UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kultura

Chronologizacja

SJPXVII, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

łac. cultūra 'uprawa ziemi, hodowla; kształcenie, pielęgnacja'

1. dorobek cywilizacji

Definicja

duchowy i materialny dorobek społeczności żyjącej w jakimś czasie na określonym terenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

Połączenia

bogata, wspaniała; miejscowa, rodzima; inna, obca, odmienna, odrębna; dzisiejsza, nowoczesna, nowożytna, powojenna, współczesna; dawna, prastara, stara kultura; kultura grecka, niemiecka, polska,...; ludowa, narodowa, regionalna, światowa; egejska, hellenistyczna, łużycka, śródziemnomorska; chrześcijańska, żydowska; duchowa, materialna, religijna; antyczna, renesansowa, starożytna, średniowieczna; chłopska, dworska, mieszczańska, pasterska, szlachecka; popularna, społeczna; socjalistyczna
kultura górali, Indian, jakichś ludów, Majów, Romów, Sumerów; narodu, państwa, społeczeństwa; mniejszości, warstw niższych; Indii, jakiegoś kraju, Podhala, Polski, Wschodu, Zachodu; regionu, środowiska, wsi; islamu; kultury świata
kultura i cywilizacja, kultura i edukacja, kultura i filozofia, kultura i literatura, kultura i natura, kultura i nauka, kultura i obyczaje, kultura i obyczajowość, kultura i polityka, kultura i religia, kultura i rozrywka, kultura i sztuka, kultura i turystyka, kultura i zwyczaje; gospodarka i kultura, historia i kultura, język i kultura, oświata i kultura, przyroda i kultura, społeczeństwo i kultura, tradycja i kultura, wiedza i kultura
badacz, historyk, krytyk, socjolog, znawca; ambasador, animator, działacz, mecenas, minister, pracownik; dobra, dzieło, pomnik, produkt, skarby, teksty, wytwór, zabytki; dziedzictwo, tradycja, wartości; relikty, ślady; centrum, dom, instytucja, ministerstwo, ośrodek, placówka, urząd; krąg, niwa, obszar, pole, przestrzeń, sfera, świat; model, typ, wzorzec, wzór; postęp, rozkwit, rozwój; kryzys, upadek; ciągłość, jedność; dzieje, historia, teoria; dni, festiwal, tydzień kultury; konflikt kultur
szacunek, zasługi dla kultury; dostęp do kultury
nakłady, pieniądze, środki, wydatki; wpływ na kulturę; walka o kulturę; wkład w kulturę
badania nad kulturą; kontakt, spotkania z kulturą
nauki, wiedza o kulturze; przemiany, uczestnictwo w kulturze
rozwijać, tworzyć, wzbogacić/wzbogacać kulturę; krzewienie, promowanie, propagowanie, upowszechnienie/upowszechnianie; finansowanie, kształtowanie, odrodzenie kultury; przenikanie się kultur
interesować się; zafascynowany kulturą
zasłużony dla kultury
zakorzeniony w kulturze

Cytaty

	Do dóbr kultury szczególnie atrakcyjnych [...] trzeba zaliczyć: zachowane tradycje, plemienne zwyczaje, obrzędy, obchody świąt i uroczystości rodzinnych, stroje, tradycyjną kuchnię i zajęcia typowe dla danej grupy etnicznej [...]. źródło: NKJP: Dominika Zaręba: Ekoturystyka: wyzwania i nadzieje, 2000
	W tradycji i kulturze polskiej patriotyzm podniesiony został do godności najwyższej cnoty. źródło: NKJP: Jerzy Boniecki: O pułapkach patriotyzmu, Gazeta Wyborcza, 1992-12-30
	W powiecie chrzanowskim tradycje kolędnicze nie są [...] zbyt mocno zakorzenione w kulturze ludowej. Teksty i melodie kolęd oraz pastorałek są mieszaniną różnych kultur z różnych regionów. źródło: NKJP: Zachować tradycję, Dziennik Polski, 2001-01-16
	W gminach wiejskich przeznacza się średnio pięciokrotnie mniej na kulturę niż w gminach miejskich. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 14.07.2000
	W komunikacji między barbarzyńcami a przedstawicielami rzymskiej cywilizacji występowały liczne nieporozumienia spowodowane odmiennością kultur i zwykłym niedostatkiem wiedzy. źródło: NKJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kultura	kultury
D.	kultury	kultur

