UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spryt

Chronologizacja

2 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

fr. esprit 'duch, dusza; umysł, rozum; zmysł, zdolność; spryt; myśl, sens'

Definicja

cecha kogoś, kto radzi sobie w każdej sytuacji i czerpie z niej korzyść dla siebie, postępując przy tym często w sposób, który ma zmylić innych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chytrość, cwaniactwo, cwaniarstwo, cwaność, przebiegłość, sprytność
antonimy:  frajerstwo

Połączenia

  • duży, niezwykły, ogromny, wielki; mój, swój, własny; boiskowy, piłkarski, podbramkowy, polityczny; lisi, szatański; wrodzony spryt
  • spryt sprawcy czegoś
  • spryt do interesów
  • spryt pod bramką
  • spryt w polu karnym, w zamieszaniu podbramkowym
  • spryt i cwaniactwo, spryt i przebiegłość; spryt i inteligencja, spryt i intuicja, spryt i pomysłowość; spryt i odwaga, spryt i siła, spryt i technika, spryt i zaradność; spryt i umiejętności
  • doza, odrobina sprytu
  • spryt liczy się, sprytu brakuje
  • dowodzić, wymagać sprytu
  • cenić, wykazać spryt
  • popisać się, wykazać się; posługiwać się sprytem

Cytaty

[...] za sprawą wrodzonego sprytu i szczęśliwego zbiegu okoliczności wdrapał się w tamte rewolucyjne dni na sam szczyt kremlowskiej piramidy władzy.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

W Grodzie Kopernika nie mogło zabraknąć pierników, aby jednak ich spróbować trzeba było wykazać się sprytem, wisiały bowiem na sznurkach.

źródło: NKJP: Kinga Anioł, Elżbieta Zemsta: Skauci potrafią się bawić, Echo Dnia, 2007-08-15

Ale zespół zagrał asekurancko. Zabrakło sprytu i umiejętności. Gdy straciliśmy trzecią bramkę, z naszej strony można było oglądać jedynie panikę - dodał.

źródło: NKJP: Grzegorz Lisiecki, Michał Micor: Hokej. Mistrzostwa świata grupy B, Gazeta Wyborcza, 1997-04-18

Jest tam pułapka, która może być przy pewnej dozie sprytu wykorzystana do pozostawiania za granicą waluty krajowej.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 06.05.1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. spryt
spryty
D. sprytu
sprytów
C. sprytowi
sprytom
B. spryt
spryty
N. sprytem
sprytami
Ms. sprycie
sprytach
W. sprycie
spryty

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 30.04.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json