UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaczyn

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaczyn
zaczyny
D. zaczynu
zaczynów
C. zaczynowi
zaczynom
B. zaczyn
zaczyny
N. zaczynem
zaczynami
Ms. zaczynie
zaczynach
W. zaczynie
zaczyny

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. czynić

1. chlebowy

Definicja

substancja zawierająca drożdże i bakterie kwasu mlekowego, używana do wytwarzania ciasta chlebowego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kwas
hiperonimy:  zakwas

Połączenia

  • drożdżowy, naturalny zaczyn
  • przygotować zaczyn

Cytaty

Wlewamy delikatnie cały zaczyn do dołka w mące, zasypujemy z lekka mąką, dodajemy roztopione masło, wbijamy całe jaja, wsypujemy cukier, zapach, szczyptę soli [...].

źródło: NKJP: Internet

Wytrawni kucharze mogą ciasto przygotować samodzielnie, z mąki, zaczynu drożdżowego, soli, ciepłej wody, oliwy i cukru.

źródło: NKJP: Pitta - grecki chlebek, Dziennik Polski, 2006-08-10

Ziarno jest mielone na mąkę (z której pani Teresa piecze prawdziwy chleb na zaczynie z dodatkiem otrąb), ale część zostaje przeznaczona na pokarm dla kur.

źródło: NKJP: (Jed.): Ekologia uratowała dziecko Warzywa bez chemii. To był wyrok Rolnik z dyplomami, Express Ilustrowany, 2002-01-18

Opieramy się na tradycyjnych recepturach i naturalnym zaczynie. Dzięki temu chleb przez nas wytwarzany ma wyjątkowy, żytnio-pszenny smak [...].

źródło: NKJP: DN: Słodkie kule i faworki,

2. cementowy

Definicja

bud. 
mieszanina piasku, wody i substancji scalającej, na przykład cementu, gipsu czy wapna, używana do łączenia ze sobą elementów budowanej całości lub tynkowania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaprawa

Połączenia

  • stwardniały zaczyn; zaczyn cementowy, gipsowy
  • zaczyn z cementu
  • zaczyn z kruszywem
  • zaczyn w betonie
  • zaczyn i zaprawa
  • ilość, objętość; struktura; przyczepność, wytrzymałość zaczynu

Cytaty

Należy pamiętać, że woda w zaczynie gipsowym działa agresywnie na metalowe elementy, dlatego przewody instalacyjne, ościeżnice, barierki itp. powinny być zabezpieczone antykorozyjnie.

źródło: NKJP: Jerzy Kastura: Dopieszczanie tynków, Gazeta Krakowska, 2003-12-11

[...] folia budowlana chroni przed przenikaniem zaczynu z betonu do ziemi.

źródło: NKJP: Witold Wrotek: Budowa i remont domu. Poradnik bez kantów , 2010

Im więcej wody [...], tym zaczyn stwardniały jest bardziej porowaty, a beton z niego wykonany będzie mniej szczelny i o niższej wytrzymałości.

źródło: NKJP: Zygmunt Jamroży: Beton i jego technologie, 2000

Składnia

bez ograniczeń + zaczyn +
(JAKI)
bez ograniczeń + zaczyn +
(z CZEGO)

3. początek

Definicja

książk. 
to, co sprawia, że coś się rozpoczyna lub ma się rozpocząć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

  • dobry, nowy zaczyn
  • zaczyn dyskusji, konfliktu, przemian, rozwoju, zmian
  • zaczyn do dyskusji, do powstania czegoś
  • stać się zaczynem czegoś

Cytaty

Chcemy, aby nasze działania stały się zaczynem zmian na lepsze.

źródło: NKJP: (ŻUK): Początek na noworocznym, Gazeta Krakowska, 2005-12-28

Myślę, że ten projekt ustawy daje zaczyn do tego, żeby tworzyć silny system polskiej bankowości.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 13.06.1996

Tam, gdzie się objawi nacjonalizm jednego ludu, od razu, jak spod ziemi, wyrosną tego ludu wrogowie, a tym samym powstanie zaczyn konfliktu i wojny.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Jutro bunt Baszkirów, Gazeta Wyborcza, 1992-10-24

[...] koszykarska rywalizacja w ramach Międzyosiedlowej Olimpiady oraz uliczna piłka koszykowa stały się zaczynem do reaktywowania męskiej koszykówki w Kutnie.

źródło: NKJP: dag: Uaktywnić dziewczyny, Dziennik Łódzki, 2003-12-13

Składnia

bez ograniczeń + zaczyn +
CZEGO
bez ograniczeń + zaczyn +
do CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 26.07.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json