UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

styl

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

1. w sztuce

Definicja

ogół cech charakterystycznych dla określonego rodzaju działalności artystycznej i jej wytworów

Pochodzenie

internac.

fr. style

niem. Stil

ros. stilь

z łac. stilus (stylus) 'rylec (do pisania)', 'sposób pisania, styl'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  stylistyka

Połączenia

  • przedwojenny; monumentalny; surowy; oryginalny, tradycyjny; kiczowaty; ulubiony styl; styl mieszczański, rustykalny, wiejski; zakopiański; architektoniczny, malarski, muzyczny, rzeźbiarski; barokowy, gotycki, renesansowy, romantyczny, romański, secesyjny; kolonialny, orientalny; japoński
  • styl epoki
  • styl w architekturze, w muzyce, w sztuce
  • cecha stylu; różnorodność stylów
  • dom, mebel, wnętrze w stylu jakimś
  • przebudowany, utrzymany, wzniesiony, zbudowany w stylu jakimś
  • w stylu Ludwika XIV; baroku; angielskim, retro, zakopiańskim

Cytaty

Kościół zachował styl gotycki z wyjątkiem renesansowego szczytu z XVII w.

źródło: NKJP: Krystyna Malik, Raciborska Maria (red.): Przewodnik po Polsce, 1996

Mamy stolik do gry w karty w stylu Ludwika Filipa (3000 zł), a także stolik i dwa krzesła w stylu Ludwika XVI (w sumie za 2800 zł). Jak dotąd nie trafili się jeszcze chętni na te egzemplarze ...

źródło: NKJP: Rafał Nowicki: Czy „nikifory” trafią do muzeum?, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, nr 17 (649), 2004-04-29

Kościół fundowany przez kasztelana jest niewielki, jednoosiowy, z węższym i niższym prezbiterium zamkniętym półkoliście. Reprezentuje styl późnego renesansu czy też wczesnego baroku, i to zarówno w swej architekturze, jak i w wyposażeniu wnętrza.

źródło: NKJP: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski, Krzysztof Wesołowski: Znane i nieznane: rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001

Ja jestem za prawdą w sztuce. Jeżeli ta prawda nie domaga się manifestacji malarskiej z mojej strony, to w ogóle nie chwytam się za robotę. Styl mało mnie interesuje. Przerzucam się od jednych konwencji do innych.

źródło: NKJP: Barbara Ziembicka: Najprostszą drogą: rozmowy z artystami, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. styl
style
D. stylu
stylów
C. stylowi
stylom
B. styl
style
N. stylem
stylami
Ms. stylu
stylach
W. stylu
style

Składnia

bez ograniczeń + styl +
(JAKI)
bez ograniczeń + styl +
(KOGO/CZEGO)

2. rządzenia

Definicja

charakterystyczny sposób podejmowania określonego rodzaju działań

Pochodzenie

internac.

fr. style

niem. Stil

ros. stilь

z łac. stilus (stylus) 'rylec (do pisania)', 'sposób pisania, styl'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  sposób

Połączenia

  • charakterystyczny, indywidualny, modny, niepowtarzalny, oryginalny, osobisty, rozpoznawalny, specyficzny, własny; określony, pewien styl dowolny, zmienny; militarny, sportowy, wojskowy
  • styl bycia, działania, myślenia, zachowania życia; ubioru; jazdy, pracy, rozmowy; ubierania; pisania, uczenia się; rządzenia, uprawiania polityki, sprawowania władzy; kierowania, prowadzenia, zarządzania; gry, walki
  • moda i styl, wygląd i styl
  • element, zmiana; wyczucie stylu
  • styl zmienia się
  • naśladować, preferować, wypracować, zmienić; narzucić styl
  • w pięknym, tradycyjnym, wielkim stylu

Cytaty

Jeszcze z czasu studiów wyniósł zamiłowanie do tenisa, który to sport bardzo pasował do stylu życia, jaki prowadził, i do piastowanych stanowisk.

źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski, Nic, 2005

Jeden z najwybitniejszych współczesnych psychoanalityków Otto Kernberg opisuje, w jakich instytucjach wystąpienie zjawiska paranoi jest najbardziej prawdopodobne. Czynnikiem sprzyjającym są między innymi style działania ich liderów i to może bezpośrednio odnosić się do naszej sytuacji.

źródło: NKJP: Jacek Santorski: Jak żyć, żeby nie zwariować, 2003

Styl rozmowy z pacjentką, w której lekarz straszy, jest niestety normą.

źródło: NKJP: Rozmowa - Beata Rosińska, Onet.pl - Rozmowy, 2005-02-03

McClees miał dobre wyczucie stylu i niechętnie przyznawał w duchu, że [...] budowla jest na swój sposób ładna, poszczególne części zachowują proporcje, a całość sprawia wrażenie uporządkowanej z matematyczną precyzją [...].

źródło: NKJP: Internet

Trzeba przepłynąć trzy razy 25-metrowy basen w skafandrze i tenisówkach (czas i styl dowolny).

źródło: NKJP: Piotr Czerwiński, Paweł Piasecki: Żołnierze kosmosu, CKM, 05/05, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. styl
style
D. stylu
stylów
C. stylowi
stylom
B. styl
style
N. stylem
stylami
Ms. stylu
stylach
W. stylu
style

Składnia

bez ograniczeń + styl +
CZEGO
bez ograniczeń + styl +
(JAKI)

3. potoczny

Definicja

jęz.  lit. 
ogół środków i reguł językowych związanych z tworzeniem tekstów, który charakterystyczny jest dla jakiegoś autora lub jakiegoś celu komunikacyjnego

Noty o użyciu

Wyraz używany jako termin językoznawczy i literaturoznawczy, mający ściślejsze definicje w zależności od autora.

