UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

opór

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII
Użycie przysłówkowe oporem 'opornie'

Pochodzenie

ogsł. *o(b)porъ

Forma słowiańska jest rzeczownikiem odczasownikowym od przedrostkowego *o(b)perti 'oprzeć'; zob. oprzeć, przeć (przed siebie)

1. wobec władzy

Definicja

przeciwstawianie się czyimś działaniom lub czyjejś woli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Połączenia

duchowy, polityczny, powstańczy, zbrojny; bierny, czynny; masowy, narodowy, solidarny, zorganizowany; antykomunistyczny, antytotalitarny; długotrwały, dalszy, wszelki; ogromny, olbrzymi, słaby, spory, znaczny; cichy, jawny, wyraźny; niespodziewany, spodziewany, zrozumiały; ostry, radykalny, stanowczy, twardy, zaciekły, zacięty, zdecydowany; desperacki, gwałtowny, rozpaczliwy; skuteczny; bohaterski, dzielny, heroiczny, mężny; symboliczny opór; opór społeczny
opór nieprzyjaciela, obrońców, partyzantów, przeciwnika, rywali, wroga; Francuzów, Litwinów, Niemców...; armii austriackiej, rosyjskiej..., wojsk niemieckich, polskich..., załogi; ludności, społeczeństwa; lekarzy, mieszkańców, polityków, pracowników, rodziców, rolników, urzędników, więźniów; opinii publicznej, opozycji, rządu, środowiska muzycznego, sędziowskiego..., władz, związków zawodowych
opór wobec władzy; wobec komunizmu; wobec przemocy, wobec zmian
opór przeciw okupantowi; przeciwko najeźdźcom, przeciwko władzy
opór i bunt, opór i sprzeciw, opór i walka
komitet, ruch, siły; formy, mechanizmy, próby, przejawy; bastion, gniazdo, linia, ogniska, ośrodek, punkt; konieczność; chęć, duch, postawa, wola; symbol oporu
opór trwa; rósł, słabnie, wzrasta
wywołać/wywoływać; napotkać/napotykać; pokonać/pokonywać, przełamać/przełamywać, złamać; organizować, podtrzymywać, wzmocnić opór
rezygnować, zrezygnować z oporu
świadczyć o oporze; trwać, wytrwać w oporze
opór w stosunku do czegoś

Cytaty

	Władze Raciborza narzekają na społeczny opór wobec podejmowanych przez nie inicjatyw. Buntujący się przeciwko nim mieszkańcy mają natomiast pretensje, że ich opinie nie są w magistracie brane pod uwagę. źródło: NKJP: (A.Dik): Zanim wszystko się zawali, Nowiny Raciborskie, 2005-05-10
	Współcześnie wieża ze znajdującym się obok granitowym pomnikiem upamiętnia bohaterską walkę harcerzy w obronie Katowic we wrześniu 1939. Stanowiła wtedy jeden z ważniejszych punktów oporu przeciwko wkraczającym do Katowic wojskom niemieckim. źródło: NKJP: Lech Szaraniec: Górny Śląsk, 1997
	Faworytem będą goście, jednak muszą się liczyć z oporem ambitnie walczących u siebie piłkarzy z Borowej. źródło: NKJP: (MS): Typy „Dziennika”, Dziennik Polski, 2001-04-21
	Była to [...] pewnego rodzaju literatura propagandowa, mająca zagrzewać powstańców do męstwa i wytrwania w oporze. źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963
	Tymczasem przyszłość należy [...] do inicjatyw społecznych. Te jednak, oparte często na nowych, nieznanych administracji metodach pracy, napotykają na silne opory biurokratyczne. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.01.1994

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	opór	opory
D.	oporu	oporów
C.	oporowi	oporom
B.	opór	opory
N.	oporem	oporami
Ms.	oporze	oporach
W.	oporze	opory

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

opór

(wobec KOGO/CZEGO | przeciw/przeciwko KOMU/CZEMU)

2. psychiczny

Definicja

wewnętrzny czynnik powodujący u kogoś brak zgody na zrobienie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka

Połączenia

mentalny, psychiczny, wewnętrzny; duży, wielki opór; pewne, początkowe; poważne, specjalne opory; opory moralne
opory natury ideologicznej, moralnej, religijnej...
opór, żeby powiedzieć, porozmawiać o czymś
opór i niechęć, opór i lęk; opory i wahania, opory i wątpliwości
opór przed korzystaniem z czegoś, przed wejściem dokądś, przed zabiciem kogoś; opór przed zmianą
czuć, odczuwać; budzić, wzbudzić opór; mieć; przezwyciężyć; rozumieć opory
opowiadać o czymś bez oporu; zaakceptować coś bez oporów

