UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wartość

Chronologizacja

SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. wart

1. cena

Definicja

to, na ile wyceniono coś pod względem materialnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Połączenia

  • duża, wielka, wysoka, znaczna; mała, niska, zerowa; średnia; przybliżona, szacunkowa; faktyczna, realna, rzeczywista; cała, całkowita, łączna, ogólna; aktualna wartość; wartość dewizowa, kosztorysowa, księgowa, materialna, nominalna, odtworzeniowa, pieniężna, rynkowa; początkowa; brutto, netto
  • wartość firmy, przedsiębiorstwa, spółki; pojazdu, samochodu; sprzętu, towaru; budowli, budynku, lokalu, mieszkania, nieruchomości, obiektu; działki, gruntu, terenu; akcji, obligacji; aktywów, darowizny, depozytów, długu, dochodów, dotacji, emerytury, funduszu, kapitału, kredytu, majątku, mienia, nakładów, należności, obrotów, oszczędności, podatku, roszczeń, środków, świadczeń, wynagrodzeń, zasiłku; dolara, pieniądza; strat; inwestycji, zamówień; eksportu, importu, sprzedaży, zakupu; kontraktu, projektu, umowy; prac, robót
  • wartość na jakimś poziomie; wartość w jakichś granicach
  • ilość i wartość, jakość i wartość
  • wycena; suma wartości
  • podatek od wartości czegoś
  • nadwyżka ponad wartość czegoś
  • papierosy; biżuteria; komputer, radioodtwarzacz, sprzęt, urządzenie; auto, rower, samochód; przedmioty, towar; budynek, dom, mieszkanie; działka; bon, talon; majątek, mienie; akcje, obligacje; inwestycja, transakcja; kontrakt o jakiejś wartości
  • wartość przekracza ileś, wynosi ileś; rośnie, spadła, wzrasta
  • podnieść/podnosić, zaniżyć/zaniżać, zawyżyć/zawyżać, zwiększyć/zwiększać; ocenić/oceniać, określić/określać, oszacować, ustalić/ustalać, wycenić/wyceniać; mieć, osiągnąć/osiągać; przekroczyć/przekraczać, przewyższać wartość
  • wyceniony według wartości czegoś
  • stracić, tracić, zyskać/zyskiwać na wartości

Cytaty

Całkowita wartość obiektu szacowana jest na 15 mln zł.

źródło: NKJP: (RR): Rusza rozbudowa oczyszczalni ścieków, Gazeta Poznańska, 2001-09-01

Policjanci odzyskali biżuterię o wartości 35 tys. złotych, skradzioną z domu w Wołominie.

źródło: NKJP: (A.B.): Złoty złom, Wieści Podwarszawskie nr 18 (783), 2006-05-07

Na cenę wody i ścieków wpływają: cena energii, koszty odczynników chemicznych, podatek od wartości urządzeń, okresowe przeglądy i remonty, dozór i obsługa [...].

źródło: NKJP: (jomb): Zapłacimy więcej, Gazeta Krakowska, 2004-04-03

Łączna wartość renty nie może być wyższa od świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, oraz niższa od emerytury podstawowej.

źródło: NKJP: Joanna Plak: O KRUS i nie tylko, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2008-12-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wartość
 wartości
D. wartości
 wartości
C. wartości
 wartościom
B. wartość
 wartości
N. wartością
 wartościami
Ms. wartości
 wartościach
W. wartości
 wartości

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + wartość +
CZEGO

2. znaczenie

Definicja

cecha czegoś, co jest dobre pod jakimś względem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • duża, ogromna, wielka; istotna, szczególna, ważna wartość; wartość artystyczna, historyczna, merytoryczna, naukowa; nadrzędna
  • wartość cywilizacji, historii, kultury, literatury; demokracji; rodziny, życia
  • wartość dla człowieka, dla narodu, dla społeczeństwa; dla kultury
  • wartość o jakimś charakterze; wartość w historii, w kulturze, w literaturze, w sztuce; w życiu
  • wartość i znaczenie
  • spadek, wzrost wartości
  • dyskusja nad wartością czegoś
  • doceniać wartość czegoś

Cytaty

Na scenie lubiła być przedmiotem pożądania i chyba było to dla niej ważniejsze niż artystyczna wartość występu.

źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

Wiśniewski to zawodowy pośrednik i siłą rzeczy nie zależy mu aż tak bardzo na marce, którą reprezentuje. Dla niego nadrzędną wartością jest jak najlepsza osobista reputacja.

źródło: NKJP: Paweł Wrabec: Muszla kokosowa, Polityka, 2007-06-02

Satelity, telefony komórkowe, Internet, telewizja kolorowa... Jaką to przedstawia wartość dla ludzi, którzy łakną chleba, nie mają dachu nad głową, których nie stać na zapłacenie komornego, na wykupienie leków, na kupno węgla na zimę, na kupno ciepłej odzieży dla dzieci?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 08.05.2002

Wartość literatury jako dzieła sztuki została skonfrontowana na nowo z jej wartością pojętą jako udział w pełnym nowego romantyzmu dziele przebudowy, jako część mistycznego planu przerobienia człowieka w anioła.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Chimera jako zwierzę pociągowe: 1929-1941, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wartość
 wartości
D. wartości
 wartości
C. wartości
 wartościom
B. wartość
 wartości
N. wartością
 wartościami
Ms. wartości
 wartościach
W. wartości
 wartości

3. właściwości czegoś

Definicja

właściwości czegoś przesądzające o tym, że zaspokaja ono określone potrzeby

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • duża, wysoka; mała wartość; wartość energetyczna, gospodarcza, hodowlana, opałowa, poznawcza, użytkowa
  • ocena wartości

Cytaty

[...] nie ma takiego przypadku, by zwierzęta o szczególnej wartości hodowlanej były przekazywane na rzeź [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 05.03.1993

O wartości użytkowej broni decyduje jej niezawodność w oddawaniu strzału, regularność trafiania pocisków w cel (mały rozrzut) i odpowiednio duża siła przebicia (energia) pocisków.

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1996

Dla jednych ważne są wartości zdrowotne, toteż to one wysuwają się na plan pierwszy w wyjazdach do wód, na plaże, na łatwe szlaki górskie i spływy kajakowe. Inne podróże wysuwają na czoło wartości poznawcze albo estetyczne [...].

źródło: NKJP: Józef Lipiec: Filozofia turystyki, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wartość
 wartości
D. wartości
 wartości
C. wartości
 wartościom
B. wartość
 wartości
N. wartością
 wartościami
Ms. wartości
 wartościach
W. wartości
 wartości

4. zaleta człowieka

Definicja

zestaw pozytywnych cech człowieka, świadczących o jego moralności i godności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wartościowość

Połączenia

  • własna wartość
  • wartość człowieka, kobiety
  • wartość i godność
  • poczucie wartości

Cytaty

Prawie wszyscy ludzie, którzy szukali pomocy psychoterapeutycznej, mieli problemy z poczuciem własnej wartości!

źródło: NKJP: Henryka Bochniarz, Jacek Santorski: Bądź sobą i wygraj: 10 podpowiedzi dla aktywnej kobiety, 2003

[...] gdy o wartości człowieka decyduje funkcja, którą pełni w społeczeństwie, wytwarza się niezdrowa tendencja do tego, ażeby taką rolę pełnić samemu.

źródło: NKJP: Maria Szyszkowska: W poszukiwaniu sensu życia: po co nam filozofia, 1997

Podczas gdy we wczesnym średniowieczu o wartości kobiety decydowało przede wszystkim posiadanie potomstwa, pod koniec epoki dostrzegano już w niej partnerkę mężczyzny.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wartość
 wartości
D. wartości
 wartości
C. wartości
 wartościom
B. wartość
 wartości
N. wartością
 wartościami
Ms. wartości
 wartościach
W. wartości
 wartości

Inne uwagi

Zwykle lp

5. cechy stanowiące wzór

Definicja

zbiór cech i zasad godnych naśladowania, szanowanych w jakichś kręgach i przekazywanych z pokolenia na pokolenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Połączenia

