UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uwierzyć

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. wierzyć

1. uznać za prawdziwe

Definicja

nabrać przekonania, że coś jest prawdą, istnieje lub nastąpi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

uwierzyć w cud, w duchy, w hipotezę, w lepszą przyszłość, w ludzką uczciwość, w plotki, w przepowiednię, w sprawiedliwość, we własne siły, w zwycięstwo; w sens, w skuteczność czegoś; w czyjeś deklaracje, w czyjąś dobrą wolę, w czyjąś niewinność, w czyjeś zapewnienia, w czyjeś zeznania
(nie) móc; trzeba uwierzyć; ktoś jest skłonny uwierzyć; coś pozwala uwierzyć
uwierzyć i zaufać
nie sposób, trudno uwierzyć; coś jest nie do uwierzenia

Cytaty

	Wszystko buntowało się w nim na myśl, że Krysia mogła uwierzyć w jego winę, i przeklinał siebie samego, że wcześniej nie rozpoznał niemieckiego agenta. źródło: KJ PWN: Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan: Stawka większa niż życie, 1969
	Zjadła nas trema, chyba za wcześnie uwierzyliśmy w awans. źródło: NKJP: Arkadiusz Kielar: Przeszli do legendy, Echo Dnia, 2007-06-06
	Któż z nas uwierzy, że politycy [...] zachowają bezstronność? źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 16.12.1999
	Trudno uwierzyć, aby przypadkowy strzał był tak precyzyjny. źródło: NKJP: Trafiony w głowę, Dziennik Polski, 2003-08-11
	Nie mógł uwierzyć, że ma przed sobą człowieka, którego bezskutecznie szukał od rana. źródło: KJ PWN: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1962

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uwierzę	uwierzymy
2 os.	uwierzysz	uwierzycie
3 os.	uwierzy	uwierzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłem +(e)m uwierzył	uwierzyłam +(e)m uwierzyła	uwierzyłom +(e)m uwierzyło	uwierzyliśmy +(e)śmy uwierzyli	uwierzyłyśmy +(e)śmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłeś +(e)ś uwierzył	uwierzyłaś +(e)ś uwierzyła	uwierzyłoś +(e)ś uwierzyło	uwierzyliście +(e)ście uwierzyli	uwierzyłyście +(e)ście uwierzyły
3 os.	uwierzył	uwierzyła	uwierzyło	uwierzyli	uwierzyły

bezosobnik: uwierzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		uwierzmy
2 os.	uwierz	uwierzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłbym bym uwierzył	uwierzyłabym bym uwierzyła	uwierzyłobym bym uwierzyło	uwierzylibyśmy byśmy uwierzyli	uwierzyłybyśmy byśmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłbyś byś uwierzył	uwierzyłabyś byś uwierzyła	uwierzyłobyś byś uwierzyło	uwierzylibyście byście uwierzyli	uwierzyłybyście byście uwierzyły
3 os.	uwierzyłby by uwierzył	uwierzyłaby by uwierzyła	uwierzyłoby by uwierzyło	uwierzyliby by uwierzyli	uwierzyłyby by uwierzyły

bezosobnik: uwierzono by

bezokolicznik: uwierzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uwierzywszy

gerundium: uwierzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uwierzenie	uwierzenia
D.	uwierzenia	uwierzeń
C.	uwierzeniu	uwierzeniom
B.	uwierzenie	uwierzenia
N.	uwierzeniem	uwierzeniami
Ms.	uwierzeniu	uwierzeniach
W.	uwierzenie	uwierzenia

odpowiednik aspektowy: wierzyć

Składnia

Rz _osobowy	+	uwierzyć	+	w CO
Rz _osobowy	+	uwierzyć	+	że ZDANIE
Rz _{osobowy + neg}	+	uwierzyć	+	żeby ZDANIE

2. nabrać zaufania

Definicja

nabrać do kogoś lub czegoś zaufania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	zaufać
	antonimy:	zwątpić

