Chronologizacja
Pochodzenie
Od: czasownika wieźć / wozić (z regularną wymianą samogłoski -e- : -o-) z przyrostkiem -ny (< *-ьnъ).
1. w szkole
Definicja
Noty o użyciu
W odniesieniu do kobiet używa się wyrazu woźna.
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca zawody
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pedel |
Połączenia
- szkolny, uniwersytecki; emerytowany woźny; woźny oddziałowy
- woźny szkoły
- woźny w szkole
- woźny i konserwator, woźny i sprzątaczki
- pan woźny
- mieszkanie, pomieszczenie dla woźnego
- polecić coś woźnemu
- pracować jako woźny
Cytaty
|
O godzinie 15 woźny wygania ostatnich uczniów z terenu i zakłada na bramę łańcuch z dwukilogramową kłódką. źródło: NKJP: Wojciech Staszewski: Wroga szkoła, Gazeta Wyborcza, 1994-11-09 |
|
|
[...] sprzątanie klasy kuleje. Niby należy do woźnego, który sprząta urząd gminny, to znaczy do pana Kropy, ale ten czuje się wyłącznie funkcjonariuszem gminnym, a szkołę traktuje z góry. źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1997 |
|
|
Nie boi się pani? - zagadnął stary woźny Muzeum Narodowego w Krakowie zaglądając podczas nocnego obchodu do gabinetu, w którym czuwała najmłodsza z pracownic, dyplomantka historii sztuki. źródło: NKJP: Muzeum z duchami, Dziennik Polski, 1998-04-10 |
|
|
Jedyne, co zapamiętałam [...], to byli dwaj woźni, pilnujący sali, stali w kącie, koło kontaktów elektrycznych. źródło: NKJP: Anna Kowalska: Dzienniki 1927-1969, 2008 |
|
|
Wewnątrz gęstniała kolejka do woźnych, pilnie sprawdzających zaproszenia [...]. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | woźny |
woźni |
ndepr |
| woźne |
depr | ||
| D. | woźnego |
woźnych |
|
| C. | woźnemu |
woźnym |
|
| B. | woźnego |
woźnych |
|
| N. | woźnym |
woźnymi |
|
| Ms. | woźnym |
woźnych |
|
| W. | woźny |
woźni |
ndepr |
| woźne |
depr |
2. urzędnik
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | urzędnik |
Połączenia
- magistracki woźny; woźny sądowy
Cytaty
|
Doręczeń sądowych należy dokonywać przede wszystkim przez pocztę. Doręczenia przez woźnego sądowego dokonuje się wówczas, gdy uzasadniają to szczególne trudności w dokonaniu doręczenia przez pocztę. źródło: NKJP: Dz.U. z 1987r. Nr 38, poz. 218 |
|
|
Karty doręczać będzie dziesięciu woźnych magistrackich. Każdy wyborca otrzyma legitymację wyborczą, kartę głosowania oraz kopertę urzędową [...]. źródło: NKJP: Hieny i szakale, Dziennik Polski, 2002-06-01 |
|
|
Przed wyjściem sądu z sali woźny wypowiada głośno słowa: „Proszę wstać!” [...]. źródło: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | woźny |
woźni |
ndepr |
| woźne |
depr | ||
| D. | woźnego |
woźnych |
|
| C. | woźnemu |
woźnym |
|
| B. | woźnego |
woźnych |
|
| N. | woźnym |
woźnymi |
|
| Ms. | woźnym |
woźnych |
|
| W. | woźny |
woźni |
ndepr |
| woźne |
depr |
3. w dawnej Polsce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Cytaty
|
Dawniej woźny wywoływał sprawy z wokandy, uciszał salę i nosił wezwania. źródło: NKJP: Kłopoty ze zwrotką, Dziennik Polski, 2003-07-26 |
|
|
W ówczesnych sądach brakowało oskarżycieli publicznych. Sporadycznie prokuratorzy występowali tylko w sądach miejskich. W prawie każdym sądzie był woźny, w sądach żydowskich nazywany szkolnikiem. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2005 |
|
|
Najwyższą warstwę palestrantów stanowili [...] woźni i instygatorzy trybunalscy (policja trybunalska) [...]. źródło: NKJP: Urszula Augustyniak: Historia Polski 1572-1795, 2008 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | woźny |
woźni |
ndepr |
| woźne |
depr | ||
| D. | woźnego |
woźnych |
|
| C. | woźnemu |
woźnym |
|
| B. | woźnego |
woźnych |
|
| N. | woźnym |
woźnymi |
|
| Ms. | woźnym |
woźnych |
|
| W. | woźny |
woźni |
ndepr |
| woźne |
depr |