UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szmaciak

Chronologizacja

1849, Ignacy Rafał Czerwiakowski, Botanika szczególna, cz. 1, polona.pl
Inne znaczenie: 'w odniesieniu do rodzaju grzybów Sparassis'

1. chodnik

Definicja

pot. 
utkany z różnokolorowych ścinków pochodzących ze starej odzieży chodnik - długi, wąski dywan

Pochodzenie

Zob. szmata

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  chodnik

Połączenia

  • tkać szmaciaki

Cytaty

Kolejne warsztaty dla tej samej grupy przygotowane zostaną w dniach 28-30 września. Uczestnicy zapoznają się na nich z techniką tkania szmaciaka i kilimu.

źródło: NKJP: (zam): Dla uczniów i nauczycieli, Dziennik Bałtycki, 2011

Lubię robić też szmaciaki, najczęściej z wzorami z różnych figur [...].

źródło: NKJP: Zawód, który stał się pasją, Dziennik Polski, 2001-11-16

Palce staruszki drżały i nie mogły wyciągnąć równej nitki przy przędzeniu, a sieci często się rwały, więc nowa przędza była potrzebna. A i tkać trzeba było szmaciaki, obrusy na stół, narzuty na łóżko.

źródło: NKJP: Hanna Kostyrko (zebr.): Klechdy domowe, 1960

[...] początkującym tkaczom proponuje pracę przy tworzeniu szmaciaków, bo obecnie jest to najtańszy surowiec.

źródło: NKJP: (hen): Krosna zmieniają osobowość, Gryf Wejherowski, 1999-10-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szmaciak
szmaciaki
D. szmaciaka
szmaciaków
C. szmaciakowi
szmaciakom
B. szmaciaka
szmaciaki
N. szmaciakiem
szmaciakami
Ms. szmaciaku
szmaciakach
W. szmaciaku
szmaciaki

2. but

Definicja

pot. 
but wykonany z tkaniny

Pochodzenie

Zob. szmata

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  but

Cytaty

Trampki puma? Wyglądają identycznie jak klasyczne na pierwszy rzut oka. Podeszwa mi się nie podoba. Lepiej kup zwykłe szmaciaki za 10 złociszy...

źródło: NKJP: Internet

Kasia nosiła zwykłe butki, takie szmaciaki, ale mieliśmy problemy z nóżkami tzn. strasznie się jej w tych butkach pociły [...].

źródło: NKJP: Internet

Na szczęście lubię chodzić w szmaciakach, czyli espadrylach, tenisówkach i trampołkach.

źródło: Internet: dzikakurawpastelowym.blogspot.com

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szmaciak
szmaciaki
D. szmaciaka
szmaciaków
C. szmaciakowi
szmaciakom
B. szmaciaka
szmaciaki
N. szmaciakiem
szmaciakami
Ms. szmaciaku
szmaciakach
W. szmaciaku
szmaciaki

3. człowiek

Definicja

pot. 
osoba, do której mówiący ma negatywny stosunek, bo uważa, że ważna jest dla niej tylko własna kariera

Noty o użyciu

Używane najczęściej w odniesieniu do polityków.

Pochodzenie

Z satyry politycznej Janusza Szpotańskiego, wyd. pod pseudonimem Władysław Gnomacki pt. "Towarzysz Szmaciak" (1977), w której tytułowy bohater - powiatowy działacz PZPR - robi karierę dzięki intrygom i służalczości wobec przełożonych w czasach wczesnego PRL-u.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa działalność polityczna

Cytaty

A ty sowiecki sługusie o przyzwoitości się nie wypowiadaj, byłeś, jesteś i będziesz mendą i szmaciakiem... ludzie pamiętają twoje rządy w Skierniewicach... jeszcze kiedyś za to ...„bekniesz”...

źródło: Internet: wiadomosci.dziennik.pl/polityka

W moim mieście radnymi zostali dwaj byli sekretarze Komitetu Miejskiego PZPR, a naczelnik byłej SB startuje do zarządu miasta. Szmaciaki znowu podnoszą głowy.