Połączenia

uwierzyć kobiecie, matce, ludziom; prasie, reklamie

Cytaty

	Ojciec nie nauczył go odróżniać dobra od zła, nie przekazał zasad życia w rodzinie. Minie sporo czasu, zanim Wojtek uwierzy ojcu. źródło: NKJP: Lidia Mieścicka-Mellibruda: Być matką dorosłych dzieci, 2000
	Liczył na to, że jest naiwna. Że uwierzy mu bez zastrzeżeń. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003
	Myślisz, że uwierzą tobie, a nie mnie? źródło: KJ PWN: Hanna Samson: Pułapka na motyla, 2000
	Trudno uwierzyć posłance, która zapewnia, że jej działalność w Powiernictwie jest czysto społeczna. źródło: KJ PWN: Polityka, 2004-06-11
	Czy parlamenty państw NATO uwierzą naszym zapewnieniom, że największą siłą polskiej armii jest wysokie morale? źródło: NKJP: Paweł Wroński: Gazeta Wyborcza, 1997-06-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uwierzę	uwierzymy
2 os.	uwierzysz	uwierzycie
3 os.	uwierzy	uwierzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłem +(e)m uwierzył	uwierzyłam +(e)m uwierzyła	uwierzyłom +(e)m uwierzyło	uwierzyliśmy +(e)śmy uwierzyli	uwierzyłyśmy +(e)śmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłeś +(e)ś uwierzył	uwierzyłaś +(e)ś uwierzyła	uwierzyłoś +(e)ś uwierzyło	uwierzyliście +(e)ście uwierzyli	uwierzyłyście +(e)ście uwierzyły
3 os.	uwierzył	uwierzyła	uwierzyło	uwierzyli	uwierzyły

bezosobnik: uwierzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		uwierzmy
2 os.	uwierz	uwierzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłbym bym uwierzył	uwierzyłabym bym uwierzyła	uwierzyłobym bym uwierzyło	uwierzylibyśmy byśmy uwierzyli	uwierzyłybyśmy byśmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłbyś byś uwierzył	uwierzyłabyś byś uwierzyła	uwierzyłobyś byś uwierzyło	uwierzylibyście byście uwierzyli	uwierzyłybyście byście uwierzyły
3 os.	uwierzyłby by uwierzył	uwierzyłaby by uwierzyła	uwierzyłoby by uwierzyło	uwierzyliby by uwierzyli	uwierzyłyby by uwierzyły

bezosobnik: uwierzono by

bezokolicznik: uwierzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uwierzywszy

gerundium: uwierzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uwierzenie	uwierzenia
D.	uwierzenia	uwierzeń
C.	uwierzeniu	uwierzeniom
B.	uwierzenie	uwierzenia
N.	uwierzeniem	uwierzeniami
Ms.	uwierzeniu	uwierzeniach
W.	uwierzenie	uwierzenia

odpowiednik aspektowy: wierzyć

Składnia

Rz _osobowy

uwierzyć

KOMU/CZEMU

3. w ludzi, w siebie

Definicja

nabrać przekonania o czyjejś wartości lub czyichś możliwościach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

uwierzyć w ludzi, w naród, w siebie, we własne dziecko

Cytaty

	Uwierzyłem w naszych piłkarzy, że potrafią dobrze grać, że nie czują respektu nawet przed teoretycznie lepszymi od siebie. źródło: NKJP: (RP): Trudny wybór: Dziennik Polski, 2000-12-04
	Wystarczyło, żebym uwierzył w siebie choć trochę, a wszystko okazało się łatwiejsze, niż myślałem. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 2, 1996
	Bardzo się cieszę, że trener uwierzył we mnie i dał mi szansę. źródło: NKJP: (KG): Debiutanci Hutnika, Dziennik Polski, 1999-03-08
	Świadectwo takich osób pozwoliło mi na nowo uwierzyć w człowieka, w jego bezinteresowność, a przede wszystkim w dobro w nim żyjące. źródło: Korpus IPI PAN: BB: Pielgrzymka z Nakła na Jasną Górę, Nakielski Czas, 2007-08-16