Cytaty

	Tak powstały „Rozmowy z blondynką”. Rodziły się w bólach, ponieważ ambitna niedoszła asystentka miała opory przed wcieleniem się w postać z dowcipów. źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007
	[...] długo miałem opór, żeby rozdzielić moje brwi na dwie osobne [...] źródło: NKJP: Internet
	Muszę powiedzieć, że z wielkim wewnętrznym oporem formułowałem propozycję, żeby okres zatrzymania policyjnego można było przedłużyć dwukrotnie [...] źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 30.09.1994
	W USA młodzi ludzie bez oporów imają się różnych uciążliwych prac za parę dolarów, bo w ich opinii zawsze jest to lepsze niż nicnierobienie. źródło: NKJP: Adam Rymont: Przyspieszyli ze zwalnianiem, Dziennik Polski, 2001-04-02

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	opór	opory
D.	oporu	oporów
C.	oporowi	oporom
B.	opór	opory
N.	oporem	oporami
Ms.	oporze	oporach
W.	oporze	opory

Składnia

	+	opór	+	(przed CZYM)
	+	opór	+	(żeby ZDANIE)

3. wody

Definicja

fizyczna siła utrudniająca wykonywanie jakiegoś ruchu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii

Połączenia

lekki, miękki opór; opór aerodynamiczny; czołowy
opór powietrza, wody; toczenia; mięśni, tkanek
wielkość, współczynnik oporu
pokonać/pokonywać, zmniejszyć/zmniejszać; zwiększać; poczuć opór

Cytaty

	Kształt karoserii został w ogóle delikatnie zmodyfikowany, dzięki czemu w czasie jazdy auto łatwiej pokonuje opór powietrza. źródło: NKJP: Andrzej Kublik: Sknera Volkswagena, Gazeta Wyborcza, 1998-11-20
	Należy dodać, że samo pływanie rozwija do pewnego stopnia siłę, ponieważ jest ona niezbędna przy pokonywaniu oporu wody w czasie wykonywania ruchów wiosłujących [...] źródło: NKJP: Wojciech Wieczorek: Ocena prawidłowości doboru dzieci do sportu pływackiego, 2001
	Otwieram drzwi do sypialni, czuję miękki opór [...] źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Złodziejka pamięci, 1998
	Specjalnie wzmocniona sekcja środkowej rzeźby bieżnika nie tylko redukuje opory toczenia, ale również ma wpływ na zachowanie się pojazdu na drodze oraz na utrzymanie stabilności przy jeździe z dużą prędkością. źródło: NKJP: Opony na zimę: Dziennik Polski, 2001-11-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	opór	opory
D.	oporu	oporów
C.	oporowi	oporom
B.	opór	opory
N.	oporem	oporami
Ms.	oporze	oporach
W.	oporze	opory

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

opór

(CZEGO)

4. w narciarstwie

Definicja

sport.

technika prowadzenia nart umożliwiająca hamowanie, polegająca na zbliżeniu do siebie dziobów nart i oddaleniu ich końców

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

synonimy:

pług

Połączenia

łuk, skręt z oporu
wykonać/wykonywać opór

Cytaty

	Podstawową cechą jazdy turystycznej była jazda z plecakiem, a proponowane techniki to hamowanie półpługiem nartą dolną w trawersie, skręt z oporu nartą dolną, skręty „obskokiem” na dwóch kijach i ześlizg. źródło: NKJP: Kazimierz Bronisław Chojnacki: Rozwój sprzętu, techniki jazdy oraz stylów narciarskich w Polsce od telemarku do carvingu, 2005
	Osobne miejsce zajął kurs narciarski, podczas którego Zaruski pokazywał podstawowe ewolucje: podchodzenie, obroty na nartach, łuki z oporu i jazdę „wężem”. źródło: NKJP: Wojciech Szatkowski: Uwaga! Akcja!, Tygodnik Podhalański, 1997
	Na fotomontażu [...] wytraca prędkość przez opór nartą zewnętrzną. źródło: Internet
	Na łagodnym stoku radzimy sobie już całkiem dobrze. Umiemy zmieniać kierunek jazdy, stosując tzw. pług, który też niektórzy nazywają oporem, a wchodzenie w skręty określają krystianią oporową. źródło: NKJP: Deska do deski, Dziennik Polski, 2003-01-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	opór	opory
D.	oporu	oporów
C.	oporowi	oporom
B.	opór	opory
N.	oporem	oporami
Ms.	oporze	oporach
W.	oporze	opory

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

coś stawia opór
coś stawiło opór
do oporu
ktoś idzie po linii najmniejszego oporu
ktoś idzie po najmniejszej linii oporu
ktoś poszedł po linii najmniejszego oporu
ktoś poszedł po najmniejszej linii oporu
ktoś stawia opór
ktoś stawił opór
opór elektryczny
opór materii

Data ostatniej modyfikacji: 18.02.2025