Pochodzenie

internac.

fr. style

niem. Stil

ros. stilь

z łac. stilus (stylus) 'rylec (do pisania)', 'sposób pisania, styl'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  język

Połączenia

  • styl książkowy, potoczny, urzędowy
  • styl wypowiedzi
  • gatunek i styl, język i styl

Cytaty

Teksty te należą do stylu urzędowego, który z natury rzeczy nie zawiera czynnika emocjonalnego [...].

źródło: NKJP: Ewa Młynarczyk: Zawodowość jako podstawowa kategoria wartościowania osób w siedemnastowiecznych statutach cechów krakowskich, Studia Pedagogica I, 2008

W liście do koleżanki można sobie pozwolić na styl potoczny, nacechowany emocjonalnie. W liście do starszego członka rodziny słownictwo nie może być zbyt swobodne, obowiązują formuły grzecznościowe.

źródło: NKJP: Magdalena Baranowska-Szczepańska: List z prawdziwego zdarzenia, Polska Głos Wielskopolski, 2007-10-12

[...] pacjent doszedł do złudnego przekonania, iż może zaimponować kobietom swą błyskotliwością [...]; epatować stylem literackim, uważanym powszechnie za grafomanię [...].

źródło: NKJP: Internet

[...] byłem skazany na ciągłe czytanie w obcych językach. Przez to bardzo zepsuł mi się styl. „Znak” ani „Tygodnik” nie akceptowały mojej polszczyzny. Musiałem bardzo dużo nad sobą pracować, zanim zaczęli drukować moje teksty.

źródło: NKJP: Adam Michnik: Między Panem a Plebanem, 1995

[...] tego rodzaju obrazowość pozornie plastyczna, w istocie zaś swojej zdobnicza i płynna, jest jedną z głównych cech stylu Słowackiego.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. styl
style
D. stylu
stylów
C. stylowi
stylom
B. styl
style
N. stylem
stylami
Ms. stylu
stylach
W. stylu
style

Składnia

bez ograniczeń + styl +
(JAKI)
bez ograniczeń + styl +
(KOGO/CZEGO)

4. łopaty

Definicja

podłużna i górna część narzędzia, która służy do jego trzymania

Pochodzenie

niem. Stiel 'łodyga; drążek, rękojeść, trzon, uchwyt '

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  stylisko
hiperonimy:  uchwyt

Cytaty

Obok betoniarki stoi oparty o styl łopaty mężczyzna.

źródło: NKJP: Internet

Na belce stropowej powieszono sznur, na którym podciągano przesłuchiwane osoby, bito stylami od łopaty lub częściami cepów w celu wymuszenia zeznań.

źródło: NKJP: Akcja „Las Wolski”, Dziennik Polski, 2003-07-26

Chodzi o drewniany styl, oczywiście bez ostrza. Gdy go kupiłem i chciałem przewieźć do domu autobusem, do głowy mi nie przyszło, że muszę kupować bilet bagażowy...

źródło: NKJP: Monika Synica: Mandat za kosę!, Echo Dnia, 2004-06-29

25 lat temu nad kopalnią Wujek latały helikoptery [...], a w łaźni [...] górnicy z dzidami i stylami od kilofów szykowali się do odparcia szturmu zomowców.

źródło: NKJP: Teresa Semik: Nie nacieszył się tą pracą, Dziennik Zachodni, 2006-12-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. styl
style
D. stylu
stylów
C. stylowi
stylom
B. styl
style
N. stylem
stylami
Ms. stylu
stylach
W. stylu
style

Składnia

bez ograniczeń + styl +
CZEGO
bez ograniczeń + styl +
do/od CZEGO

5. rylec

Definicja

w dawnych wiekach: ostro zakończone narzędzie, za pomocą którego ryto napisy lub inne znaki na jakiegoś rodzaju powierzchniach

Pochodzenie

z łac. stylus, stylius 'szpic, ostrze, rylec do pisania'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rylec

Cytaty

Zdarzało się, że na tabliczce robiono znaczki nie stylem, lecz paznokciem. Gdy w Grecji sędziowie oddawali głosy, czynili paznokciem kreskę na wosku.

źródło: Internet: bibliotekateatrnn.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. styl
style
D. stylu
stylów
C. stylowi
stylom
B. styl
style
N. stylem
stylami
Ms. stylu
stylach
W. stylu
style

6. w komputerze

Definicja

inform. 
sposób przedstawiania określonego rodzaju elementów tekstu lub ilustracji, który wybierany jest przez użytkownika programu komputerowego

Pochodzenie

fr. style

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu wydawnictwa

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka

Połączenia

  • bieżący styl; styl wymiarowy
  • styl wydruku
  • arkusz, tabela stylów
  • modyfikować styl

Cytaty

Ogólnie strona bardzo ciekawie wykonana, ale ja bym zmienił styl czcionki na stronie głównej...

źródło: Internet

Jeśli nazwa koloru ujęta będzie w apostrofy ('kolorl'), to cała konstrukcja modyfikująca styl powinna znajdować się w cudzysłowie („bgColor= 'kolorl'”).

źródło: NKJP: Marcin Lis: 101 praktycznych skryptów na stronę www, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. styl
style
D. stylu
stylów
C. stylowi
stylom
B. styl
style
N. stylem
stylami
Ms. stylu
stylach
W. stylu
style

Inne uwagi

W D. lm używana również niepoprawna forma styli

Frazeologizmy

coś w tym guście
coś w tym stylu
nowy styl
stary styl
styl dowolny
styl grzbietowy
styl klasyczny
styl motylkowy
styl regencji
styl zmienny
telegraficzny styl
w dobrym guście
w stylu
Data ostatniej modyfikacji: 26.01.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json