UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zuchwale

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp
W postaci: zufale

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy zuchwale
stopień wyższy zuchwalej

Pochodzenie

Zob. zuchwały

1. bezczelnie

Definicja

w sposób świadczący o tym, że ktoś jest pewny siebie do tego stopnia, że robiąc coś, nie liczy się z nikim i niczym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  arogancko, bezczelnie
hiperonimy:  śmiało I

Połączenia

  • odeprzeć, odpowiedzieć; patrzeć; poczynać sobie zuchwale
  • bardzo zuchwale

Cytaty

- [...] Twoje zabawy są okrutne, bo angażują ludzkie uczucia, budzą nadzieję. Czy ty musisz mieć cały orszak niewolników?
- A dlaczego nie - odpowiadała zuchwale. - Jak są głupi, to niech cierpią!

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Nadużycie prawa w Polsce polegało na tym, że nie karano tego, kto je zuchwale naruszał.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 14.02.1992

Znakomitym przykładem skuteczności tego typu systemu zabezpieczenia może stanowić przykład krakowskiego jubilera, którego sklep został kilka miesięcy temu zuchwale okradziony w biały dzień przez grupę młodocianych złodziei.

źródło: NKJP: Telewizja przemysłowa, Dziennik Polski, 2000-07-01

Więźniowie zaczęli się przepychać ku drzwiom. Niektórzy, kiedy mijali Mocka, patrzyli na niego zuchwale.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007

Hagar nie znała granic w przechwałkach, że nosi w łonie syna Abrama, i poczynała sobie coraz zuchwalej.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963

2. śmiało

Definicja

w sposób świadczący o tym, że ktoś jest odważny i lekceważy niebezpieczeństwo

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zuchwało

Cytaty

Nie boimy się ani ciebie, ani Nożownika – odrzekła zuchwale Emma.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007

- [...] nie odważymy się dziś w nocy wyjść na ulice - powiedział trwożnie Drugi. - Nakazaliśmy wszystkim zamknąć się w swych domach. [...]
- Ja... ja stanę w oknie - rzekła nagle zuchwale, dziwiąc się sama sobie, Dziesiątka.

źródło: NKJP: Dorota Terakowska: Władca Lewawu, 1996

[...] jeszcze w r. 1850 Jaś Matejko ilustruje z zapałem Niemcewicza, atakując zuchwale tematy, których zlęknie się później twórca Grunwaldu.

źródło: NKJP: Stanisław Wasylewski: Życie polskie w XIX wieku, 2008

Żołnierze VIII zmiany, której kontyngent przygotowany był jako misja szkoleniowa, okazali się bezsilni. Im rzadziej wyjeżdżali z bazy, tym zuchwalej byli atakowani.

źródło: NKJP: Juliusz Ćwieluch: A lato będzie gorące tego roku, Polityka, 2009-04-11

Data ostatniej modyfikacji: 25.01.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json