UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

koleś

Chronologizacja

SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koleś
kolesie
ndepr
kolesie
depr
D. kolesia
kolesi
kolesiów
C. kolesiowi
kolesiom
B. kolesia
kolesi
kolesiów
N. kolesiem
kolesiami
Ms. kolesiu
kolesiach
W. kolesiu
kolesie
ndepr
kolesie
depr

Pochodzenie

Ekspresywne skrócenie od kolega.

1. z klasy

Definicja

pot. 
ekspresywnie: kolega

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kolega, koleżka

Połączenia

  • dziwny; fajny, super; normalny; partyjny; młody, stary; mój, twój... koleś
  • koleś z klasy
  • ekipa, grupa; interesy, polityka, rządy kolesiów
  • mieć kolesia

Cytaty

Spotkałem na ulicy kolesia z dzieciństwa. Nie widzieliśmy się od dzieciństwa.

źródło: NKJP: Maciej Malicki: Takie tam [dziennik], 2006

[...] teraz możemy porozmawiać. Mąż tu nie przyjdzie. Pewnie poszedł już z kolesiami na piwo.

źródło: NKJP: Joanna Piotrowska: Historia trzech kobiet, które poza tym dzieli wszystko, Gazeta Wyborcza, 1997-11-05

Grał z nami już dwa lata temu. To naprawdę świetny i zwariowany koleś, a przy tym znakomity perkusista.

źródło: NKJP: Robert Szydlik: Apocalyptica Elektryczne wiolonczele, Mazowieckie To i Owo, 2005-12-03

Opozycja zarzuca mu, że jest najbardziej partyjnym prezydentem w historii, że wprowadził do magistratu partyjnych kolesiów.

źródło: NKJP: Jagienka Wilczak: Nie i koniec, kropka, Polityka, 2003-05-31

W Radomiu jest zorganizowana przestępczość - opowiada Robert. - Nawet moi kolesie kradną samochody.

źródło: NKJP: Beata Pawlak: Kula w serce - za darmo, Gazeta Wyborcza, 1996-03-21

[...] tym miastem i powiatem dalej rządzi republika kolesiów, dbająca tylko o własne interesy, mająca za nic interes publiczny i dobro regionu, drwiąca przy tym bezczelnie z prawa.

źródło: NKJP: Stanisław Chudy: Przeciw republice kolesiów, Sztafeta, 27/2005

Składnia

bez ograniczeń + koleś +
(KOGO)
bez ograniczeń + koleś +
(CZYJ)

2. jakiś

Definicja

pot. 
chłopiec lub mężczyzna, którego mówiący bliżej nie zna lub do którego ma określony stosunek emocjonalny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka płeć

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koleżka, kolo, ziom, ziomal, ziomek

Połączenia

  • jakiś, jeden, pewien; miły; zwyczajny; pijany; napakowany; młody, starszy koleś; dziwni kolesie

Cytaty

Do budki wsunął głowę jakiś koleś i mówi: - Daj dziesięć marek, to ci tak zrobię, że się dodzwonisz.

źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008

[...]podszedł do niego chłopak. Facet? Mocno pijany koleś w czerwonym podkoszulku i krótkich spodniach. - Stary, daj dwa złote - poprosił. - Nie mam. - Okej. Nie ma sprawy - powiedział i odszedł.

źródło: NKJP: Maciej Malicki: OSTATNIA [sto czternaście opowiadań o tym samym], 2009

[...] normalne życie miasta miesza się z turystycznym. Są tu więc naciągacze, którzy nagabują samotnych mężczyzn, i dziwni kolesie, którzy potrafią iść za zagraniczniakiem setki metrów, czyhając na jego portfel.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Oko świata : od Konstantynopola do Stambułu, 2009

W wejściu zderzyłem się z jakimś monstrualnym grubasem. Wpadliśmy na siebie z całym impetem. [...] - Uważaj, jak leziesz, koleś! - warknął grubas, patrząc na mnie spode łba.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998

Frazeologizmy

republika kolesiów
Data ostatniej modyfikacji: 03.04.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json