UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ambit

Chronologizacja

1577, SPXVI
Inne znaczenie: 'ganek, krużganek'

1. w kościele

Definicja

archit. 
przejście w kościele powstałe z przedłużenia naw bocznych i poprowadzenia ich wokół prezbiterium za ołtarzem głównym

Pochodzenie

łac. ambitus 'okrążenie, obwód'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obejście

Połączenia

  • ambit katedralny
  • ambit katedry
  • katedra, prezbiterium z ambitem

Cytaty

Katedra jest obecnie budowlą gotycką, trójnawową, z ambitem, otoczoną wieńcem kaplic.

źródło: NKJP: Karol Pomeranek: Gniezno z lotu ptaka, Gazeta Poznańska, 2003-06-25

Renowacji doczekają się także portale prezbiterium, portale prowadzące do kaplic, znajdujące się w nawach bocznych, ambicie i w ścianie zachodniej [...].

źródło: NKJP: Elwira Humeniuk: Unijne pieniądze na remont świątyń. Nowy blask katedry, Polska Głos Wielkopolski, 2006-02-16

Z tego okresu pochodzi prezbiterium, które zachowało się z wyjątkiem sklepienia, części ściany i jednego z filarów. Zachowały się także latarnie zbudowane nad wielkim ołtarzem oraz po obu stronach ambitu.

źródło: NKJP: Zygmunt Rola: Tajemnice Ostrowa Tumskiego, 2000

Klęczę w ambicie katedry, patrzę: na prawo grobowiec Władysława Łokietka, z lewej strony piękny krucyfiks św. Jadwigi Królowej i jej relikwie. Przy nawach bocznych i ambicie kaplice biskupów krakowskich otaczają katedrę wieńcem.

źródło: NKJP: Wiktor Zin: Sztuka patrzenia, Gazeta Krakowska, 2005-08-27

W roku 1391 z woli Jadwigi powstała altaria pod wezwaniem św. Anny […]. W następnym roku ufundowała w katedrze altarię pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Panny Marii, przy ołtarzu umieszczonym w północnym ramieniu ambitu katedralnego.

źródło: NKJP: Dary królowej Jadwigi, Dziennik Polski, 2002-07-13

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ambit
ambity
D. ambitu
ambitów
C. ambitowi
ambitom
B. ambit
ambity
N. ambitem
ambitami
Ms. ambicie
ambitach
W. ambicie
ambity

2. ambicja

Definicja

przest. 
ambicja

Pochodzenie

Od: ambicja

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ambicja

Cytaty

Siedział w nim diabelski ambit, nie mógł wybaczyć, że wnuczka poszła za mnie, a nie za księgowego.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Jak nas nadało na taki wóz, to z honorem trzeba już na nim jechać, z ambitem, z jak mówią po miastach - z godnością.

źródło: Józef Morton: Dzieła zebrane, 1979 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ambit
ambity
D. ambitu
ambitów
C. ambitowi
ambitom
B. ambit
ambity
N. ambitem
ambitami
Ms. ambicie
ambitach
W. ambicie
ambity

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

ktoś bierze na ambit
ktoś wchodzi na ambicję komuś
ktoś wchodzi na ambit komuś
ktoś wjeżdża na ambit komuś
ktoś bierze na ambit kogoś
ktoś wszedł na ambicję komuś
ktoś wziął na ambit kogoś
ktoś wjechał na ambit komuś
ktoś wziął na ambit
Data ostatniej modyfikacji: 23.02.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json