źródło: NKJP: Telefoniczna opinia publiczna, Gazeta Wyborcza, 1994-07-01

[...] nie będzie wiarygodnej lewicy bez usunięcia szmaciaków - na prawicy takowi też istnieją.

źródło: NKJP: Internet

[...] w naszym zaścianku, łatwo da się przewidzieć czasy stagnacji, pozornych reform i panoszących się szmaciaków.

źródło: NKJP: Żart i baran, Dziennik Polski, 2001-09-21

Cieszę się, naprawdę cieszę się, że znalazło się kilku kretynów, którzy przyznali się do własnego debilizmu. Brawo, literaci szmaciacy. Taka ich literatura, jak ich twórcy.

źródło: Internet: kultura.dziennik.pl/news/artykuly

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szmaciak
szmaciakowie
ndepr
szmaciaki
depr
D. szmaciaka
szmaciaków
C. szmaciakowi
szmaciakom
B. szmaciaka
szmaciaków
N. szmaciakiem
szmaciakami
Ms. szmaciaku
szmaciakach
W. szmaciaku
szmaciakowie
ndepr
szmaciaki
depr

4. rzecz

Definicja

pot. 
rzecz zrobiona z tkaniny w odróżnieniu od prototypowego tworzywa, z którego robi się tego typu rzeczy

Pochodzenie

Zob. szmata

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii

Cytaty

Ja jeździłem przez jakiś czas ze szmacianym dachem i [...] w sumie nie ma właściwie żadnej różnicy w zimie między szmaciakiem a zwykłym dachem... jedyny minus to szybka tylna bez podgrzewania.

źródło: Internet: porscheclub.pl/forum

Kiedyś po materiale, z którego były zrobione lalki, można było określić do kogo należały. Woskowymi bawiły się dzieci ludzi zamożnych, szmaciakami biednych.

źródło: NKJP: (kach): Fabryka lalek, Gazeta Krakowska, 2002-11-18

Sama torebka wyglądała jak taki typowy pikowany szmaciak z satyny i bawełny, tyle że była w kolorze soczystej zieleni, na której widniały tajemnicze esy floresy [...].

źródło: Internet: byhungryhearts.com/pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szmaciak
szmaciaki
D. szmaciaka
szmaciaków
C. szmaciakowi
szmaciakom
B. szmaciaka
szmaciaki
N. szmaciakiem
szmaciakami
Ms. szmaciaku
szmaciakach
W. szmaciaku
szmaciaki

5. sklep

Definicja

pot. 
sklep, w którym można tanio kupić używaną odzież

Pochodzenie

Zob. szmata

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes handel i usługi

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ciuchland, ciucholand, ciuszek, dziadownia, lump, lumpeks, second hand, szmateks
hiperonimy:  sklep

Cytaty

A co do spodni, to kup sobie w szmaciaku... bo ja kupuję odpinane w cenie 25-30 PLN.

źródło: NKJP: Internet

Jak mi zacznie doskwierać deficyt ubrań, to pójdę do szmaciaka i kupię tani ciuch.

źródło: Internet: nerwica.com/topic

Wolę kupić jedną a konkretną rzecz, w której nie będę się wstydziła wyskoczyć do ludzi, dlatego omijam już takie duże szmaciaki, bo żeby cokolwiek w nich wybrać, trzeba mieć sporo szczęścia i czasu na szukanie, a w domu okazuje się, że łaszek i tak ma jakąś wadę.

źródło: Internet: skierniewice.istrefa.com/topic/forum

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szmaciak
szmaciaki
D. szmaciaka
szmaciaków
C. szmaciakowi
szmaciakom
B. szmaciaka
szmaciaki
N. szmaciakiem
szmaciakami
Ms. szmaciaku
szmaciakach
W. szmaciaku
szmaciaki

Frazeologizmy

szmaciak gałęzisty
Data ostatniej modyfikacji: 15.06.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json