C.	kulturze	kulturom
B.	kulturę	kultury
N.	kulturą	kulturami
Ms.	kulturze	kulturach
W.	kulturo	kultury

Skróty

kult.

2. stopień doskonałości

Definicja

stopień opanowania pewnej umiejętności lub wiadomości z jakiegoś zakresu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Połączenia

duża, wielka, wysoka; niska kultura; kultura artystyczna, filmowa, malarska, muzyczna; intelektualna, umysłowa; polityczna, prawna
kultura języka, słowa; jazdy, picia, pracy
brak, poziom kultury
podniesienie/podnoszenie kultury

Cytaty

	Celem konkursu było ukazanie piękna polskich kolęd i pastorałek, podnoszenie kultury muzycznej dzieci oraz stworzenie warunków do wymiany doświadczeń i wzajemnego poznania się dzieci. źródło: NKJP: Sylwia Kozłowska, Lucyna Żygowska, Rafał Dudziak: „Narodził się Jezus Chrystus, bądźmy weseli”, Nakielski Czas, 2004-01-14
	Stojące na niziutkim poziomie nauczanie początkujących kierowców, fatalny stan dróg i brak możliwości doskonalenia umiejętności, nie pozwalają na podwyższenie poziomu kultury jazdy. źródło: NKJP: Torowisko, Dziennik Polski, 2002-05-13
	Jesteśmy krajem o bardzo niskiej kulturze plastycznej. źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór: rzeczy mniejsze, 1998
	Dziś myślę, że w jej życiu była może jakaś płytkość. Mimo całej jej wielkiej kultury intelektualnej, wykształcenia, inteligencji, ukończonych studiów romanistycznych... źródło: NKJP: Między Talmudem a Żeromskim, Gazeta Wyborcza, 1993-04-03/1993-04-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kultura	kultury
D.	kultury	kultur

C.	kulturze	kulturom
B.	kulturę	kultury
N.	kulturą	kulturami
Ms.	kulturze	kulturach
W.	kulturo	kultury

Inne uwagi

Zwykle lp

3. obycie

Definicja

umiejętność taktownego zachowania się w każdej sytuacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

obycie, ogłada, okrzesanie

Połączenia

duża, niezwykła, ogromna, wielka kultura; kultura osobista, towarzyska
kultura obsługi, zachowania
brak, poziom kultury
mieć kulturę

Cytaty

	Kultura osobista wymaga, aby po wejściu do pomieszczenia przywitać się ze wszystkimi [...]. źródło: NKJP: Rok próby, Dziennik Polski, 2002-02-07
	Kierowcy na dodatek dokuczają - trąbią, krzyczą. Po prostu zwykła złośliwość i brak kultury [...]. źródło: NKJP: Ewa Halewska: Pozytywnie zakręcony, Nowiny Raciborskie, 2004-07-13
	Sposób zachowania się przy stole zawsze określał poziom cywilizacyjny i ciągle jeszcze stanowi probierz kultury towarzyskiej oraz towarzyskiego obycia. źródło: NKJP: Tadeusz Rojek: Jak to się je: savoir-vivre przy stole, 1994
	Kultury trochę, człowieku, bądź grzeczny. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.02.2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kultura	kultury
D.	kultury	kultur

C.	kulturze	kulturom
B.	kulturę	kultury
N.	kulturą	kulturami
Ms.	kulturze	kulturach
W.	kulturo	kultury

Inne uwagi

Zwykle lp

Skróty

kult.

