UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ustrzec się

Chronologizacja

SKN: ustrzedz się, SJPXVII, STR: ustrzedz się, SL, SWil: ustrzedz się, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. strzec

Definicja

przedsięwziąć jakieś środki, by uniknąć czegoś, co jest dla nas niekorzystne lub niebezpieczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uchronić się
hiperonimy:  uniknąć

Połączenia

  • ustrzec się błędów, chorób, grzechów, pokus
  • ustrzec się od ataku, od bałaganu, od zarazy
  • ustrzec się przed oszustami, złodziejami; przed chorobami, przed przemocą, przed rakiem

Cytaty

Wygrała drużyna, która ustrzegła się błędów.

źródło: KWSJP: (O): Tylko 53 minuty, Dziennik Polski, 1998-02-09

Kobiety ciężarne, aby ustrzec się zarażenia, powinny przede wszystkim unikać kontaktów z kotami oraz spożywania surowego mięsa.

źródło: KWSJP: Nie ma szczepionki, Dziennik Polski, 1998-02-05

Zamówienie pieczątki o dowolnej treści też nie jest żadnym problemem. Jak więc ustrzec się przed oszustami?

źródło: KWSJP: Henryk Madejski: Kamforowe firmy, Detektyw, 1999, nr 3 (151)

Aby ustrzec się przed kłopotami, najlepiej tankować na markowych stacjach.

źródło: KWSJP: Danuta Pawłowska; Łukasz Bąk: Wolnoamerykanka na gazie, Ozon, 2005, nr 23

To wielka umiejętność […] przeglądać systematycznie otaczającą przestrzeń powietrzną, aby ustrzec się od niespodziewanego ataku myśliwców przeciwnika.

źródło: KWSJP: Jerzy Gotowała: Najkrócej żyją motyle: lotnictwo rozpoznawcze wciąż niezbędne, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ustrzegę się
ustrzeżemy się
2 os. ustrzeżesz się
ustrzeżecie się
3 os. ustrzeże się
ustrzegą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ustrzegłem się
+(e)m się ustrzegł
ustrzegłam się
+(e)m się ustrzegła
ustrzegłom się
+(e)m się ustrzegło
ustrzegliśmy się
+(e)śmy się ustrzegli
ustrzegłyśmy się
+(e)śmy się ustrzegły
2 os. ustrzegłeś się
+(e)ś się ustrzegł
ustrzegłaś się
+(e)ś się ustrzegła
ustrzegłoś się
+(e)ś się ustrzegło
ustrzegliście się
+(e)ście się ustrzegli
ustrzegłyście się
+(e)ście się ustrzegły
3 os. ustrzegł się
ustrzegła się
ustrzegło się
ustrzegli się
ustrzegły się

bezosobnik: ustrzeżono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ustrzeżmy się
2 os. ustrzeż się
ustrzeżcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ustrzegłbym się
bym się ustrzegł
ustrzegłabym się
bym się ustrzegła
ustrzegłobym się
bym się ustrzegło
ustrzeglibyśmy się
byśmy się ustrzegli
ustrzegłybyśmy się
byśmy się ustrzegły
2 os. ustrzegłbyś się
byś się ustrzegł
ustrzegłabyś się
byś się ustrzegła
ustrzegłobyś się
byś się ustrzegło
ustrzeglibyście się
byście się ustrzegli
ustrzegłybyście się
byście się ustrzegły
3 os. ustrzegłby się
by się ustrzegł
ustrzegłaby się
by się ustrzegła
ustrzegłoby się
by się ustrzegło
ustrzegliby się
by się ustrzegli
ustrzegłyby się
by się ustrzegły

bezosobnik: ustrzeżono by się

bezokolicznik: ustrzec się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ustrzegłszy się

gerundium: ustrzeżenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ustrzeżenie się
ustrzeżenia się
D. ustrzeżenia się
ustrzeżeń się
C. ustrzeżeniu się
ustrzeżeniom się
B. ustrzeżenie się
ustrzeżenia się
N. ustrzeżeniem się
ustrzeżeniami się
Ms. ustrzeżeniu się
ustrzeżeniach się
W. ustrzeżenie się
ustrzeżenia się

odpowiednik aspektowy: strzec się

Składnia

Rzosobowy + ustrzec się +
CZEGO
Rzosobowy + ustrzec się +
przed KIM/CZYM | od CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 05.10.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json