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uwierzę	uwierzymy
2 os.	uwierzysz	uwierzycie
3 os.	uwierzy	uwierzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłem +(e)m uwierzył	uwierzyłam +(e)m uwierzyła	uwierzyłom +(e)m uwierzyło	uwierzyliśmy +(e)śmy uwierzyli	uwierzyłyśmy +(e)śmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłeś +(e)ś uwierzył	uwierzyłaś +(e)ś uwierzyła	uwierzyłoś +(e)ś uwierzyło	uwierzyliście +(e)ście uwierzyli	uwierzyłyście +(e)ście uwierzyły
3 os.	uwierzył	uwierzyła	uwierzyło	uwierzyli	uwierzyły

bezosobnik: uwierzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		uwierzmy
2 os.	uwierz	uwierzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłbym bym uwierzył	uwierzyłabym bym uwierzyła	uwierzyłobym bym uwierzyło	uwierzylibyśmy byśmy uwierzyli	uwierzyłybyśmy byśmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłbyś byś uwierzył	uwierzyłabyś byś uwierzyła	uwierzyłobyś byś uwierzyło	uwierzylibyście byście uwierzyli	uwierzyłybyście byście uwierzyły
3 os.	uwierzyłby by uwierzył	uwierzyłaby by uwierzyła	uwierzyłoby by uwierzyło	uwierzyliby by uwierzyli	uwierzyłyby by uwierzyły

bezosobnik: uwierzono by

bezokolicznik: uwierzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uwierzywszy

gerundium: uwierzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uwierzenie	uwierzenia
D.	uwierzenia	uwierzeń
C.	uwierzeniu	uwierzeniom
B.	uwierzenie	uwierzenia
N.	uwierzeniem	uwierzeniami
Ms.	uwierzeniu	uwierzeniach
W.	uwierzenie	uwierzenia

odpowiednik aspektowy: wierzyć

Składnia

Rz _osobowy

uwierzyć

w KOGO

4. w jakąś ideę

Definicja

nabrać przekonania, że coś jest słuszne i przyniesie pozytywny skutek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

uwierzyć w braterstwo narodów, w demokrację, w naukę, w rewolucję, w technikę

Cytaty

	Kontrolę nad młodzieżą, wyrwaną z rodzinnych stron i osadzoną w brygadach Służby Polsce, szkołach zawodowych i internatach robotniczych, można było stosunkowo łatwo uzyskać - ale pozostaje wątpliwe, czy młodzi ludzie uwierzyli w komunizm. źródło: NKJP: Joanna Kochanowicz: ZMP w terenie. Stalinowska próba modernizacji opornej rzeczywistości, 2000
	Oto zdrowy sceptycyzm ludu. Jeszcze chwila, a uwierzę w ideę narodnictwa. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 3, 1997
	Wychodząc naprzeciw postulatom kupców, którzy jako pierwsi w Polsce uwierzyli w kapitalizm [...], Ministerstwo Przemysłu i Handlu rozpoczęło na początku tego roku prace nad programem wspomagania restrukturyzacji polskiego handlu. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 10.10.1996
	Ci ludzie uczciwie uwierzyli w „Solidarność”, nie tylko w hasła, uwierzyli, że komunizm trzeba obalić, że trzeba wprowadzić nowy system, wprowadzić nowy ustrój. źródło: Korpus IPI PAN: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 25.01.2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uwierzę	uwierzymy
2 os.	uwierzysz	uwierzycie
3 os.	uwierzy	uwierzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłem +(e)m uwierzył	uwierzyłam +(e)m uwierzyła	uwierzyłom +(e)m uwierzyło	uwierzyliśmy +(e)śmy uwierzyli	uwierzyłyśmy +(e)śmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłeś +(e)ś uwierzył	uwierzyłaś +(e)ś uwierzyła	uwierzyłoś +(e)ś uwierzyło	uwierzyliście +(e)ście uwierzyli	uwierzyłyście +(e)ście uwierzyły
3 os.	uwierzył	uwierzyła	uwierzyło	uwierzyli	uwierzyły

bezosobnik: uwierzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		uwierzmy
2 os.	uwierz	uwierzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłbym bym uwierzył	uwierzyłabym bym uwierzyła	uwierzyłobym bym uwierzyło	uwierzylibyśmy byśmy uwierzyli	uwierzyłybyśmy byśmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłbyś byś uwierzył	uwierzyłabyś byś uwierzyła	uwierzyłobyś byś uwierzyło	uwierzylibyście byście uwierzyli	uwierzyłybyście byście uwierzyły
3 os.	uwierzyłby by uwierzył	uwierzyłaby by uwierzyła	uwierzyłoby by uwierzyło	uwierzyliby by uwierzyli	uwierzyłyby by uwierzyły

bezosobnik: uwierzono by

bezokolicznik: uwierzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uwierzywszy

gerundium: uwierzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uwierzenie	uwierzenia
D.	uwierzenia	uwierzeń
C.	uwierzeniu	uwierzeniom
B.	uwierzenie	uwierzenia
N.	uwierzeniem	uwierzeniami
Ms.	uwierzeniu	uwierzeniach
W.	uwierzenie	uwierzenia

odpowiednik aspektowy: wierzyć

Składnia

Rz _osobowy

uwierzyć

w CO

5. w Boga

Definicja

stać się wyznawcą jakiejś religii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół

Połączenia

uwierzyć w Boga, w Chrystusa

Cytaty

Talibowie przestrzegli wszak Afgańczyków, by pod żadnym pozorem nie wpuszczali do swoich domów cudzoziemców, którzy będą ich namawiać, kusić, przekupywać, by wyrzekli się wiary w Allaha i uwierzyli w innego Boga.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2003

Po prostu uwierzyłem w Boga, choć nie należę do żadnego konkretnego kościoła.

źródło: NKJP: Sztuka pięknego zmyślania, Dziennik Polski, 2000-10-06

Dlatego człowiek, który uwierzył w Jezusa Chrystusa, przede wszystkim prosi Boga, aby dokonała się przemiana ludzkich serc - powiedział Prymas.

źródło: NKJP: Gazeta Wyborcza, 1993-04-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uwierzę	uwierzymy
2 os.	uwierzysz	uwierzycie
3 os.	uwierzy	uwierzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłem +(e)m uwierzył	uwierzyłam +(e)m uwierzyła	uwierzyłom +(e)m uwierzyło	uwierzyliśmy +(e)śmy uwierzyli	uwierzyłyśmy +(e)śmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłeś +(e)ś uwierzył	uwierzyłaś +(e)ś uwierzyła	uwierzyłoś +(e)ś uwierzyło	uwierzyliście +(e)ście uwierzyli	uwierzyłyście +(e)ście uwierzyły
3 os.	uwierzył	uwierzyła	uwierzyło	uwierzyli	uwierzyły

bezosobnik: uwierzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		uwierzmy
2 os.	uwierz	uwierzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uwierzyłbym bym uwierzył	uwierzyłabym bym uwierzyła	uwierzyłobym bym uwierzyło	uwierzylibyśmy byśmy uwierzyli	uwierzyłybyśmy byśmy uwierzyły
2 os.	uwierzyłbyś byś uwierzył	uwierzyłabyś byś uwierzyła	uwierzyłobyś byś uwierzyło	uwierzylibyście byście uwierzyli	uwierzyłybyście byście uwierzyły
3 os.	uwierzyłby by uwierzył	uwierzyłaby by uwierzyła	uwierzyłoby by uwierzyło	uwierzyliby by uwierzyli	uwierzyłyby by uwierzyły

bezosobnik: uwierzono by

bezokolicznik: uwierzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uwierzywszy

gerundium: uwierzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uwierzenie	uwierzenia
D.	uwierzenia	uwierzeń
C.	uwierzeniu	uwierzeniom
B.	uwierzenie	uwierzenia
N.	uwierzeniem	uwierzeniami
Ms.	uwierzeniu	uwierzeniach
W.	uwierzenie	uwierzenia

odpowiednik aspektowy: wierzyć

Składnia

Rz _osobowy

uwierzyć

w KOGO/CO

Frazeologizmy

ktoś nie uwierzył własnym oczom
ktoś nie uwierzył własnym uszom
ktoś nie wierzy własnym oczom
ktoś nie może uwierzyć własnym oczom
ktoś nie wierzy własnym uszom
ktoś nie może uwierzyć własnym uszom
ktoś uwierzył na słowo komuś

Data ostatniej modyfikacji: 11.10.2023