Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | miecz |
miecze |
|
| D. | miecza |
mieczy rzadziej mieczów |
|
| C. | mieczowi |
mieczom |
|
| B. | miecz |
miecze |
|
| N. | mieczem |
mieczami |
|
| Ms. | mieczu |
mieczach |
|
| W. | mieczu |
miecze |
1. broń
Definicja
Pochodzenie
psł. *mečь 'rodzaj długiego noża z dwoma ostrzami, broń sieczna'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | broń |
Połączenia
- krótki; stalowy, żelazny; obosieczny; goły, nagi, obnażony, wzniesiony; błyszczący; katowski, królewski, samurajski; japoński, krzyżacki miecz; miecz ceremonialny, koronacyjny; drewniane; nagie; skrzyżowane miecze; miecze grunwaldzkie
- miecz i kusza, miecz i łuk, miecz i sztylet, miecz i tarcza; miecze i oszczepy, miecze i topory, miecze i włócznie; hełm i miecz, zbroja i miecz, magia i miecz; dzidy i miecze, szable i miecze
- głownia, ostrze, rękojeść miecza; szczęk mieczy
- cięcie, cios, ścięcie mieczem
- rycerz; anioł z mieczem
- miecz błysnął
- dobyć/dobywać miecza
- chwycić, dzierżyć, odłożyć, trzymać, wyciągnąć/wyciągać, wydobyć, wyjąć; ostrzyć miecz
- walczyć; przebić kogoś, przeciąć coś, rąbać; wymachiwać, wywijać; zabić mieczem
- ostry jak miecz
Cytaty
|
Wikingowie [...] walczyli za pomocą mieczy, mieli też topory. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Jęczał przez sen, widząc krew płynącą z ust przeszywanego mieczami Peterlina. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002 |
|
|
Zwłoki monarsze włożono do drewnianej trumny obitej wewnątrz czarnym aksamitem. Tam też dano berło, jabłko i koronę, ponadto miecz ze srebrną pochwą. źródło: NKJP: O pewnym mieczu, Dziennik Polski, 2003-08-23 |
|
|
Nie użył różdżki przeciw żołnierzowi, który próbował go zarąbać, a teraz usiłował wstać, podpierając się na mieczu. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Smoczy pazur, 2003 |
|
|
Klinga miecza atakującego jeźdźca z sykiem przecięła powietrze nad uszami Pegaza. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996 |
2. w żeglarstwie
Definicja
Pochodzenie
Kalka niem. Schwert
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny
Połączenia
- miecz i balast
- podnieść, wysunąć miecz
Cytaty
|
I trzecia ważna sprawa - operowanie mieczem (to ruchoma deska w dnie żaglówki [...]. Gdy płyniemy pod wiatr, powinna być ona w wodzie, a gdy z wiatrem, to należy ją wyjąć). źródło: NKJP: Okrążanie śledziem, Dziennik Polski, 2003-04-28 |
|
|
W żaglówkach w sytuacjach tego typu stosuje się miecz, zaś w przypadków jachtów używa się balastu. źródło: Internet |
|
|
Australijczycy użyli w swym jachcie tajemniczego miecza, który miał kształt skrzydła. źródło: NKJP: Wojciech Nowosielski: Żeglarstwo: Puchar Ameryki, Gazeta Wyborcza, 1995-01-26 |