UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ranek

Chronologizacja

SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. rano I

Definicja

pora, kiedy kończy się noc, a zaczyna dzień

Noty o użyciu

Forma rankiem używana w znaczeniu 'rano'.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat słońce i księżyc, pory dnia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  poranek, rano I, zaranek, zranek
hiperonimy:  pora I

Połączenia

  • dzisiejszy, jutrzejszy, wczorajszy; kolejny, następny; każdy; wczesny; cały; sobotni, niedzielny, czwartkowy, ...; wiosenny, letni, jesienny, zimowy; chłodny, ciepły, deszczowy, mglisty, mroźny, rześki, słoneczny; feralny ranek
  • ranek któregoś dnia
  • ranek i przedpołudnie; ranki i wieczory
  • ranek nadszedł, wstał; przyniósł/przynosi coś, zastał kogoś
  • któregoś, pewnego, tamtego, tego, następnego ranka; późnym, wczesnym rankiem; w sobotni, niedzielny, ... ranek; nad rankiem; od samego ranka, z ranka, z samego ranka; co ranek, co ranka

Cytaty

Pogoda miała mało wspólnego ze świętami. Dopiero wczorajszego ranka zima znów o sobie przypomniała.

źródło: NKJP: Mark Ziółkowski, Bożonarodzeniowy alfabet, Echo Dnia, 2005-12-27

Ranek wstał tak słoneczny i jasny, jak bywa tylko po nocnej burzy.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993

Około czwartej nad ranem znaleźli się już w Dolinie Koprowej. Ranek zastał ich w Dolinie Cichej.

źródło: NKJP: Alfons Filar: Śladami tatrzańskich kurierów, 1995

Z ponurymi kierowcami też rozmawiała z ranka. Nawet brała od nich jakieś kwity.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Robert, Basia, dwaj chłopcy i ja jechaliśmy na rowerach. Pogoda cudowna. Dzień za dniem słoneczny i prawie upalny. Jedynie ranki i wieczory mglisto-chłodne, pachnące jesienią.

źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem : (Francja 1940-1944), 1957

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ranek
ranki
D. ranka
ranków
C. rankowi
rankom
B. ranek
ranki
N. rankiem
rankami
Ms. ranku
rankach
W. ranku
ranki

Frazeologizmy

blady świt
blady ranek
do białego rana II
do białego ranka

Przysłowia


Od Anki zimne wieczory i ranki
Od świętej Anki chłodne wieczory i ranki
Od świętej Anki zimne wieczory i ranki
Od Anki zimne wieczory i ranki
Od świętej Anki chłodne wieczory i ranki
Data ostatniej modyfikacji: 23.05.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json