UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sofista

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sofista
sofiści
ndepr
sofisty
depr
D. sofisty
sofistów
C. sofiście
sofistom
B. sofistę
sofistów
N. sofistą
sofistami
Ms. sofiście
sofistach
W. sofisto
sofiści
ndepr
sofisty
depr

Pochodzenie

gr. sophistḗs

1. w starożytnej Grecji

Definicja

filoz. 
w starożytnej Grecji, a następnie w Cesarstwie Rzymskim: wędrowny nauczyciel, przygotowujący uczniów do życia publicznego, nauczający retoryki, filozofii, etyki czy polityki, reprezentujący tendencje antropocentryczne, relatywistyczne, wolnościowe i demokratyczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka filozofia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  filozof

Cytaty

Upowszechnienie pisma, działalność sofistów i propagowanie przez nich nieznanych wcześniej technik przekonywania i dochodzenia do prawdy, erystyki, retoryki i dialektyki, wreszcie demokratyzacja życia społecznego, szczególnie w Atenach, sprawiły, że tamten statyczny, przepojony bliskością bogów świat osiągnął swój kres.

źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Mądrość prawieków. O czym przypominają nam pradawni, 2009

Na równi z sofistami burzył przesądy tradycyjne, poddając krytycznej ocenie stare zwyczaje, jak i oni nie tyle chciał wychowywać kadrę specjalistów, ile... po prostu wychowywać dobrych obywateli państwa.

źródło: NKJP: Gedymin Spychalski: Myśl społeczno-ekonomiczna starożytności i średniowiecza, 2000

Innym ciekawym poglądem jest solipsyzm, wywodzący się od sofisty Gorgiasza i [...] głoszący, że „istnieję tylko ja sam, a wszystko inne jest moim złudzeniem”.

źródło: NKJP: Kalina Wojciechowska: Dyskryminacja kota?, 2005-05 (pinezka.pl)

2. współcześnie

Definicja

książk.  pejorat. 
osoba świadomie dowodząca nieprawdziwych tez za pomocą nielogicznych i niezgodnych z rzeczywistością argumentów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  intrygant, manipulant, manipulator

Cytaty

Facet kłamie w żywe oczy. Przedstawia fałszywie katolicką naukę, a potem z tym polemizuje. Typowy sofista.

źródło: NKJP: Internet

Jeśli ktoś uczciwie, a nie na podobieństwo sofisty, pyta: „a co będzie z ludźmi, którzy nie poznali treści Objawienia?”, możesz mu odpowiedzieć: „zamiast tracić cenne sekundy swojego krótkiego życia na zadawanie mi tego pytania, idź i nauczaj ich o Objawieniu, bo jako ludzie zostali przygotowani na przyjęcie tej prawdy”.

źródło: NKJP: Cezary Michalski: Przeciw interpretatorom apokalipsy, Fronda, 1998

Wśród studentów i wykładowców na całym świecie są Prawdziwi Filozofowie, ci, którzy chętnie korzystają z krytyki, oraz sofiści, czyli ci, którzy nie są w stanie jej ścierpieć.

źródło: NKJP: Irena Bellert: Nauce smutno, profesorom przyjemnie, Gazeta Wyborcza, 1993-04-13

Data ostatniej modyfikacji: 20.02.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json