UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wytrzymywać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Pochodzenie

Zob. trzymać

1. pod naporem

Definicja

nie ulegać działaniu siły fizycznej

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • wytrzymywać ciśnienie, nacisk, napór czegoś
  • wytrzymywać pod ciężarem, pod naporem czegoś

Cytaty

Już go dostrzegła, stopy roztrzepują morską pianę, potyka się, gumka u biustonosza nie wytrzymuje napięcia i pęka, a ona znowu biegnie.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

[...] nagle stało się tak, jakby udzieliło mu się drżenie ściany, z trudem wytrzymującej ponawiane raz po raz ataki wiatru chlustającego deszczem.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zorro, załóż okulary!, 2001

Bywali na tych spotkaniach najwięksi politycy, publicyści, pisarze, naukowcy. A cieszyły się te żywe, autentyczne spory takim powodzeniem, że bywało, iż szklane drzwi nie wytrzymywały pod naporem szturmującego je tłumu.

źródło: NKJP: Polityka Pod Jaszczurami, Dziennik Polsk , 2001-10-31

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wytrzymuję
wytrzymujemy
2 os. wytrzymujesz
wytrzymujecie
3 os. wytrzymuje
wytrzymują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wytrzymywałem
+(e)m wytrzymywał
wytrzymywałam
+(e)m wytrzymywała
wytrzymywałom
+(e)m wytrzymywało
wytrzymywaliśmy
+(e)śmy wytrzymywali
wytrzymywałyśmy
+(e)śmy wytrzymywały
2 os. wytrzymywałeś
+(e)ś wytrzymywał
wytrzymywałaś
+(e)ś wytrzymywała
wytrzymywałoś
+(e)ś wytrzymywało
wytrzymywaliście
+(e)ście wytrzymywali
wytrzymywałyście
+(e)ście wytrzymywały
3 os. wytrzymywał
wytrzymywała
wytrzymywało
wytrzymywali
wytrzymywały

bezosobnik: wytrzymywano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wytrzymywał
będę wytrzymywać
będę wytrzymywała
będę wytrzymywać
będę wytrzymywało
będę wytrzymywać
będziemy wytrzymywali
będziemy wytrzymywać
będziemy wytrzymywały
będziemy wytrzymywać
2 os. będziesz wytrzymywał
będziesz wytrzymywać
będziesz wytrzymywała
będziesz wytrzymywać
będziesz wytrzymywało
będziesz wytrzymywać
będziecie wytrzymywali
będziecie wytrzymywać
będziecie wytrzymywały
będziecie wytrzymywać
3 os. będzie wytrzymywał
będzie wytrzymywać
będzie wytrzymywała
będzie wytrzymywać
będzie wytrzymywało
będzie wytrzymywać
będą wytrzymywali
będą wytrzymywać
będą wytrzymywały
będą wytrzymywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wytrzymujmy
2 os. wytrzymuj
wytrzymujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wytrzymywałbym
bym wytrzymywał
wytrzymywałabym
bym wytrzymywała
wytrzymywałobym
bym wytrzymywało
wytrzymywalibyśmy
byśmy wytrzymywali
wytrzymywałybyśmy
byśmy wytrzymywały
2 os. wytrzymywałbyś
byś wytrzymywał
wytrzymywałabyś
byś wytrzymywała
wytrzymywałobyś
byś wytrzymywało
wytrzymywalibyście
byście wytrzymywali
wytrzymywałybyście
byście wytrzymywały
3 os. wytrzymywałby
by wytrzymywał
wytrzymywałaby
by wytrzymywała
wytrzymywałoby
by wytrzymywało
wytrzymywaliby
by wytrzymywali
wytrzymywałyby
by wytrzymywały

bezosobnik: wytrzymywano by

bezokolicznik: wytrzymywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wytrzymując

gerundium: wytrzymywanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wytrzymywanie
wytrzymywania
D. wytrzymywania
wytrzymywań
C. wytrzymywaniu
wytrzymywaniom
B. wytrzymywanie
wytrzymywania
N. wytrzymywaniem
wytrzymywaniami
Ms. wytrzymywaniu
wytrzymywaniach
W. wytrzymywanie
wytrzymywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wytrzymujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wytrzymujący
wytrzymujący
wytrzymujący
wytrzymujące
wytrzymująca
D. wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymującej
C. wytrzymującemu
wytrzymującemu
wytrzymującemu
wytrzymującemu
wytrzymującej
B. wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymujący
wytrzymujące
wytrzymującą
N. wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującą
Ms. wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wytrzymujący
wytrzymujący
wytrzymujące
wytrzymujące
D. wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
C. wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
B. wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujące
N. wytrzymującymi
wytrzymującymi
wytrzymującymi
wytrzymującymi
Ms. wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących

odpowiednik aspektowy: wytrzymać

Składnia

bez ograniczeń + wytrzymywać +
CO
bez ograniczeń + wytrzymywać +
pod CZYM

2. bez jedzenia

Definicja

trwać w trudnej sytuacji, nie mogąc jej zmienić lub nie mając do tego siły albo chęci

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  trwać

Połączenia

  • wytrzymywać atak, ból, głód, hałas, tortury
  • wytrzymywać z dziećmi, z mężem, z żoną
  • wytrzymywać długo; ledwie wytrzymywać

Cytaty

Rej wytrzymywał przez chwilę wzrok oficera, w końcu spuścił głowę.

źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica, 2009

Wyszłam pobiegać, bo już nie wytrzymywałam siedzenia w domu, nawet na balkonie.

źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Wilcza wyspa, 2006

- Tak jest od śmierci ojca i zdążyłem już do tego przywyknąć. - Ale jak ty wytrzymujesz w chacie przy takich układach?

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Zbliża się 8 marca, więc można złożyć hołd wszystkim kobietom, które wytrzymują z takimi facetami jak ja.

źródło: NKJP: Anna Gronczewska: Wydurnianie na ekranie, Dziennik Łódzki, 2007-03-02

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wytrzymuję
wytrzymujemy
2 os. wytrzymujesz
wytrzymujecie
3 os. wytrzymuje
wytrzymują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wytrzymywałem
+(e)m wytrzymywał
wytrzymywałam
+(e)m wytrzymywała
wytrzymywałom
+(e)m wytrzymywało
wytrzymywaliśmy
+(e)śmy wytrzymywali
wytrzymywałyśmy
+(e)śmy wytrzymywały
2 os. wytrzymywałeś
+(e)ś wytrzymywał
wytrzymywałaś
+(e)ś wytrzymywała
wytrzymywałoś
+(e)ś wytrzymywało
wytrzymywaliście
+(e)ście wytrzymywali
wytrzymywałyście
+(e)ście wytrzymywały
3 os. wytrzymywał
wytrzymywała
wytrzymywało
wytrzymywali
wytrzymywały

bezosobnik: wytrzymywano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wytrzymywał
będę wytrzymywać
będę wytrzymywała
będę wytrzymywać
będę wytrzymywało
będę wytrzymywać
będziemy wytrzymywali
będziemy wytrzymywać
będziemy wytrzymywały
będziemy wytrzymywać
2 os. będziesz wytrzymywał
będziesz wytrzymywać
będziesz wytrzymywała
będziesz wytrzymywać
będziesz wytrzymywało
będziesz wytrzymywać
będziecie wytrzymywali
będziecie wytrzymywać
będziecie wytrzymywały
będziecie wytrzymywać
3 os. będzie wytrzymywał
będzie wytrzymywać
będzie wytrzymywała
będzie wytrzymywać
będzie wytrzymywało
będzie wytrzymywać
będą wytrzymywali
będą wytrzymywać
będą wytrzymywały
będą wytrzymywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wytrzymujmy
2 os. wytrzymuj
wytrzymujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wytrzymywałbym
bym wytrzymywał
wytrzymywałabym
bym wytrzymywała
wytrzymywałobym
bym wytrzymywało
wytrzymywalibyśmy
byśmy wytrzymywali
wytrzymywałybyśmy
byśmy wytrzymywały
2 os. wytrzymywałbyś
byś wytrzymywał
wytrzymywałabyś
byś wytrzymywała
wytrzymywałobyś
byś wytrzymywało
wytrzymywalibyście
byście wytrzymywali
wytrzymywałybyście
byście wytrzymywały
3 os. wytrzymywałby
by wytrzymywał
wytrzymywałaby
by wytrzymywała
wytrzymywałoby
by wytrzymywało
wytrzymywaliby
by wytrzymywali
wytrzymywałyby
by wytrzymywały

bezosobnik: wytrzymywano by

bezokolicznik: wytrzymywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wytrzymując

gerundium: wytrzymywanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wytrzymywanie
wytrzymywania
D. wytrzymywania
wytrzymywań
C. wytrzymywaniu
wytrzymywaniom
B. wytrzymywanie
wytrzymywania
N. wytrzymywaniem
wytrzymywaniami
Ms. wytrzymywaniu
wytrzymywaniach
W. wytrzymywanie
wytrzymywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wytrzymujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wytrzymujący
wytrzymujący
wytrzymujący
wytrzymujące
wytrzymująca
D. wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymującej
C. wytrzymującemu
wytrzymującemu
wytrzymującemu
wytrzymującemu
wytrzymującej
B. wytrzymującego
wytrzymującego
wytrzymujący
wytrzymujące
wytrzymującą
N. wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującą
Ms. wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wytrzymujący
wytrzymujący
wytrzymujące
wytrzymujące
D. wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
C. wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
wytrzymującym
B. wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujące
N. wytrzymującymi
wytrzymującymi
wytrzymującymi
wytrzymującymi
Ms. wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących
wytrzymujących

odpowiednik aspektowy: wytrzymać

Składnia

bez ograniczeń + wytrzymywać +
CO
bez ograniczeń + wytrzymywać + bez ograniczeń
bez ograniczeń + wytrzymywać +
z KIM/CZYM

Frazeologizmy

coś nie wytrzymuje krytyki
coś wytrzymuje próbę czasu
ktoś/coś nie wytrzymuje porównania z kimś/czymś
Data ostatniej modyfikacji: 13.03.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json