4. w biologii

Definicja

biol.

sztuczna hodowla drobnoustrojów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt mikroorganizmy

Połączenia

kultury tkankowe
kultura bakterii, komórek

Cytaty

Drobnoustroje [...] mogą spełniać pożyteczną rolę. Przykładem mogą być procesy konserwowania żywności lub też hodowla kultur bakterii w artykułach mlecznych.

źródło: NKJP: Wiktoria Sobczyk: Substancje obce w żywności. Żywność bezpieczna, 2000

[...] w przypadku polio, różyczki czy odry stosuje się szczepionki z żywych, odpowiednio osłabionych kultur wirusowych.

źródło: NKJP: Sławomir Zagórski: Medycyna, Gazeta Wyborcza, 1995-10-30

Zabrania się przywożenia do Polski [...] kultur grzybów, bakterii i wirusów wywołujących choroby roślin oraz zielników (zbiorów suszonych roślin).

źródło: NKJP: Magdalena Łuków: Prawo, Przewóz roślin przez granicę, Kwietnik nr 6, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kultura	kultury
D.	kultury	kultur

C.	kulturze	kulturom
B.	kulturę	kultury
N.	kulturą	kulturami
Ms.	kulturze	kulturach
W.	kulturo	kultury

Skróty

kult.

5. w rolnictwie

Definicja

roln.

sposób uprawiania roli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

Połączenia

dobra kultura; kultura rolna
kultura gruntów, uprawy

Cytaty

W latach 60. zmieniła się kultura rolna - z upraw polowych na sadownictwo.

źródło: NKJP: Małgorzata Płaza: Widoki na turystów, Echo Dnia, 2007-04-18

Pieczołowicie przywracana kultura uprawy winnic na mikroskopijnych poletkach to przywrócenie pradawnej tradycji.

źródło: NKJP: Maria Kruczkowska: Pocztówka z paryskich winnic, Magazyn nr 38 dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-09-18/1998-09-19

Czy znane są rządowi jakieś wstępne, nieoficjalne warunki, jakie Unia chce wprowadzić do zapisów dyrektywy dotyczącej kultury gruntów ornych?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 28.10.2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kultura	kultury
D.	kultury	kultur

C.	kulturze	kulturom
B.	kulturę	kultury
N.	kulturą	kulturami
Ms.	kulturze	kulturach
W.	kulturo	kultury

Skróty

kult.

6. roślina

Definicja

roln.

rośliny uprawiane na dużym terenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Połączenia

kultury roślinne
kultura pędów, roślin

Cytaty

Podstawowe kultury zbożowe w obwodzie to ozimina, jęczmień, kukurydza, rośliny strączkowe, gryka, proso.

źródło: Internet

W kulturach pędów porzeczki czarnej, giberelina w stężeniu 1,0 mg/L stymulowała wydłużanie ogonków liściowych i zrzucanie liści [...].

źródło: NKJP: Leszek S. Jankiewicz (red.): Regulatory wzrostu i rozwoju roślin : zastosowanie w ogrodnictwie, rolnictwie, leśnictwie i w kulturach tkanek, 1997

[...] aczkolwiek nosi ona tytuł: ustawa o ochronie roślin, to dotyczy nie tylko roślin, oczywiście żywych, ale też [...] kultur tkankowych roślin, w tym oczek, pyłków, zrazów, sadzonek itd. [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 51. posiedzenia Senatu RP w dniu 10 grudnia 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kultura	kultury
D.	kultury	kultur

C.	kulturze	kulturom
B.	kulturę	kultury
N.	kulturą	kulturami
Ms.	kulturze	kulturach
W.	kulturo	kultury

Frazeologizmy

antropolog kultury
kultura fizyczna
kultura masowa

Data ostatniej modyfikacji: 28.03.2010