Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *pirogъ 'rodzaj wyrobu z ciasta, spożywanego na ucztach'
Forma prasłowiańska jest derywatem od psł. *pirъ 'picie, pijatyka, libacja, uczta (kiedy się pije)', które pochodzi od *piti 'pić' z przyrostkiem *-rъ (Bor)
1. z jagodami
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | potrawa |
Połączenia
- domowe; wigilijne; smaczne, znakomite; gorące pierogi
- pierogi z grzybami, z jagodami, z kapustą, z kaszą gryczaną, z mięsem, z owocami, z serem, z truskawkami, z wiśniami, z ziemniakami; ze śliwkami; ze skwarkami, ze słoniną, ze śmietaną
- produkcja; degustacja; smak; kęs, miska, porcja; miłośnik, wielbiciel pierogów
- maszyna; farsz do pierogów
- przepis; ciasto na pierogi; kolejka po pierogi
- bar, sklep, stoisko; paczka, siatka; miska, półmisek, tacka, talerz; barszcz z pierogami
- lepić, przygotować, robić, zrobić; podać/podawać; polecać; kupić; zamówić; jeść, zjeść pierogi
- częstować; zajadać się pierogami
- iść, przychodzić do kogoś na pierogi
Cytaty
|
Sanepid nie dopuścił do sprzedaży pierogów wiejskich z kiszką, którymi chciała pochwalić się „Pierogarnia” [...]. W jej menu pozostały natomiast pierogi z kapustą i grzybami, z brokułami, z kaszą gryczaną i wątróbką, a także nowość - z rybą i ziołami. Dodatkową atrakcją była babcia, która na oczach klientów lepiła pierogi. źródło: NKJP: Lepione od tygodnia, Dziennik Polski, 2003-08-16 |
|
|
Na wigilijnym stole będą też barszcz czerwony z uszkami, pierogi z kapustą i grzybami oraz oczywiście ryby w różnych postaciach. źródło: NKJP: Brylanty pod choinką, Dziennik Polski, 2000-12-23 |
|
|
Najprzyjemniejsze z moich wspomnień z dzieciństwa to właśnie wspólne łowienie ryb z tatą, wspólne robienie pierogów z jagodami, wspólne wyprawy do lasu na podglądanie dzikich zwierząt, wspólne obserwowanie nocnego nieba czy zbieranie minerałów. źródło: NKJP: Justyna Dąbrowska: MOJA RODZINA I JA, Gazeta Wyborcza, 1993-07-30 |
|
|
Ciasto na pierogi powinno być takie, jak na bułki, nie bardzo słodkie. Pierożki robić niewielkie, kładąc w nie ciepłą jeszcze, ale nie gorącą kapustę. źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Ślimak, ślimak, wystaw rogi, Dziennik Polski, 2006-08-19 |
|
|
[...] tajemnica dobrych pierogów polega na staranności. Ważne jest dobre przygotowanie farszu, a także ciasta, które powinno być cienkie, aby nie zdominowało całego pieroga. źródło: NKJP: Św. Jacek „Pod Aniołami”, Dziennik Polski, 2003-08-18 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pieróg |
pierogi |
|
| D. | pieroga |
pierogów |
|
| C. | pierogowi |
pierogom |
|
| B. | pieróg pot. pieroga |
pierogi |
|
| N. | pierogiem |
pierogami |
|
| Ms. | pierogu |
pierogach |
|
| W. | pierogu |
pierogi |
Inne uwagi
Zwykle lm
2. drożdżowy
Definicja
Noty o użyciu
W M. i B. lp. spotyka się również zapis: pierog [wymowa: pierok].
