UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

podmiot

Chronologizacja

XVI w., Bańk
XVI w., Bor

Pochodzenie

Kalka łac. subiectus; rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego podmieść; zob. mieść

1. osoba

Definicja

książk. 
człowiek jako osoba myśląca, poznająca lub działająca

Noty o użyciu

Używane jako termin w psychologii, filozofii i innych naukach, mający różne definicje w zależności od autora tekstu.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Połączenia

  • podmiot i przedmiot

Cytaty

Podobnie jak w Prawie salickim, również w edykcie Rotariego podmiot norm prawnych określano najczęściej zaimkiem „ktoś” lub wyrażeniem „wolny człowiek”.

źródło: NKJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004

Brouwer przeciwstawił się zdecydowanie platonizmowi, przypisującemu obiektom matematycznym istnienie niezależne od czasu, przestrzeni i poznającego podmiotu.

źródło: NKJP: Roman Murawski: Filozofia matematyki : zarys dziejów, 1995

Człowiek ma w stosunku do siebie i swego otoczenia postawę podmiotu do przedmiotu, chce siebie i swoje otoczenie zmieniać, przekształcać według wykoncypowanego modelu, ale jednocześnie ma w stosunku do siebie i do otoczenia postawę podmiotu do podmiotu.

źródło: NKJP: Antoni Kępiński: Melancholia, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. podmiot
podmioty
D. podmiotu
podmiotów
C. podmiotowi
podmiotom
B. podmiot
podmioty
N. podmiotem
podmiotami
Ms. podmiocie
podmiotach
W. podmiocie
podmioty

2. gospodarczy

Definicja

urzęd. 
osoba lub firma, prowadząca działalność gospodarczą lub inną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw

Połączenia

  • dany, główny, inny, jedyny, każdy, konkretny, konkurencyjny, niezależny, nowy, odrębny, określony, podstawowy, równoprawny, samodzielny, zainteresowany podmiot; niektóre, poszczególne, różne podmioty; podmiot decyzyjny, ekonomiczny, gospodarczy, polityczny, prawny; kościelny, państwowy, prywatny, publiczny, zagraniczny; odpowiedzialny za coś, powiązany z czymś, uprawniony do czegoś, zobowiązany do czegoś
  • podmiot działania / działań, polityki (regionalnej, rodzinnej, społecznej...), prawa (handlowego, międzynarodowego)/ praw (i obowiązków), umowy
  • działalność podmiotu; na rzecz podmiotu; na wniosek podmiotu; grupa, liczba, listy podmiotów
  • umowa z podmiotem
  • informacja o podmiocie; udziały w podmiocie
  • podmiot dominujący, posiadający (zezwolenie), prowadzący działalność, ubiegający się o coś, udzielający świadczeń, występujący o coś / z czymś, zarządzający(czymś)
  • zarejestrowane podmioty
  • być, stać się podmiotem

Cytaty

Przepisy prawa określają, jakie warunki musi spełnić podmiot ubiegający się o zezwolenie Ministra Finansów na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej.

źródło: NKJP: Bogusław Pietrzak, Zbigniew Polański (red.): System finansowy w Polsce, 1997

W razie połączenia lub podziału organizacji związkowej lub organizacji pracodawców albo innego podmiotu, który zawarł układ ponadzakładowy, ich prawa i obowiązki przechodzą na organizacje i podmioty powstałe w wyniku połączenia lub podziału.

źródło: NKJP: Sejm RP: Kodeks Pracy

[...] minister spraw wewnętrznych nie ingeruje szczegółowo w działalność podmiotu gospodarczego, a w szczególności nie żąda, by określać dokładnie sposób zagospodarowania każdej nieruchomości, bo to nie leży w jego kompetencji.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 25.10.1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. podmiot
podmioty
D. podmiotu
podmiotów
C. podmiotowi
podmiotom
B. podmiot
podmioty
N. podmiotem
podmiotami
Ms. podmiocie
podmiotach
W. podmiocie
podmioty

3. w zdaniu

Definicja

jęz. 
składnik zdania nazywający wykonawcę czynności lub osobę albo rzecz, która znajduje się w jakimś stanie bądź podlega jakiemuś procesowi

Noty o użyciu

Używany jako termin w pracach z zakresu językoznawstwa, mający różne definicje w zależności od autora. Jest składnikiem innych terminów, np. podmiot szeregowy, podmiot logiczny.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

  • podmiot gramatyczny, logiczny, szeregowy
  • podmiot zdania
  • podmiot w zdaniu
  • podmiot i orzeczenie
  • grupa, określenie podmiotu
  • zdanie z podmiotem
  • podmiot wyrażony bezokolicznikiem, rzeczownikiem, zaimkiem...

Cytaty

[...] nie wszystkie dwumiejscowe czasowniki (z podmiotem i dopełnieniem) dopuszczają transformację bierną [...].

źródło: NKJP: Alicja Nagórko: Zarys gramatyki języka polskiego, 1996

Główne części zdania to podmiot i orzeczenie, drugorzędne zaś to: przydawka [...] Wyraz pełniący funkcję podmiotu występuje w mianowniku lub w dopełniaczu.

źródło: Internet: Serwis humanistyczny Hamlet

Nie rozmawialiśmy właściwie, jeśli nie liczyć strzępów słów, pomrukiwań, zdań bez podmiotu i orzeczenia, którymi komunikowaliśmy sobie to, co działo się z nami w czasie minionych godzin.

źródło: NKJP: Anna Bolecka: Concerto d'amore, 2004

Zacząłem przedtem bajać o małomówności dziadka Przemysława. [...] To znaczy pewnie czasem mruknął monosylabę, może nawet wyrzekł jakieś poszczególne słowo, ale na pewno nie usłyszałem nigdy z jego ust skierowanego do mnie całego zdania z podmiotem i orzeczeniem.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Nowy świat i okolice, 1990

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. podmiot
podmioty
D. podmiotu
podmiotów
C. podmiotowi
podmiotom
B. podmiot
podmioty
N. podmiotem
podmiotami
Ms. podmiocie
podmiotach
W. podmiocie
podmioty

Frazeologizmy

podmiot domyślny
podmiot liryczny
Data ostatniej modyfikacji: 06.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json