UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

soliter

Chronologizacja

1745, KorBa

Pochodzenie

fr. solitaire

1. człowiek

Definicja

daw.

samotnik - osoba, która żyje z dala od ludzi lub nie kontaktuje się z nimi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

dzikus, pustelnik, samotnik

Cytaty

Ogrodnik wiejski Piotr Kciuk, kawaler samotny, soliter, trochę odludek, miał tylko jedną bliską duszę na świecie: przyjaciela Marcina Bułyka.

źródło: Helena Żurkowska: Nowe życie, 1965 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	soliter	soliterzy	ndepr
M.	soliter	solitery	depr
D.	solitera	soliterów
C.	soliterowi	soliterom
B.	solitera	soliterów
N.	soliterem	soliterami
Ms.	soliterze	soliterach
W.	soliterze	soliterzy	ndepr
W.	soliterze	solitery	depr

2. tasiemiec

Definicja

daw.

tasiemiec uzbrojony

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt mikroorganizmy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	tasiemiec uzbrojony
	hiperonimy:	tasiemiec

Cytaty

Wszedłem do mieszkania i natychmiast włączyłem ekspres, byłem bowiem nieco nieprzytomny po tej zbyt krótkiej nocy, jednocześnie głód zaczął wykręcać mi wnętrzności, jakby w mych jelitach zagnieździł się dziesięciometrowy soliter.

źródło: KWJP: Krzysztof Varga: Sonnenberg, 2018

– Ciągle chce mi się spać i jeść. To znaczy nie jem tylko, jak śpię. Chudy przy tym jestem okropnie i nie mam siły. Może mam solitera… albo… – wstrzymał oddech – …raka?

źródło: KWJP: Ałbena Grabowska: Stulecie winnych. Ci, którzy wierzyli, t. III, 2015

Natura ma przemyślność diabła: soliter sto milionów jaj wydaje, pchły dżumne wytępiają całe narody.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	soliter	solitery
D.	solitera	soliterów
C.	soliterowi	soliterom
B.	solitera	solitery
N.	soliterem	soliterami
Ms.	soliterze	soliterach
W.	soliterze	solitery

3. kamień

Definicja

daw.

duży, oprawiony kamień szlachetny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia minerały i pierwiastki

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	soliterek
	hiperonimy:	kamień szlachetny

Cytaty

Mieszkanki dworków mogły mieć kryształowe flakoniki z perfumami i kosztowną biżuterię: szmaragdy, brylanty (np. wspomniany w „Anielce” naszyjnik schowany w biurku w safianowym pudełku), szlifowane diamenty, drogie solitery (oprawione szlachetne kamienie), złote medaliki i zegarki.

źródło: KWJP: Emanuela Tatarkiewicz: Dwór polski. Literackie obrazy w prozie XIX i XX wieku, 2019

Świat salonu tak naprawdę przeglądał się we własnych zwierciadłach, nie licząc oczywiście gapiów, którzy - ryzykując ochlapanie błotem tryskającym spod kół powozów - gapili się na brokatowe kamizelki, ordery i solitery warte więcej niż setki lat ich pracy.

źródło: NKJP: Na drugą stronę, Dziennik Polski, 2001-04-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	soliter	solitery
D.	solitera	soliterów
C.	soliterowi	soliterom
B.	soliter	solitery
N.	soliterem	soliterami
Ms.	soliterze	soliterach
W.	soliterze	solitery

4. roślina

Definicja

ogrod.

roślina, która rośnie w pewnym oddaleniu od innych i znacząco się od nich różni

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ozdobne

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	soliterek
	hiperonimy:	roślina

Cytaty

Żywotna, silnie rosnąca i rozrastająca się rozłogami bylina, idealna do rzadko odwiedzanych ogrodów, gdzie może się swobodnie rozrastać. Może być zauważalnym akcentem jako soliter wśród niższych roślin (chwastów) lub pod ścianą, płotem.

źródło: NKJP: Eugeniusz Radziul: Ogrodowe pasje, 2009

O efekcie decyduje dobry gust projektanta oraz wiedza o roślinach, sztuce komponowania gatunków, uzupełniania soliterów najbardziej odpowiednimi dodatkami.

źródło: NKJP: Krzysztofa Bik-Jurkow: Doskonałe kompozycje, Dziennik Polski, 2008-05-21

Solitery to iglaki, które ze względu na wyjątkowe walory dekoracyjne powinny być dobrze widoczne z różnych miejsc ogrodu - po to, by cały czas można było podziwiać ich piękno.

