UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

trep

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Pochodzenie

czes. trepka 'pantofelek'

z niem. Trippe

1. obuwie współczesne

Definicja

but zrobiony w całości z drewna lub mający drewnianą podeszwę

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chodak, drewniak, sabot
hiperonimy:  but

Połączenia

  • drewniane, stare; więzienne trepy
  • pogubić, ściągnąć, zrzucać trepy
  • stukać trepami
  • chodzić w trepach

Cytaty

Mama „umarła”, potknąwszy się o mój drewniany trep. Wchodząc do wanny, zostawiłam go niedbale na środku naszej lilipuciej łazienki.

źródło: NKJP: Ewa Berberyusz: Moja teczka, 2006

W zimę to, jak nie ma mrozu, dosłownie trepy giną w błocie, bo noga przy wyciąganiu z błota nie utrzyma trepa. Trepy są o drewnianych podeszwach.

źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 1974

[...] dlaczego myli pan eleganckie papucie z trepami? Papucie to jest to, co mam na nogach, a trepa może pan sobie obejrzeć w lustrze przy codziennej toalecie.

źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Nie zabijać pająków, 2007

- Wywrócisz się w tych trepach albo skręcisz nogę, a ja będę miał kłopot.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trep
trepy
D. trepa
trepów
C. trepowi
trepom
B. trepa
trep
trepy
N. trepem
trepami
Ms. trepie
trepach
W. trepie
trepy

2. obuwie dawniej

Definicja

prymitywny but z drewna, łyka, skóry

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chodak
hiperonimy:  but

Połączenia

  • rzemienne trepy

Cytaty

Minął październik, listopad, spadły pierwsze śniegi. Do trepów trzeba było wpychać grube gałgany. Śniegi stajały i onuczki przemiękły w błocie, potem znów chwycił mróz i mokre onuce zamarzły [...]

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

[...] Chamula patrzył w milczeniu z wysokiego muru. Jednakowe, czarne jak smoła krótkie suknie-worki przepasane powrósłem, gołe nogi, powęźlone i krzywe, i paluchy wyłażące z rzemiennych trepów.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972

Nauczycielka powiedziała mi, że dziś nikt już nie chodzi w trepach, [...]

źródło: NKJP: (e.Ż): Ostatni dzwonek w Turzu, Nowiny Raciborskie, 2008-07-01

Przed budką starszy człowiek o twarzy koloru wątroby ćmi papierosa. Ubrany w waciak, drelichowe spodnie i wiązane sznurkiem trepy wygląda, jakby właśnie wychynął z opowieści Sołżenicyna.

źródło: NKJP: Michał Książek: Archipelag Białomor, Polityka, 2008-02-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trep
trepy
D. trepa
trepów
C. trepowi
trepom
B. trepa
trep
trepy
N. trepem
trepami
Ms. trepie
trepach
W. trepie
trepy

3. głupiec

Definicja

pot. 
bezmyślny, ograniczony, zachowujący się arogancko mężczyzna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Połączenia

  • uliczny; durny, obrzydliwy trep

Cytaty

Jakiś kibol wybrał ją z tłumu i zaczął się do niej przystawiać. - Ej, brzoskwinko, chodź do mnie! - powiedział obrzydliwy trep, lubieżnie obejmując ją w talii.

źródło: NKJP: Dariusz Chętkowski z uczniami: Ostatni weekend, 2007

[...] w życiu nie widziałem, żeby ktoś śmigłowcem osły woził. Tylko jakiś durny trep mógł wpaść na taki pomysł.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005

Morał z tych rozważań płynie taki: jeśli ktoś nie potrafi się powstrzymać od przytaczania uczonych cytatów przy byle okazji, niech uważa, bo może wyjść na trepa.

źródło: NKJP: Jaroslaw2 Krawczyk: Kolczyki Izoldy, Gazeta Wyborcza, 1994-12-02

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trep
trepowie
ndepr
trepy
depr
D. trepa
trepów
C. trepowi
trepom
B. trepa
trepów
N. trepem
trepami
Ms. trepie
trepach
W. trepie
trepowie
ndepr
trepy
depr

4. w polskim wojsku

Definicja

środ.  pogard. 
w języku żołnierzy odbywających służbę z poboru: oficer lub podoficer zawodowy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Cytaty

[...] ten szczery i prostolinijny chłopczyna przebierał nogami, jakby do przysięgania garnęła się każda cząstka jego ciała. Za nim kłusował z całą pewnością zasapany sierżant Edward Kotwicz - najstarszy trep w jednostce.

źródło: NKJP: Robert Urbański; Jacek Kondracki: Operacja „Dunaj”, 2009

Rezerwa panowała niepodzielnie nad jednostką, [...]. Na korytarzach i w salach skandowano na okrągło: „Głupi uśmiech, pusty łeb, to po prostu zwykły trep!”.

źródło: NKJP: Grzegorz Mathea: IV Rzeczpospolita, 2005

Okazało się, że kadra po 15 nie wtrąca się do wojska. Na kompanii po południu nie ma żadnego trepa.

źródło: NKJP: Mikołajczak Paweł, Siekański Paweł, Znojek Arkadiusz: Jakie jest wojsko czyli długa droga od biletu do cywila, 2001

Napisałem do niej tego samego dnia, napiszę z jednostki, na pewno pojadę na przepustkę do Wrocławia. Trepami należy gardzić, nic mi nie zrobią, fala będzie, to pewne.

źródło: NKJP: Wojciech Chmielewski: Brzytwa, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trep
trepowie
ndepr
trepy
depr
D. trepa
trepów
C. trepowi
trepom
B. trepa
trepów
N. trepem
trepami
Ms. trepie
trepach
W. trepie
trepowie
ndepr
trepy
depr
Data ostatniej modyfikacji: 26.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json