UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

cukier

Chronologizacja

1393, SStp

Pochodzenie

śr.-w.-niem. zucker

wł. zucchero

z ar. sukkar

1. do herbaty

Definicja

słodka, sypka substancja, którą dodaje się do herbaty i innych napojów oraz potraw w celu polepszenia ich smaku

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie ➔ przyprawy, smaki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przyprawa

Połączenia

  • cukier buraczany, trzcinowy, wanilinowy, waniliowy
  • cukier w kostkach
  • sól i cukier; śmietana i cukier
  • eksport, import; rynek; nadprodukcja, nadwyżka, producent, produkcja; sprzedaż; cena; spożycie; zapas; limit, nadmiar; kilogram, tona; kostki, łyżeczka, łyżka, szczypta, szklanka, torebka, worek cukru
  • herbata bez cukru; dopłaty, dotacje do cukru; figurka; baranek, kurczaczek, kurczątko z cukru
  • popyt, zapotrzebowanie; cło; kartki; podatek na cukier
  • herbata, kawa, woda; maliny, truskawki; ciastka; cukierniczka, pojemnik, worek z cukrem
  • torba, worek po cukrze
  • cukier zdrożał
  • wsypać cukru
  • wyprodukować; sprzedawać; sypać, mieszać; zawierać cukier
  • posypać coś cukrem
  • zrezygnować z cukru; wykonany z cukru
  • sięgać po cukier
  • gotować, mieszać, utrzeć, wymieszać, zmieszać coś z cukrem

Cytaty

Poczęstunek był skromny, jakieś ciasto Baśki roboty, herbata z cukrem, miodowe ciastka.

źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

Najważniejsze, że przestała się konia bać. Nawet odważyła się podać mu na dłoni kostkę cukru.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1993

Margarynę zmiksować z cukrem, dodając po jednym żółtku, serek homogenizowany, śmietanę oraz rum.

źródło: NKJP: Teresa Miazgowsk: Specjały, Kuchnia, 1998

Panie Senatorze, chciałbym wiedzieć, czy komisja zastanawiała się nad tym, jak dopłaty do cukru przeznaczonego na eksport wpłyną na ceny cukru na rynku wewnętrznym?

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 28. posiedzenia Senatu RP w dniu 14 lipca 1994

Nie do przyjęcia jest zarzut [...] dotyczący przyjęcia w ustawie zasady limitowania produkcji cukru oraz wyznaczania ceny minimalnej w celu ochrony wąskiej grupy producentów i handlowców.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 25.08.1994

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cukier
cukry
D. cukru
cukrów
C. cukrowi
cukrom
B. cukier
cukry
N. cukrem
cukrami
Ms. cukrze
cukrach
W. cukrze
cukry

Inne uwagi

Zwykle lp

2. związek chemiczny

Definicja

chem. 
związek organiczny pochodzenia głównie roślinnego, stanowiący podstawowe źródło energii koniecznej dla procesów życiowych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego ➔ części ciała, elementy i substancje składowe

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie ➔ rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  cukrowiec, sacharyd, węglowodan

Połączenia

  • cukier i cholesterol
  • badanie; poziom, stężenie, zawartość cukru (we krwi); akumulacja, eliminacja, produkcja, zapasy cukrów (w organizmie)
  • reakcja białek z cukrami
  • ograniczać cukry (w diecie); rozkładanie, spalanie cukrów (w organizmie)

Cytaty

Justyna już w namiocie, przy trasie, dostała coś do picia. Potem w namiocie przy mecie wszystko było już w porządku. Badania cukru mogą być chwilowo bardzo zachwiane. Wystarczy, że badana osoba zje coś słodkiego [...] i wszystko wraca do normy.

źródło: NKJP: AS: Od szpitala do szpitala, Dziennik Polski, 2006-02-18

Nie ma żadnego sposobu, aby ustrzec się przed tą chorobą. Jedynym dobrym rozwiązaniem jest systematyczne badanie stężenia cukru we krwi lub w moczu, ponieważ szybkie wykrycie cukrzycy gwarantuje szansę podjęcia jak najlepszego leczenia.

źródło: NKJP: Domowy diagnosta, Polityka, 2000-09-30

Hipoglikemia czyli niedocukrzenie to taki stan, kiedy ilość glukozy we krwi jest zbyt mała. Przy bardzo niskim poziomie cukru dochodzi do utraty przytomności, drgawek a nawet śmierci.

źródło: NKJP: M.T.: Hipoglikemia, Co Tydzień Jaworzno, 2004-04-15

Przechowywanie w niskich temperaturach (4 °C) powoduje zahamowanie spalania cukrów w procesach oddechowych oraz zahamowanie resyntezy skrobi, co skutkuje zwiększoną akumulacją cukrów redukujących. W wyższej temperaturze (8 °C) zawartość cukrów nie zwiększa się znacząco, jednakże bulwy tracą turgor i intensywnie kiełkują. Zawartość cukrów powyżej 1% nadaje ziemniakom niekorzystny słodki posmak.

źródło: NKJP: Justyna Wroniak: Jakość ziemniaków na stole konsumenta, Ziemniak Polski, 2007

Nawyk żucia gumy po posiłku (wystarczy kilka minut!) prowadzi do zwiększonego wydzielania śliny, powoduje szybszą eliminację cukrów z jamy ustnej, zwiększa właściwości buforujące śliny, czyli w efekcie neutralizuje pH w jamie ustnej.

źródło: NKJP: Agnieszka A. Pawlik: Higiena jamy ustnej u osób pracujących w szkodliwych warunkach, Praca i Zdrowie, 2008-04-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cukier
cukry
D. cukru
cukrów
C. cukrowi
cukrom
B. cukier
cukry
N. cukrem
cukrami
Ms. cukrze
cukrach
W. cukrze
cukry

Inne uwagi

Zwykle lm

Frazeologizmy

cukier kryształ
cukier lodowy
cukier prosty
cukier puder
cukier rafinowany
cukier złożony
ktoś nie jest z cukru
ktoś nie jest z cukru, nie rozpuści się
Data ostatniej modyfikacji: 30.06.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json