UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

konik

Chronologizacja

1437, SStp
Inne znaczenie: 'koniczyna łąkowa'

1. mały koń

Definicja

mały koń

Pochodzenie

Zob. koń

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  koń

Połączenia

  • mały; nowy; ulubiony; chłopski konik
  • koń i konik
  • kupić, sprzedać konika
  • jechać, jeździć; usiąść na koniku
  • wio koniku

Cytaty

Konik jest bardzo łagodny i nie złości się nawet wtedy, gdy jakiś niesforny brzdąc pociągnie go za uszy. Spokojnie czeka, aż na swoim grzbiecie będzie miał siodło i małego jeźdźca, po czym wolniutko rusza wokół wybiegu.

źródło: NKJP: Słoneczne strony, Gazeta Poznańska, 2002-07-10

Kuce szetlandzkie to małe koniki o silnej budowie ciała i głębokiej klatce piersiowej. Są jednymi z najmniejszych - ale i najsilniejszych - koni na świecie.

źródło: NKJP: (PS): Szetlandy: sympatyczne i przyjazne, Dziennik Polski, 2005-07-16

Każdy, kto przechadzał się po Krupówkach, napotkał na swojej drodze dwa owczarki podhalańskie oraz trzy kucyki. Ze zwierzakami można zrobić sobie nie tylko zdjęcie, ale także przejechać się na koniku.

źródło: NKJP:(ŁB): Co dzień na Krupówkach, Gazeta Krakowska, 2006-08-12

Przed laty ksiądz Feliks Dymnicki, katecheta I-go Gimnazjum c.k. (cesarsko-królewskiego) w Rzeszowie kupił konika i wózek. Podczas wakacji objeżdżał wsie, wstępował do probostw i zbierał na bursę.

źródło: NKJP: Ignacy Krowiak: Wspomnienia dziadka Ignacego - część IV, pinezka.pl, 2004-07

Sporą popularnością cieszyły się jak zawsze przejażdżki kucami - do dwóch małych koników ustawiały się kolejki.

źródło: NKJP: GOK: Miasto na gorąco, Gazeta Poznańska, 2002-07-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. konik
koniki
D. konika
koników
C. konikowi
konikom
B. konika
koniki
N. konikiem
konikami
Ms. koniku
konikach
W. koniku
koniki

2. w szachach

Definicja

jedna z figur, których używa się w grze w szachy, kształtem przypominająca głowę konia (zwierzęcia), poruszająca się po szachownicy dwa pola po prostej i jedno pole w bok, mogąca przeskakiwać inne figury lub pionki znajdujące się na szachownicy

Pochodzenie

Zob. koń

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koń, skoczek
hiperonimy:  figura

Połączenia

  • biały, czarny; szachowy konik
  • ruch konika
  • ruch konikiem
  • bić konikiem jakąś figurę

Cytaty

Wędrując o czwartej trzydzieści nad ranem, całkiem pustym parkiem, znalazłem czarnego konika szachowego.

źródło: NKJP: ydorius: Szachy, Pinezka.pl, 2005-03

To twoje pięć procent nie jest WCALE związane ze światem. Odwzorowuje rzeczywiste umiejętności tak samo, jak ruch konika szachowego na planszy ruch normalnego konia.

źródło: NKJP: AV-ki [bylo: Re: pytanie do kostkowcow i bezkostkowcow], Usenet -- pl.rec.gry.rpg, 2001-03-14

Jechaliśmy czterema pasami drzwi w drzwi, błotnik w błotnik. Niecierpliwcy szukali luk i przeskakiwali po dwa, po trzy miejsca do przodu jak koniki szachowe.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009

Teraz obok wież ustawiamy koniki czy, jak to woli, skoczki.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. konik
koniki
D. konika
koników
C. konikowi
konikom
B. konika
koniki
N. konikiem
konikami
Ms. koniku
konikach
W. koniku
koniki

3. handlujący biletami

Definicja

pot. 
osoba wykupująca we wcześniejszym terminie bilety na różne imprezy po to, by potem sprzedać je z zyskiem osobom chętnym do wejścia

Pochodzenie

ang. tout 'osoba nielegalnie podglądająca treningi koni wyścigowych na potrzeby zakładów; osoba handlująca biletami'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes handel i usługi

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koń

Połączenia

  • bilet od konika

Cytaty

Koniki to tacy, co wykupują bilety wcześniej, a potem odsprzedają drogo.

źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Chamowo, 2010

Sposobem na koników ma być zasada przypisania biletu do swego właściciela. Wejściówki będą imienne, w formie karty z elektronicznym chipem, z wieloma zabezpieczeniami.

źródło: NKJP: Tomasz Kuczyński: Bilety w ciemno, Dziennik Zachodni, 2005-11-14

Zdaniem dr. Janusza Kochanowskiego, karnisty z Uniwersytetu Warszawskiego, agencja nie ma prawa odmówić wejścia na koncert z biletem od konika.

źródło: NKJP: Od konika też ważne, Polityka, nr 2494, 2005-03-12

Gdyby nie to, że na Kasprowy trzeba stać w 2-3 godzinnej kolejce po bilety, poleciłbym Ci właśnie wyjazd kolejką... Chyba, że masz kasę i zgadzasz się przepłacić konikowi [...].

źródło: NKJP: Gdzie zabrać dziewczynę, aby polubliła góry ?, Usenet -- pl.rec.gory, 2004-06-29

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. konik
kwestion. konikowie
ndepr
koniki
depr
D. konika
koników
C. konikowi
konikom
B. konika
koników
N. konikiem
konikami
Ms. koniku
konikach
W. koniku
konikowie
ndepr
koniki
depr

4. hobby

Definicja

ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów

Pochodzenie

ang. hobby 'konik'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny hobby i zainteresowania

Relacje znaczeniowe

synonimy:  hobby, zamiłowanie

Cytaty

Jego zawodowym konikiem była tzw. mechanika oddychania. Prowadził prace nad wykorzystaniem badań czynnościowych w diagnostyce chorób płuc.

źródło: NKJP: Ostatni lot osobistego lekarza prezydenta, Dziennik Zachodni, 2010-04-17

Niemal każdy kolekcjoner ma swojego konika. Zbiera się wszystkie tytuły związane z danym wykonawcą albo gatunkiem. Najpopularniejsi są uznani artyści: Beatlesi, Stonesi, Jimi Hendrix.

źródło: NKJP: Wojtek Klimczyk: 400 płyt Elvisa, Polityka, nr 2452, 2004-05-15

Odkąd pamiętam, to samochody były moim konikiem – mówi Michał Elżbieciak, kierowca w tym teamie.

źródło: NKJP: Stefan Leśniowski: W ślady Hołowczyca, Gazeta Krakowska, 2007-02-03

Piłka nożna to jego największy konik. Więc wątpię, by tak łatwo się zraził i porzucił klub.

źródło: NKJP: Jacek Kmiecik: Chcę przestrzec innych, Dziennik Zachodni, 2008-05-10

Ale do mych sukcesów przyczyniła się również praca w dziedzinie sprawozdawczości, bo był to specjalny konik dyrektora.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. konik
koniki
D. konika
koników
C. konikowi
konikom
B. konika
koniki
N. konikiem
konikami
Ms. koniku
konikach
W. koniku
koniki

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + konik +
KOGO
bez ograniczeń + konik +
CZYJ

5. w tokarce

Definicja

techn. 
element budowy tokarki, służący głównie do podpierania przedmiotów obrabianych

Pochodzenie

Zob. koń

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Cytaty

Klasyczna tokarka NC z jednym imakiem narzędziowym lub głowicą narzędziową na saniach krzyżowych ma dwie osie sterowane [...]. Jeżeli tradycyjny, ręcznie przestawiany konik zostanie zastąpiony przesuwnym suportem z głowicą rewolwerową (oś W), to powstanie tokarka NC z trzema osiami sterowanymi numerycznie [...]

źródło: NKJP: Jan Kosmol: Automatyzacja obrabiarek i obróbki skrawaniem, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. konik
koniki
D. koniku
koników
C. konikowi
konikom
B. konik
koniki
N. konikiem
konikami
Ms. koniku
konikach
W. koniku
koniki

Frazeologizmy

konik morski
konik polny
konik polski
konik zwierzyniecki
koń huculski
konik huculski
ktoś wsiada na swojego konika
ktoś wsiada na swojego ulubionego konika
ktoś wsiada na swego konika
ktoś dosiada swojego konika
ktoś wsiadł na swojego konika
ktoś wsiadł na swojego ulubionego konika
ktoś wsiadł na swego konika
ktoś dosiadł swojego konika
Data ostatniej modyfikacji: 19.04.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json