Chronologizacja
XV w., Bor
Pochodzenie
psł. *razъ 'cięcie, uderzenie, cios, karb'
Pierwotnie *razъ to nazwa czynności od psł. czasownika *rězati (skąd pol. rzezać), z wymianą samogłoski rdzennej ě > a
1. kilka razy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości
Połączenia
- dwa, pięć, trzy...; kilka, mnóstwo, wiele razy
- raz na tydzień, na miesiąc, na rok
- raz, dwa razy w miesiącu
- raz, dwa razy dziennie
Cytaty
|
Elka okazała się bardzo opiekuńcza. Przychodziła dwa razy dziennie, przynosiła zakupy, żebym nie umarła z głodu. źródło: NKJP: Danuta Błaszak: Karuzela ku słońcu, 2003 |
|
|
[...] wykonujemy operację najtrudniejszą, czyli pętlę śmierci, przy której ciasto lubi się rozerwać. Za dwunastym razem się udaje. Piękną przewleczoną przez się wstążkę ciasta wrzucamy na wrzący smalec lub fryturę. źródło: NKJP: Przemysław Osuchowski: Wysokoprocentowe ostatki, Dziennik Polski, 2005-01-29 |
|
|
Zenek nie zawsze postępuje tak, jak trzeba. (gdybyś tu była koło mnie, powiedziałabym. Ci, co zrobił, ale w liście pisać o tym nie mogę). I właściwie tylko jeden raz ze mną rozmawiał i tylko jeden raz naprawdę na mnie patrzył. źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1961 |
|
|
Pierwszym prezydentem Francji, który złożył wieniec na grobie Petaina był [Charles de] Gaulle. Ale generał zrobił to raz, w geście narodowego pojednania [...]. Natomiast François Mitterrand [...] powtarza tę ceremonię rokrocznie od 1986 r. źródło: NKJP: Grzegorz Dobiecki: Bolesne klisze, Gazeta Wyborcza, 1992-12-22 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | raz |
razy |
|
| D. | razu |
razy |
|
| C. | razowi |
razom |
|
| B. | raz |
razy |
|
| N. | razem |
razami |
|
| Ms. | razie |
razach |
|
| W. | razie |
razy |
2. w takich razach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu
Połączenia
- pierwszy, drugi, trzeci...; ten, tamten, poprzedni raz
- innym razem
Cytaty
|
Graliśmy w brydża, piliśmy wódkę, w razie potrzeby przysięgną, że nie wychodziłem z domu. źródło: NKJP: Andrzej Zbych: Bardzo dużo pajacyków, 2005 |
|
|
I znowu byłem oskubany do suchej nitki, tym razem już bez żadnych perspektyw na przyszłość. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000 |
|
|
Tak jak parę tygodni temu, nasz wuj i teraz poprosił Jerzego, żeby pojechał [...] po księdza. - Mam nadzieję, że tym razem uda ci się go sprowadzić... Tamten raz stał im obu kością w gardle. Ktoś pochowany byle jak, bezimiennie, w niepoświęconej ziemi... źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska-Dembińska,: Był pałac, 2008 |
|
|
Przede wszystkim musiał zorganizować tę publicznie zapowiedzianą konferencję. Zwyczaj nakazywał postępować w takich razach z prawdziwie bizantyjskim rozmachem, czyli wykorzystać budżet do maksimum źródło: NKJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | raz |
razy |
|
| D. | razu |
razów |
|
| C. | razowi |
razom |
|
| B. | raz |
razy |
|
| N. | razem |
razami |
|
| Ms. | razie |
razach |
|
| W. | razie |
razy |