• Definicja

    zespół poglądów i przekonań dotyczących świata, życia społecznego i postaw etycznych charakteryzujący określoną grupę ludzi

  • Wymowa

    [ide-o-logja]

  • Kwalifikacja tematyczna

    CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA
    arrow down
    Ocena i wartościowanie
    arrow down
    wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

    CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE
    arrow down
    Funkcjonowanie państwa
    arrow down
    doktryny i poglądy polityczne

  • Relacje znaczeniowe

    hiperonimy: teoria

  • Połączenia
    • egalitarna, modna, oficjalna, obowiązująca, panująca; radykalna, skrajna, toksyczna, zbrodnicza; burżuazyjna, chrześcijańska, demokratyczna, katolicka, liberalna, prawicowa, rasistowska, świecka; państwowa, partyjna, wroga; czysta ideologia; ideologia faszystowska, feministyczna, komunistyczna, marksistowska, nazistowska, neoliberalna; ekstremistyczne, nowoczesne ideologie; ideologie totalitarne
    • ideologia faszyzmu, marksizmu, nacjonalizmu, nazizmu, ponowoczesności; partii; oświecenia
    • ofiara, wyznawca, zwolennik; upadek, zmierzch ideologii
    • świat bez ideologii
    • wyznawać; dorobić/dorabiać, stworzyć/tworzyć; głosić, propagować; odrzucać ideologię
    • pod presją ideologii, w imię ideologii
  • Cytaty

    Popper dowodził, że ideologie totalitarne, takie jak komunizm i nazizm, mają wspólny element: przypisują sobie posiadanie prawdy absolutnej.

    źródło: NKJP: George Soros, Andrzej Guła: Groźba kapitalizmu, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1998-07-16

    Od końca XVIII w., pod wpływem ideologii oświecenia, w czołowych krajach Zachodu zrozumiano, że czystość jest stanem pożądanym i zaczęto wzywać do przestrzegania higieny.

    źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Historia Powszechna. Wiek XIX, 2008

    Był to początek pogrzebu systemu, zmierzch ideologii. Po Marcu nikt już nie mógł wierzyć w szlachetność celu i czystość intencji przywódców.

    źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: W marcu jak w karcu, Polityka, 2003-03-08

    Nowe religie, ideologie czy poglądy filozoficzne jedynie zmieniają nasz sposób myślenia i uzasadniania tego, co i tak robimy od wieków w niezwykle powoli ewoluującej postaci.

    źródło: NKJP: Roman Godlewski: Natura i kultura, Akant, 2010-01

    W PRL rock'n'roll szybko został odgórnie uznany za źródło rozwydrzenia młodzieży i przejaw wrogiej ideologii.

    źródło: NKJP: Wiesław Królikowski: Tadeusz Nalepa: Breakout absolutnie, 2008

  • Odmiana
    część mowy: rzeczownik
    rodzaj gramatyczny: ż

    liczba pojedynczaliczba mnoga
    M:
    ideologia
    M:
    ideologie
    D:
    ideologii
    D neut:
    ideologii
    D char:
    ideologij
    C:
    ideologii
    C:
    ideologiom
    B:
    ideologię
    B:
    ideologie
    N:
    ideologią
    N:
    ideologiami
    Ms:
    ideologii
    Ms:
    ideologiach
    W:
    ideologio
    W:
    ideologie
  • Składnia

    bez ograniczeń+ideologia+
    (CZEGO)
    bez ograniczeń+ideologia+
    (JAKA)

  • Pochodzenie

    internac.
    ang. ideology,
    fr. idéologie,
    niem. Ideologie
    gr. idéa  'kształt, wyobrażenie' + gr. lógos  'mowa; słowo'

CHRONOLOGIZACJA:
1861, Bańk
Data ostatniej modyfikacji: 07.03.2014