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | potrawa |
Połączenia
- drożdżowy: wielki pieróg
- pieróg z grzybami, z kapustą, z mięsem, z (mięsnym) nadzieniem; z gulaszem
- pieczony, smażony pieróg
Cytaty
|
Reidernowa zaserwowała wystawną kolację, na którą prócz zacierek złożył się drożdżowy pieróg nadziewany kapustą z grzybami. źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996 |
|
|
[...] dowiedzieliśmy się, że Haraldowi szczególnie smakował pieróg z mięsnym nadzieniem, a królowej Soni ciasteczka z dżemem. źródło: NKJP: Moje spotkania z królem, Dziennik Polski, 1999-02-22 |
|
|
[...] najpopularniejszym wśród Chilijczyków daniem jest completo, czyli hot-dog (można dostać go nawet na kolacji u znajomych). Nam do gustu przypadła empanada, czyli pieróg wielkości drożdżówki - pieczony lub smażony - z mięsem, żółtym serem lub na słodko. źródło: NKJP: Anita Regucka-Kwaśnik: Szybko, coraz szybciej, Dziennik Polski, 2000-06-10 |
|
|
Szwed [...], który demonstrował swoją bliskość z Rosją, postanowił, iż ma prawo domagać się postnego barszczu z grzybami, pieroga z nadzieniem i jarząbka z konfiturą. źródło: NKJP: W 20 lat później Laykomik ujawnia, jak to było naprawdę, Dziennik Polski, 2000-08-25 |
|
|
Ludmiła przygotowała skromny posiłek - kiełbasa, słonina, sałatki, pierog, czyli ciasto z owocowym nadzieniem [...]. źródło: NKJP: Święta sprawa, Dziennik Polski, 2000-07-29 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pieróg |
pierogi |
|
| D. | pieroga |
pierogów |
|
| C. | pierogowi |
pierogom |
|
| B. | pieróg pot. pieroga |
pierogi |
|
| N. | pierogiem |
pierogami |
|
| Ms. | pierogu |
pierogach |
|
| W. | pierogu |
pierogi |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. na głowie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kapelusz |
Połączenia
- rozłożysty pieróg; pieróg napoleoński
- nosić pieróg
Cytaty
|
Kiedy [...] słyszę Napoleon Bonaparte myślę o potędze, realizacji marzeń, spektakularnych zwycięstwach i...spektakularnych porażkach. Przed oczami mam pieróg napoleoński, słońce Austerlitz, Paryż, obraz Davida- Napoleon przekraczający Wielką Przełęcz św. Bernarda. źródło: NKJP: Internet |
|
|
[...] idąc za najpewniejszym wzorem plastyk pozwalał sobie na niewczesną offenbachiadę, gdy dyplomacie ateńskiemu kazał nosić pieróg z pióropuszem i monokl. źródło: NKJP: Tymon Terlecki: Festiwal Szekspirowski w Londynie, Kultura 1964 |
|
|
Jak zawsze wystrojony, tu był ubrany w białą koszulę, jasne odprasowane spodenki, białe podkolanówki i zupełnie kretyński biały pieróg na głowie. źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002 |
|
|
Kucharz w białym fartuchu osłaniającym zgniłozielony mundur i w rozłożystym pierogu na głowie rozdawał z wozu uśmiechy i gulasz, zamaszyście przecinając powietrze mosiężną, połyskliwą chochlą. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym: 1971 |
|
|
Na łóżku, centralnie, twarzą do widowni leży, wysoko wsparty o poduszkę, Starzec o krwistej twarzy i srebrnych bokobrodach. W białej nocnej koszuli, w dwurożnym kapeluszu, „pierogu”, bogato zdobionym, takim, jakiego używano kiedyś na wojskowe parady i dyplomatyczne gale. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 3, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pieróg |
pierogi |
|
| D. | pieroga |
pierogów |
|
| C. | pierogowi |
pierogom |
|
| B. | pieróg |
pierogi |
|
| N. | pierogiem |
pierogami |
|
| Ms. | pierogu |
pierogach |
|
| W. | pierogu |
pierogi |
4. u kobiety
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka płeć
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność
Cytaty
|
Co za wpadki! Gwiazdy wolałyby zapomnieć o tych zdjęciach! Nie widzę żadnej wpadki nie licząc tej która pokazała pieroga! źródło: Internet: plotki.pomponik.pl |
|
|
Mnie najbardziej rozbawiło jak [...] wrzucił zdjęcie swojej żony rozkraczonej w lesie, z pierogiem na wierzchu, zasłoniętym czarnym kwadratem. źródło: Internet: gry-online.pl/S043.asp?ID=15001532 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pieróg |
pierogi |
|
| D. | pieroga |
pierogów |
|
| C. | pierogowi |
pierogom |
|
| B. | pieroga |
pierogi |
|
| N. | pierogiem |
pierogami |
|
| Ms. | pierogu |
pierogach |
|
| W. | pierogu |
pierogi |