Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: p2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | usta |
||
| D. | ust |
||
| C. | ustom |
||
| B. | usta |
||
| N. | ustami |
||
| Ms. | ustach |
||
| W. | usta |
Pochodzenie
psł. *usta (mn) 'usta, wargi'
1. otwór
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe
Połączenia
- bezzębne, otwarte usta;
- wydech ustami
- intubacja, wydech przez usta
- z papierosem w ustach
- otworzyć/otwierać, rozdziawić/rozdziawiać, rozewrzeć; zamknąć/zamykać, kneblować, zakneblować, zakryć/zakrywać, zasłonić, zatykać; płukać, przepłukać, wypłukać; parzyć usta
- chwytać, łapać; wydmuchiwać, wypuszczać (powietrze); oddychać; malować ustami
- podnieść/podnosić filiżankę, kieliszek, łyżkę, widelec...; donieść, przechylić; wepchnąć, wlewać, włożyć/wkładać, wpakować, wsunąć, wziąć do ust; wyjąć cygaro, fajkę, papierosa...; wypuszczać cygaro, papierosa...; dym; komuś śmierdzi z ust
- oddychać, wydychać przez usta
- mówić z pełnymi ustami
- czuć posmak, smak, mieć sucho...
Cytaty
|
Przepłukała usta, przygładziła włosy i od dłuższego czasu gapiła się na swoje odbicie w wielkim lustrze w granatowoszarej, szklanej ramie. źródło: NKJP: Kinga Dunin: Obciach, 1999 |
|
|
Paweł wziął do ust liść chrupiącej sałaty i przez moment trudno go było zrozumieć. źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Nic, 2005 |
|
|
To była kawa. Bob bez słowa przechylił termos ku ustom. I aż zakrztusił się z wrażenia. źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Wielka, większa i największa, 1960 |
|
|
[...] w pierwszych 2-3 tygodniach życia noworodki nie potrafią oddychać przez usta (nazywane są z tego powodu „przymusowymi oddychaczami nosowymi”). źródło: NKJP: Andrzej Piotrowski: Niewydolność oddechowa noworodków - zapobieganie i leczenie, 1995 |
|
|
Przymknąłem oczy, w ustach czułem suchość. źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008 |
2. wargi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe
Połączenia
- blade, czerwone, karminowe, pąsowe, pobladłe, sine; mięsiste, pełne, wąskie; gorące, kształtne, ładne, śliczne, (ładnie) wykrojone, zmysłowe; popękane, spękane, spieczone, spierzchnięte, suche; kobiece usta
- usta dziewczyny
- oczy i usta
- grymas, kontur ust
- balsam, błyszczyk, konturówka, kredka, krem, pomadka, szminka do ust; skóra, zmarszczki wokół ust
- z palcem na ustach
- usta wygięły się
- nadawać ustom blask, kolor, połysk...
- przygryźć, rozchylić/rozchylać, skrzywić, wydąć/wydymać, wykrzywić, zacisnąć/zaciskać, zagryźć; malować, podkreślać, pomalować; oblizać; umoczyć; otrzeć, wytrzeć/wycierać usta
- dotknąć/dotykać czegoś, musnąć coś, przylgnąć do czegoś, przywrzeć do czegoś ustami
- przycisnąć/przyciskać, przytknąć, tulić do ust
- całować, pocałować w usta
- położyć palec na ustach
- prosto w usta
Cytaty
|
Eryk ma pięćdziesiąt albo sześćdziesiąt lat, trochę nalaną twarz sybaryty, usta i brodę okala mu zarost [...]. źródło: NKJP: Marek Kochan: Plac zabaw, 2007 |
|
|
Mimo że zaraz szła spać, odruchowo odkręciła szminkę i zaczęła malować usta. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk, 2003 |
|
|
Chwilę później [...] objął Sandrę i chciał pocałować, lecz uniknęła spotkania ust, przytulając się policzkiem do jego piersi. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
|
|
Drugim najczęściej stosowanym typem operacji jest wstrzykiwanie kolagenu np. dla nadania ustom większej wyrazistości, wygładzenia skóry i ogólnego odmłodzenia wyglądu. źródło: NKJP: (PAP): Operacje plastyczne, prasa, 2002 |
|
|
Nowakowa ciągnie malca za sobą. Jakby nie pasuje do wyglądu własnego dziecka. Oko zrobione na niebiesko, perłowy róż na ustach, kożuszek niczego sobie, na nogach ciepłe „trapery”. źródło: NKJP: Bieda i honor, Dziennik Polski, 2001-02-09 |