stygnąć

Hasło ma wiele znaczeń,
wybierz to, które Cię interesuje

1. zupa

  • Definicja

    stopniowo tracić ciepło i stawać się chłodnym

  • Kwalifikacja tematyczna

    KATEGORIE FIZYCZNE
    arrow down
    Cechy i właściwości materii
    arrow down
    temperatura i ogień

  • Relacje znaczeniowe
  • Połączenia
    • bigos, herbata, jedzenie, kawa, krochmal, lawa, magma, obiad, piec, potrawa, śniadanie, woda, ziemia, zupa, żar stygnie; parówki, pierogi stygną
    • stygnąć na stole, na talerzu
    • stygnąć w filiżance, w garnku, w szklance
    • stygnąć długo, gwałtownie, powoli, szybko
    • zaczynać stygnąć
    • stygnąć i kurczyć się, stygnąć i pachnieć, stygnąć i sztywnieć; rozgrzewać się i stygnąć
    • czas stygnięcia
  • Cytaty

    [...] rosół stygł i pokrywał się zmarszczoną, złociście cętkowaną skorupą, a ona nie przychodziła.

    źródło: KWSJP: Julian Kawalec: Ukraść brata. Oset, 1985

    Leclerc podgrzewał metalowe kulki i obserwował, jak długo stygną.

    źródło: KWSJP: Stanisław Mrówczyński: Kiedy był początek?, Polityka, 1995, nr 23

    Z lokalu dano mu znać, że w kotłach stygnie.

    źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Po burzy jest pogoda, 1966

    Pomacał stygnący silnik, nakrył go brezentem i wyszedł przed szopę.

    źródło: KWSJP: Tadeusz Klimaszewski: Febra, 1967

    Widziałem miliony Hindusów śpiących wprost na jezdniach Delhi, Bombaju, Kalkuty. Kiedy nad ranem stygnął asfalt, dzieci budziły się i płakały z zimna.

    źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Lapidarium I-III, 2008

  • Odmiana
    część mowy: czasownik
    aspekt: niedokonany
    tryb oznajmujący
    czas teraźniejszy
    liczba pojedynczaliczba mnoga
    1.os.
    stygnę
    1.os.
    stygniemy
    2.os.
    stygniesz
    2.os.
    stygniecie
    3.os.
    stygnie
    3.os.
    stygną
    czas przeszły
    liczba pojedynczaliczba mnoga
    m
    stygłem
    +(e)m stygł
    1.os.
    ż
    stygłam
    +(e)m stygła
    mo
    stygliśmy
    +(e)śmy stygli
    n
    stygłom
    +(e)m stygło
    ‑mo
    stygłyśmy
    +(e)śmy stygły

    m
    stygłeś
    +(e)ś stygł
    2.os.
    ż
    stygłaś
    +(e)ś stygła
    mo
    stygliście
    +(e)ście stygli
    n
    stygłoś
    +(e)ś stygło
    ‑mo
    stygłyście
    +(e)ście stygły

    m
    stygł
    3.os.
    ż
    stygła
    mo
    stygli
    n
    stygło
    ‑mo
    stygły

    +BEZOSOBNIK stygnięto
    czas przyszły
    liczba pojedynczaliczba mnoga
    m
    będę stygł
    będę stygnąć
    1.os.
    ż
    będę stygła
    będę stygnąć
    mo
    będziemy stygli
    będziemy stygnąć
    n
    będę stygło
    będę stygnąć
    ‑mo
    będziemy stygły
    będziemy stygnąć

    m
    będziesz stygł
    będziesz stygnąć
    2.os.
    ż
    będziesz stygła
    będziesz stygnąć
    mo
    będziecie stygli
    będziecie stygnąć
    n
    będziesz stygło
    będziesz stygnąć
    ‑mo
    będziecie stygły
    będziecie stygnąć

    m
    będzie stygł
    będzie stygnąć
    3.os.
    ż
    będzie stygła
    będzie stygnąć
    mo
    będą stygli
    będą stygnąć
    n
    będzie stygło
    będzie stygnąć
    ‑mo
    będą stygły
    będą stygnąć
    tryb rozkazujący
    liczba pojedynczaliczba mnoga
    1.os.
    stygnijmy
    2.os.
    stygnij
    2.os.
    stygnijcie
    tryb warunkowy
    liczba pojedynczaliczba mnoga
    m
    stygłbym
    +bym stygł
    1.os.
    ż
    stygłabym
    +bym stygła
    mo
    styglibyśmy
    +byśmy stygli
    n
    stygłobym
    +bym stygło
    ‑mo
    stygłybyśmy
    +byśmy stygły

    m
    stygłbyś
    +byś stygł
    2.os.
    ż
    stygłabyś
    +byś stygła
    mo
    styglibyście
    +byście stygli
    n
    stygłobyś
    +byś stygło
    ‑mo
    stygłybyście
    +byście stygły

    m
    stygłby
    +by stygł
    3.os.
    ż
    stygłaby
    +by stygła
    mo
    stygliby
    +by stygli
    n
    stygłoby
    +by stygło
    ‑mo
    stygłyby
    +by stygły

    +BEZOSOBNIK stygnięto by
    bezokolicznik: stygnąć
    imiesłów przysłówkowy współczesny: stygnąc
    gerundium: stygnięcie
    liczba pojedynczaliczba mnoga
    M:
    stygnięcie
    M:
    stygnięcia
    D:
    stygnięcia
    D:
    stygnięć
    C:
    stygnięciu
    C:
    stygnięciom
    B:
    stygnięcie
    B:
    stygnięcia
    N:
    stygnięciem
    N:
    stygnięciami
    Ms:
    stygnięciu
    Ms:
    stygnięciach
    W:
    stygnięcie
    W:
    stygnięcia
    imiesłów przymiotnikowy czynny: stygnący
    liczba pojedyncza
    m1m2m3n1, n2ż
    M:stygnącystygnącystygnącystygnącestygnąca
    D:stygnącegostygnącegostygnącegostygnącegostygnącej
    C:stygnącemustygnącemustygnącemustygnącemustygnącej
    B:stygnącegostygnącegostygnącystygnącestygnącą
    N:stygnącymstygnącymstygnącymstygnącymstygnącą
    Ms:stygnącymstygnącymstygnącymstygnącymstygnącej
    liczba mnoga
    p1m1
    ndepr
    m1
    depr
    pozostałe
    M:stygnącystygnącystygnącestygnące
    D:stygnącychstygnącychstygnącychstygnących
    C:stygnącymstygnącymstygnącymstygnącym
    B:stygnącychstygnącychstygnącychstygnące
    N:stygnącymistygnącymistygnącymistygnącymi
    Ms:stygnącychstygnącychstygnącychstygnących
    odpowiednik aspektowy: ostygnąć
    W 3 os lp m cz. przesz. używa się również formy stygnął
  • Składnia

    Rznieżywotny+stygnąć+bez ograniczeń

  • Pochodzenie

    psł. *stydnǫti, *stydnǫ 'tracąc ciepło stawać się zimnym'
    Chronologicznie starsza postać stydnąć (poświadczona od XV w., por. st.pol. o-stydnąć 'wystygnąć, zziębnąć') została w XVIII w. wyparta przez wtórną stygnąć.
    Por. studzić, wstyd

CHRONOLOGIZACJA:
SStp
SKN
SJPXVII
STR
SL
SWil
SJPWar
SJPDor
SJPSz
SJPDun
ISJP
PSWP
USJP
Data ostatniej modyfikacji: 06.05.2015