecum inwestora walutowego, 2006

Długą drogę przebyły ogrody w Polsce od srebrnej choinki poprzez krzewy liściaste do bylin i traw.

źródło: NKJP: Barbara Pietkiewicz: Czarna malwa, biały kruk, Polityka, 2008-05-17

Każda decyzja ustawodawcza, zanim dojdzie do skutku, musi przebyć kolejne etapy postępowania.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 65. posiedzenia Senatu RP część 2, wersja robocza

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebędę
 przebędziemy
2 os. przebędziesz
 przebędziecie
3 os. przebędzie
 przebędą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłem
+(e)m przebył
 przebyłam
+(e)m przebyła
 przebyłom
+(e)m przebyło
 przebyliśmy
+(e)śmy przebyli
 przebyłyśmy
+(e)śmy przebyły
2 os. przebyłeś
+(e)ś przebył
 przebyłaś
+(e)ś przebyła
 przebyłoś
+(e)ś przebyło
 przebyliście
+(e)ście przebyli
 przebyłyście
+(e)ście przebyły
3 os. przebył
 przebyła
 przebyło
 przebyli
 przebyły

bezosobnik: przebyto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przebądźmy
2 os. przebądź
 przebądźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przebyłbym
bym przebył
 przebyłabym
bym przebyła
 przebyłobym
bym przebyło
 przebylibyśmy
byśmy przebyli
 przebyłybyśmy
byśmy przebyły
2 os. przebyłbyś
byś przebył
 przebyłabyś
byś przebyła
 przebyłobyś
byś przebyło
 przebylibyście
byście przebyli
 przebyłybyście
byście przebyły
3 os. przebyłby
by przebył
 przebyłaby
by przebyła
 przebyłoby
by przebyło
 przebyliby
by przebyli
 przebyłyby
by przebyły

bezosobnik: przebyto by

bezokolicznik: przebyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przebywszy

gerundium: przebycie

imiesłów przymiotnikowy bierny: przebyty

odpowiednik aspektowy: przebywać

Składnia

bez ograniczeń + przebyć +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 09.08.2012
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN