UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przypadek

Chronologizacja

2 połowa XV w., Bańk
XV w., Bor

1. szczęśliwy

Definicja

sytuacja, której zaistnienia nie dało się w żaden sposób przewidzieć

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego przypadać; zob. padać

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • szczęśliwy; czysty, zwykły przypadek
  • przypadek i los, przypadek i zbieg okoliczności
  • sprawa przypadku
  • dzięki przypadkowi

Cytaty

O zbieżności wywiadu i spotkania w Pałacu Namiestnikowskim mówią w Belwederze: - To zwykły przypadek. Spotkanie było umówione dużo wcześniej, ale dopiero wczoraj obaj panowie mieli czas.

źródło: NKJP: Prezydent na imieniny, Gazeta Wyborcza, 1994-03-19

Pamiętała o tym, że przypadek, zbieg nieprzewidzianych okoliczności decyduje tu często o sukcesie: przecież zdarzało się też napracować solidnie, stworzyć rzecz wartościową, trudną, a nikt na to nie zwrócił uwagi.

źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, Twój Styl, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przypadek
przypadki
D. przypadku
przypadków
C. przypadkowi
przypadkom
B. przypadek
przypadki
N. przypadkiem
przypadkami
Ms. przypadku
przypadkach
W. przypadku
przypadki

Odesłania

Zob. też:

traf

2. pojedynczy

Definicja

coś, co rzeczywiście się zdarzyło lub o czym się myśli, że może się zdarzyć w przyszłości

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego przypadać; zob. padać

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wypadek
hiperonimy:  sytuacja

Połączenia

  • pojedynczy, poszczególny, rzadki; częsty, kolejny; podobny; ostatni, poprzedni; ekstremalny, krańcowy, skrajny; pewien; szczególny; klasyczny; określony, przewidziany; opisany przypadek; pozostałe przypadki
  • pierwszy przypadek; dwa, trzy przypadki
  • przypadek działania; natrafienia na coś
  • przypadek z życia
  • przypadek zdarza się
  • dotyczyć przypadku
  • omawiać przypadek; wymienić przypadki
  • mieć miejsce, zachodzić w przypadku
  • w jednym, konkretnym; każdym; uzasadnionym; przeciwnym przypadku
  • w przypadku awarii; zagrożenia; decyzji; oddziaływań; natrafienia na coś; użycia, wystąpienia, zastosowania czegoś; korzystania z czegoś
  • w większości przypadków
  • w nielicznych przypadkach

Cytaty

Najistotniejsze jest, że mimo negatywnych opinii PIP na temat warunków pracy i zaniedbań właścicieli zakładów sprawy w obydwu przypadkach zostały umorzone.

źródło: NKJP: Jerzy Knyziak: Groza małych miasteczek, Blog fiatowca - fapwloskiobozpracy.redakcja.pl, 2009-09-24

Jeszcze kilka miesięcy temu zdarzały się przypadki, że handlowcy przeceniali towar, wystawiając kartkę „promocja”, a tak naprawdę sprzedawali artykuły bądź to już przeterminowane, bądź tracące ważność na przykład jutro.

źródło: NKJP: (jaz): Nasi reporterzy na zgierskich ryneczkach, Express Ilustrowany, 2002-08-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przypadek
przypadki
D. przypadku
przypadków
C. przypadkowi
przypadkom
B. przypadek
przypadki
N. przypadkiem
przypadkami
Ms. przypadku
przypadkach
W. przypadku
przypadki

Skróty

przyp.

3. choroby

Definicja

jedna z wielu możliwych postaci charakteryzowanego zjawiska

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego przypadać; zob. padać

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • ciężki przypadek

Cytaty

Mimo postępów medycyny, średnio na tysiąc porodów występuje jeden ciężki przypadek niedotlenienia dziecka.

źródło: NKJP: Michał Fiedorowicz: Źle urodzeni, Polityka, nr 2542, 2006-02-18

Jak na przyszłość ująć ten szczególny przypadek przewinienia sędziowskiego, jakim jest sprzeniewierzenie się zasadzie niezawisłości?

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 35. posiedzenia Senatu RP w dniu 4 marca 1993 r.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przypadek
przypadki
D. przypadku
przypadków
C. przypadkowi
przypadkom
B. przypadek
przypadki
N. przypadkiem
przypadkami
Ms. przypadku
przypadkach
W. przypadku
przypadki

4. w gramatyce

Definicja

jęz. 
kategoria gramatyczna określająca składniową funkcję rzeczownika, przymiotnika, zaimków oraz liczebników i imiesłowów odmiennych, przyjmująca w języku polskim jedną z siedmiu wartości

Noty o użyciu

Używany jako składnik terminów językoznawczych, np.: przypadek gramatyczny, przypadek konkretny, przypadki zależne.

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego przypadać; zob. padać. Kalka (od XVIII w.) łacińskiego terminu gramatycznego cāsus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

  • pierwszy, drugi, trzeci....siódmy przypadek
  • odmieniać przez przypadki

Cytaty

Te sformułowania zmieniły przypadek z dopełniacza na miejscownik, to sprawdziłem. Tu najpierw było „dwóch ogólnokrajowych”, a potem było „o charakterze ogólnokrajowym”.

źródło: NKJP: Stenogram z 18. posiedzenia Komisji Śledczej do zbadania ujawnionych w mediach zarzutów dotyczących przypadków korupcji podczas prac nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji (SRTV) w dniu 8 marca 2003 r.

Celownik, trzeci przypadek w deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?

źródło: NKJP: Agnieszka Niezgoda: Grupa wsparcia, Polityka, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przypadek
przypadki
D. przypadka
przypadków
C. przypadkowi
przypadkom
B. przypadek
przypadki
N. przypadkiem
przypadkami
Ms. przypadku
przypadkach
W. przypadku
przypadki

Frazeologizmy

coś jest dziełem przypadku
ktoś odmienia coś przez wszystkie przypadki
od przypadku do przypadku
studium przypadku

Przysłowia


Nie śmiej się dziadku z cudzego przypadku
Nie śmiej się dziadku z czyjegoś wypadku. Dziadek się śmiał i to samo miał
Nie śmiej się dziadku z cudzego przypadku

Przypadki chodzą po ludziach
Data ostatniej modyfikacji: 01.07.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json