  • elementarne, fundamentalne, podstawowe; prawdziwe; nowe, tradycyjne; wspólne; wielkie wartości; wartości chrześcijańskie, duchowe, etyczne, humanistyczne, kulturowe, moralne, narodowe, religijne, społeczne, życiowe; demokratyczne, konstytucyjne; uniwersalne
  • wartości i ideały, wartości i normy, wartości i prawdy, wartości i przekonania, wartości i tradycje, wartości i zachowania, wartości i zasady
  • hierarchia; konflikt, kryzys; obrona; utrata, zmiana; system, świat wartości
  • wierność wartościom
  • świat bez wartości; pogarda, szacunek dla wartości; powrót, przywiązanie do wartości; postawa wobec wartości
  • spór, troska, walka o wartości; odpowiedzialność za wartości
  • konflikt, sprzeczność między wartościami; refleksja nad wartościami
  • promować wartości
  • kierować się wartościami
  • odwoływać się do wartości
  • powoływać się na wartości; wierzyć w wartości
  • opierać się na jakichś wartościach

Cytaty

Z czasem trzeba nie tylko nauczyć się opowiadać o ważnych wartościach, ale i żyć w zgodzie z nimi. Wydaję się to bardzo proste - nie kłam, nie rób rzeczy, które dotykają innych, dbaj o własny rozwój.

źródło: NKJP: Wojciech Wanat: Rok w Monarze, 2006

Amerykańska młodzież, którą widział w uniformach drużyn sportowych z college'ów, zapuściła długie włosy i rzuciła otwarte wyzwanie wartościom pielęgnowanym przez pokolenie ich rodziców.

źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór: rzeczy mniejsze, 1998

Pojawiły się nowe elementy cywilizacyjne, które wyrażały ściśle chrześcijańskie wartości: jałmużna, budowa szpitali, a więc początki tego, co byśmy dzisiaj nazwali opieką społeczną [...].

źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996

Czy możliwe jest dziś pogodzenie godności pracy, satysfakcji płynącej z faktu jej wykonywania z prawami ekonomii? W istocie pytamy o cenę człowieczeństwa, o uniwersalne wartości humanistyczne [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.11.2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wartość
 wartości
D. wartości
 wartości
C. wartości
 wartościom
B. wartość
 wartości
N. wartością
 wartościami
Ms. wartości
 wartościach
W. wartości
 wartości

Inne uwagi

Zwykle lm

6. w fizyce

Definicja

liczba jednostek jakiejś wielkości fizycznej

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii

Połączenia

  • niska, średnia, ujemna, wysoka; dopuszczalna wartość; wartość graniczna
  • wartość emisji, oporu; ciśnienia, prądu, temperatury
  • wartość obniżyła się, zmniejszyła się

Cytaty

Nie potrzebujemy pozwoleń na [...] paralizatory elektryczne (od 35 zł), w których średnia wartość prądu obezwładniającego napastnika nie przekracza 10 mA.

źródło: NKJP: Marek Henzler: Kuszą i bronią, Polityka, 2003-09-06

W czasie wykonywania obserwacji należy:
- zanotować wartość temperatury powietrza na termometrze umieszczonym na barometrze [...].

źródło: NKJP: Alojzy Woś: Meteorologia dla geografów, 1997

[...] przepisy określają minimalne wartości oporu cieplnego dla ścian zewnętrznych piwnic lub fundamentowych [...].

źródło: NKJP: (BAB): Walka z wilgocią, Trybuna Śląska, 2001-08-22

W dokumencie szczegółowo omówiono i uzasadniono proponowane wartości graniczne dla poszczególnych zanieczyszczeń.

źródło: NKJP: Eugeniusz Jędrysik: Ekorozwój: Ekorozwój a kierunki polityki ekologicznej w zakresie ochrony środowiska, Magazyn Puls Studenta nr 17, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wartość
 wartości
D. wartości
 wartości
C. wartości
 wartościom
B. wartość
 wartości
N. wartością
 wartościami
Ms. wartości
 wartościach
W. wartości
 wartości

Frazeologizmy

edukacyjna wartość dodana
produkt globalny
wartość globalna
wartość dodana
wartość dodatkowa
Data ostatniej modyfikacji: 19.06.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN