UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uświadomić

Chronologizacja

SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. świadomy

1. komuś coś

Definicja

spowodować, że ktoś się zorientował się, jaka jest sytuacja lub jakie mogą być czegoś konsekwencje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ktoś zdał sobie sprawę, uprzytomnić, uzmysłowić

Połączenia

  • uświadomić czytelnikom, ludziom, obywatelom, słuchaczom, sobie, wyborcom
  • uświadomić absurdalność, bezsens czegoś, pomyłkę, powody, sens, zagrożenie, znaczenie czegoś
  • uświadomić sobie po chwili
  • uświadomić sobie z lękiem, z niepokojem, ze zdziwieniem
  • uświadomić sobie jasno, nagle

Cytaty

Nagle uświadomiłem sobie własną niemoc. Cóż znaczyła moja próba niesienia pomocy, skoro nie miałem za sobą całej potęgi medycyny, aparatury [..], niczego oprócz dobrych chęci.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Droga do Ite, 2006

Michał trafił w czuły punkt. Uświadomił mi, że pieniądze same z nieba kapać nie będą. Jeśli Romański miał wkroczyć z ekipą, potrzebna była gotówka.

źródło: NKJP: Jan Grzegorczyk: Chaszcze, 2009

Ton głosu matki uświadomił wtedy Stachowi ostatecznie, że Małgorzata nie ustąpi i że wszelkie próby wpłynięcia na zmianę jej decyzji są pozbawione sensu.

źródło: NKJP: Ewa Kujawska: Dom Małgorzaty, 2007

Jakub ocknął się na dźwięk dzwonka. Przez dłuższą chwilę nie mógł sobie uświadomić, gdzie jest.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Siostra, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uświadomię
 uświadomimy
2 os. uświadomisz
 uświadomicie
3 os. uświadomi
 uświadomią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uświadomiłem
+(e)m uświadomił
 uświadomiłam
+(e)m uświadomiła
 uświadomiłom
+(e)m uświadomiło
 uświadomiliśmy
+(e)śmy uświadomili
 uświadomiłyśmy
+(e)śmy uświadomiły
2 os. uświadomiłeś
+(e)ś uświadomił
 uświadomiłaś
+(e)ś uświadomiła
 uświadomiłoś
+(e)ś uświadomiło
 uświadomiliście
+(e)ście uświadomili
 uświadomiłyście
+(e)ście uświadomiły
3 os. uświadomił
 uświadomiła
 uświadomiło
 uświadomili
 uświadomiły

bezosobnik: uświadomiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uświadommy
2 os. uświadom
 uświadomcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uświadomiłbym
bym uświadomił
 uświadomiłabym
bym uświadomiła
 uświadomiłobym
bym uświadomiło
 uświadomilibyśmy
byśmy uświadomili
 uświadomiłybyśmy
byśmy uświadomiły
2 os. uświadomiłbyś
byś uświadomił
 uświadomiłabyś
byś uświadomiła
 uświadomiłobyś
byś uświadomiło
 uświadomilibyście
byście uświadomili
 uświadomiłybyście
byście uświadomiły
3 os. uświadomiłby
by uświadomił
 uświadomiłaby
by uświadomiła
 uświadomiłoby
by uświadomiło
 uświadomiliby
by uświadomili
 uświadomiłyby
by uświadomiły

bezosobnik: uświadomiono by

bezokolicznik: uświadomić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uświadomiwszy

gerundium: uświadomienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: uświadomiony

odpowiednik aspektowy: uświadamiać

Składnia

Rzosobowy + uświadomić +
KOMU + CO
Rzosobowy + uświadomić +
KOMU + że ZDANIE | ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE

2. seksualnie

Definicja

przekazać komuś jakąś informację lub wiedzę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • uświadomić dziecko, młodzież
  • uświadomić ekologicznie, politycznie, seksualnie

Cytaty

[...] zauważyłam, że pan Gruszka pojawia się dość rzadko, a z jego trzech pomocników pracuje tylko dwóch, trzeci zaś siedzi i się przygląda. Zagadnęłam go o to [...]. - On jest młody i się uczy - uświadomił mnie szef ekipy.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Księżyc nad Zakopanem, 2006

Na podstawie rozmów z uczniami mogę powiedzieć, że są uświadomieni seksualnie , a ich wiedza na temat środków antykoncepcyjnych jest niejednokrotnie bardzo obszerna.

źródło: NKJP: Maria Fortuna-Sudor: Wychowanie do życia w rodzinie czy wychowanie seksualne?, Wychowawca, 2009, nr 202

Komuniści zapominają jednak, że uprzemysłowienie produkuje nie tylko dobra materialne, lecz również klasę robotniczą, której siła i uświadomienie polityczne rosną z każdym miesiącem.

źródło: NKJP: Mieroszewski Juliusz: Finał klasycznej Europy, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uświadomię
 uświadomimy
2 os. uświadomisz
 uświadomicie
3 os. uświadomi
 uświadomią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uświadomiłem
+(e)m uświadomił
 uświadomiłam
+(e)m uświadomiła
 uświadomiłom
+(e)m uświadomiło
 uświadomiliśmy
+(e)śmy uświadomili
 uświadomiłyśmy
+(e)śmy uświadomiły
2 os. uświadomiłeś
+(e)ś uświadomił
 uświadomiłaś
+(e)ś uświadomiła
 uświadomiłoś
+(e)ś uświadomiło
 uświadomiliście
+(e)ście uświadomili
 uświadomiłyście
+(e)ście uświadomiły
3 os. uświadomił
 uświadomiła
 uświadomiło
 uświadomili
 uświadomiły

bezosobnik: uświadomiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uświadommy
2 os. uświadom
 uświadomcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uświadomiłbym
bym uświadomił
 uświadomiłabym
bym uświadomiła
 uświadomiłobym
bym uświadomiło
 uświadomilibyśmy
byśmy uświadomili
 uświadomiłybyśmy
byśmy uświadomiły
2 os. uświadomiłbyś
byś uświadomił
 uświadomiłabyś
byś uświadomiła
 uświadomiłobyś
byś uświadomiło
 uświadomilibyście
byście uświadomili
 uświadomiłybyście
byście uświadomiły
3 os. uświadomiłby
by uświadomił
 uświadomiłaby
by uświadomiła
 uświadomiłoby
by uświadomiło
 uświadomiliby
by uświadomili
 uświadomiłyby
by uświadomiły

bezosobnik: uświadomiono by

bezokolicznik: uświadomić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uświadomiwszy

gerundium: uświadomienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: uświadomiony

odpowiednik aspektowy: uświadamiać

Składnia

Rzosobowy + uświadomić +
KOGO + (JAK)
Rzosobowy + uświadomić +
KOGO + MOWA WPROST
Data ostatniej modyfikacji: 26.03.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN