UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

poniechać

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. poniecham
poniechamy
2 os. poniechasz
poniechacie
3 os. poniecha
poniechają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. poniechałem
+(e)m poniechał
poniechałam
+(e)m poniechała
poniechałom
+(e)m poniechało
poniechaliśmy
+(e)śmy poniechali
poniechałyśmy
+(e)śmy poniechały
2 os. poniechałeś
+(e)ś poniechał
poniechałaś
+(e)ś poniechała
poniechałoś
+(e)ś poniechało
poniechaliście
+(e)ście poniechali
poniechałyście
+(e)ście poniechały
3 os. poniechał
poniechała
poniechało
poniechali
poniechały

bezosobnik: poniechano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. poniechajmy
2 os. poniechaj
poniechajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. poniechałbym
bym poniechał
poniechałabym
bym poniechała
poniechałobym
bym poniechało
poniechalibyśmy
byśmy poniechali
poniechałybyśmy
byśmy poniechały
2 os. poniechałbyś
byś poniechał
poniechałabyś
byś poniechała
poniechałobyś
byś poniechało
poniechalibyście
byście poniechali
poniechałybyście
byście poniechały
3 os. poniechałby
by poniechał
poniechałaby
by poniechała
poniechałoby
by poniechało
poniechaliby
by poniechali
poniechałyby
by poniechały

bezosobnik: poniechano by

bezokolicznik: poniechać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: poniechawszy

gerundium: poniechanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. poniechanie
poniechania
D. poniechania
poniechań
C. poniechaniu
poniechaniom
B. poniechanie
poniechania
N. poniechaniem
poniechaniami
Ms. poniechaniu
poniechaniach
W. poniechanie
poniechania

imiesłów przymiotnikowy bierny: poniechany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poniechany
poniechany
poniechany
poniechane
poniechana
D. poniechanego
poniechanego
poniechanego
poniechanego
poniechanej
C. poniechanemu
poniechanemu
poniechanemu
poniechanemu
poniechanej
B. poniechanego
poniechanego
poniechany
poniechane
poniechaną
N. poniechanym
poniechanym
poniechanym
poniechanym
poniechaną
Ms. poniechanym
poniechanym
poniechanym
poniechanym
poniechanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poniechani
poniechani
poniechane
poniechane
D. poniechanych
poniechanych
poniechanych
poniechanych
C. poniechanym
poniechanym
poniechanym
poniechanym
B. poniechanych
poniechanych
poniechanych
poniechane
N. poniechanymi
poniechanymi
poniechanymi
poniechanymi
Ms. poniechanych
poniechanych
poniechanych
poniechanych

Pochodzenie

Zob. niechać

1. planów

Definicja

książk. 
zaprzestać lub w ogóle nie zacząć wykonywania jakiejś czynności lub stosowania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaniechać

Połączenia

  • poniechać budowy, dalszej działalności, planów, pomysłu, próby, starań, trudu, walki, zemsty

Cytaty

Po 1737 roku, gdy władze francuskie poniechały represji, sprzymierzone plemiona nie wróciły już nad Zieloną Zatokę, osiedliwszy się nad rzeką Wisconsin, w jej dolnym biegu.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

[...] choć pisania wierszy na razie nie poniechał, w zasadzie przestawił się na inny rodzaj działalności twórczej [...].

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Oburzona Natalia poniechała zakupu i wybiegła ze stołówki.

źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995

Składnia

bez ograniczeń + poniechać +
CZEGO

2. przeciwnika

Definicja

daw. 
zrezygnować z zabicia lub pojmania kogoś, kogo pokonało się w walce

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

– Poniechajcie go! – krzyczała Neleyka. – Mnie bierzcie!

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Smoczy pazur, 2003

– Ja waści zapłacę… Więcej niż kasztelan. Poniechaj mnie!
– Panie Jordan. Ja jestem pierwsza szabla województwa. Możesz mnie kupić, ale nie przekupić. Spóźniłeś się na targi. Teraz stawiaj na szali swoje życie.

źródło: Jacek Komuda: Banita, 2013 (books.google.pl)

Składnia

bez ograniczeń + poniechać +
KOGO
Data ostatniej modyfikacji: 20.10.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj