UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

powstanie

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. stać

Definicja

zbrojne wystąpienie dużej wspólnoty ludzi mające na celu wywalczenie wolności

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą, np. Powstanie Warszawskie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Wojsko i wojna ➔ czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  insurekcja
hiperonimy:  bunt

Połączenia

  • zbrojne; ogólnonarodowe; antyaustriackie, antyrosyjskie; zwycięskie powstanie; powstanie chłopskie, kozackie; listopadowe, styczniowe; krakowskie, śląskie, warszawskie, węgierskie, wielkopolskie; kościuszkowskie; nieudane, przegrane powstania; powstania narodowe
  • powstanie chłopów, niewolników; dekabrystów; Chmielnickiego
  • powstanie przeciw rządowi, przeciw władzy; przeciw Napoleonowi; przeciw zaborcom; przeciw Anglikom, przeciw Niemcom; przeciw Rosji; przeciwko Saddamowi; przeciwko okupantom; przeciwko Hiszpanom, przeciwko Rzymianom
  • powstania i bunty
  • wybuch; dni; klęska, upadek; uczestnik, weterani; dowódca, dowództwo, dyktator, przywódcy, wódz; bohaterowie; rocznica powstania
  • powstanie wybuchło; upadło; ogarnęło coś
  • przygotowywać, rozpocząć, wywołać, wzniecić/wzniecać; stłumić, tłumić, zdławić powstanie

Cytaty

Chłopi należący do tej grupy etnicznej nigdy nie wszczynali powstań przeciwko swoim panom czy Rzeczypospolitej.

źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002

Błędy militarne naczelnika przyspieszyły upadek powstania i stały się w rezultacie bezpośrednią przyczyną trzeciego rozbioru Polski.

źródło: NKJP: Piotr Biliński: Feliks Koneczny (1862-1949). Życie i działalność, 2001

Symbolem losu polskiego w XIX stuleciu stał się Piotr Wysocki: [...] młody podporucznik, organizator inicjującego Powstanie Listopadowe spisku podchorążych.

źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 2001

Rosjanie zbliżali się już prawie do Warszawy i gdyby nie powstanie, to zajęliby Warszawę dużo wcześniej.

źródło: NKJP: Internet

Rosła [...] legenda powstania i zdolne do kolejnego czynu zbrojnego młode pokolenie.

źródło: NKJP: Po co nam to było?, Dziennik Polski, 2003-01-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. powstanie
powstania
D. powstania
powstań
C. powstaniu
powstaniom
B. powstanie
powstania
N. powstaniem
powstaniami
Ms. powstaniu
powstaniach
W. powstanie
powstania

Składnia

bez ograniczeń + powstanie +
(KOGO) + (PRZECIW/PRZECIWKO KOMU/CZEMU)
bez ograniczeń + powstanie +
(JAKIE) + (PRZECIW/PRZECIWKO KOMU/CZEMU)
Data ostatniej modyfikacji: 28.05.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json