UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

epitet

Chronologizacja

2 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. epitet
epitety
D. epitetu
epitetów
C. epitetowi
epitetom
B. epitet
epitety
N. epitetem
epitetami
Ms. epitecie
epitetach
W. epitecie
epitety

1. w literaturze

Definicja

określenie, które charakteryzuje kogoś lub coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ literatura

Połączenia

  • epitet metaforyczny
  • użyć epitetu

Cytaty

Poeci używali wzniosłych epitetów, pisząc o naszym królu: „Mars koronowany”, „Zbożny Herkules”, „Jan Niezwyciężony” itd.

źródło: NKJP: Marek Borucki: Polacy w Rzymie: od czasów Mieszka I do Jana Pawła II, 1995

Metafora, epitet, hiperbola, paralelizm, powtórzenie, apostrofa to środki, o których można powiedzieć, że w przypadku reklamy są jej cechami morfologicznymi.

źródło: NKJP: Ewa Szczęsna: Poetyka reklamy, 2001

Atmosferę zbliżającego się nieszczęścia uwydatniają epitety kojarzące się ze śmiercią: posępny, martwy, skościały, mroźny i biały oraz motywy leksykalne z kręgu cmentarnego: grób, trumna, całun, kir.

źródło: NKJP: Grzegorz Gazda, Agnieszka Izdebska, Jarosław Płuciennik (red.): Gotycyzm i groza w kulturze, 2003

2. wyzwisko

Definicja

obraźliwe określenie lub inne obraźliwe słowo kierowane pod czyimś adresem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  inwektywa, obelga, wyzwisko

Połączenia

  • pogardliwy epitet; niewybredne, obraźliwe, wulgarne epitety
  • rzucać epitetem; obrzucać kogoś epitetami
  • epitety pod adresem kogoś

Cytaty

Epitetem „ciemniacy” poczuli się obrażeni partyjni pisarze i funkcjonariusze aparatu, cenzorzy oraz osobiście Edward Gierek i Władysław Gomułka.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006

Milicjant i ratownik zaczynają od powrzaskiwań i epitetów.

źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Doktor Twardowski, 1977

Oprócz Czippewejów inne sąsiednie plemiona nazywały ich też niezbyt pochlebnie: Przypiekacze, Ucinacze Rąk, Mordercy, Podrzynacze Gardeł. Wszystkie te epitety nawiązują do wojowniczości Siuksów, a także sposobu ich postępowania z nieprzyjaciółmi.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Tym najbardziej szkodliwym towarzysko epitetem naznaczano nas jako nie nadążających za historią wyrzutków ze wschodniej Europy, z którymi nikt się nie liczy.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Skandal katyński w Waszyngtonie, Gazeta Wyborcza, 1998-04-03

Pragnę jedynie, żebym mogła w sposób bezpieczny i spokojny, bez narażania się na niewybredne epitety i trąbienie, bez zajeżdżania mi drogi i robienia wielu innych cudów, dojechać rowerem rano do pracy, a po południu do domu.

źródło: NKJP: Sylwia Rycharska: Kierowco, daj żyć rowerzyście!, Gazeta Wyborcza, 1997-06-25

Data ostatniej modyfikacji: 21.10.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json