źródło: NKJP: ELWIRA: Niezwykłe iglaki, Gazeta Krakowska, 2003-11-13

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3, m2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	soliter	solitery
D.	solitera	soliterów
C.	soliterowi	soliterom
B.	soliter pot. solitera	solitery
N.	soliterem	soliterami
Ms.	soliterze	soliterach
W.	soliterze	solitery

5. budynek

Definicja

urb.

budynek wolno stojący, wybudowany w pewnym oddaleniu od innych lub znacznie od nich wyższy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

budynek

Cytaty

Solitery w różnych epokach architektonicznych zakomponowywane były w różny sposób: wkomponowane w tkankę poprzez umieszczenie w osiach symetrii dużego placu, osadzone w niej dzięki bocznym skrzydłom lub budynkom towarzyszącym o mniejszej skali lub też swobodnie wznoszone wśród zieleni.

źródło: Internet: pl.wikipedia.org

Od strony wschodniej główną część założenia tworzy budynek z trzema bryłami w formie wież ustawionych na prostokątnej podstawie, a od strony zachodniej prostopadłościenny soliter utrzymany w tej samej stylistyce.

źródło: Anna Sołomiewicz: Na mapie Wrocławia pojawi się nowy mixed-use, 2022-06-06 (propertydesign.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	soliter	solitery
D.	solitera	soliterów
C.	soliterowi	soliterom
B.	soliter	solitery
N.	soliterem	soliterami
Ms.	soliterze	soliterach
W.	soliterze	solitery

6. gra w karty

Definicja

karc.

pasjans

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	pasjans
	hiperonimy:	gra

Cytaty

Gram w solitera na komputerze, a około piętnastego sierpnia wyjeżdżam na przedłużony weekend; ta właśnie wygląda sprawa wizyt u ojca.

źródło: Michel Houellebecq: Platforma, tłum. Agnieszka Daniłowicz-Grudzińska, 2020 (books.google.pl)

Weszła do mieszkania, nie puszczając ręki Grace, i zatrzymała się przy stole kuchennym, na którym leżała gra soliter – ale taka z prawdziwymi kartami, nie wersja komputerowa.

źródło: Catherine Ryan-Hyde: Nie pozwól mi odejść, tłum. Małgorzata Żbikowska, 2014 (doci.pl)

Kładło się pasjansa, „solitera”, zabawka w przypadkowość, kiedy to kładzie się na przemian kolory albo wedle starszeństwa i pasjans wychodzi [...], zniecierpliwienie, kiedy pasjans „nie wychodzi”, i nuda, i pustka, kiedy wszystko składa się i szereguje.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabeł, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	soliter	solitery
D.	solitera	soliterów
C.	soliterowi	soliterom
B.	solitera	solitery
N.	soliterem	soliterami
Ms.	soliterze	soliterach
W.	soliterze	solitery

7. gra planszowa

Definicja

przest.

samotnik - gra przeznaczona dla jednej osoby

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	samotnik
	hiperonimy:	gra

Cytaty

Ostatnia z dziewcząt wpatruje się z wyrazem najwyższej obojętności w rycinę przedstawiającą biskupa pochylonego nad stołem, na którym znajduje się gra w rodzaju soliterów. Jest to drewniana deseczka o trapezoidalnym kształcie, przywodzącym na myśl ramę do przechowywania rakiet tenisowych. Na planszy widać dwadzieścia pięć rozmieszczonych na obrysie rombu wgłębień, gotowych na przyjęcie kuleczek - w tym przypadku są to całkiem spore perły, ułożone po prawej stronie na jedwabnej, czarnej poduszeczce.

źródło: NKJP: Wawrzyniec Brzozowski: Służbówki, 1, Gazeta Wyborcza, 1996-04-26

Twierdzenie, że nie można skonstruować materialnych rzeczy z danych umysłowych, dlatego że odczucia mają charakter osobisty, a rzeczy materialne — nie, jest tak samo niesłuszne, jak twierdzenie, że nie można ustalić powszechnie obowiązujących reguł dla gry w solitera lub dla pasjansa, dlatego że w grze bierze udział tylko jedna osoba.

źródło: B. Bychowski: Marazm współczesnej filozofii burżuazyjnej, Nowe Drogi, 1947 (pbc.gda.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	soliter	solitery
D.	solitera	soliterów
C.	soliterowi	soliterom
B.	solitera	solitery
N.	soliterem	soliterami
Ms.	soliterze	soliterach
W.	soliterze	solitery

Data ostatniej modyfikacji: 27.03.2025