UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

świętoszek

Chronologizacja

1650, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. świętoszek
świętoszkowie
ndepr
świętoszki
depr
D. świętoszka
świętoszków
C. świętoszkowi
świętoszkom
B. świętoszka
świętoszków
N. świętoszkiem
świętoszkami
Ms. świętoszku
świętoszkach
W. świętoszku
świętoszkowie
ndepr
świętoszki
depr

Pochodzenie

Zob. święty

1. osoba pobożna

Definicja

pejorat. 
osoba, która publicznie manifestuje swoją przesadną pobożność, niezwiązaną z głębszymi przeżyciami religijnymi, ale służącą pokazaniu gorliwości religijnej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bigot, dewot, kościółkowiec, liżyobrazek

Cytaty

Poznański świętoszek, wielki pieszczoch Kościoła poleciał zaraz na skargę do Pełki, gnieźnieńskiego arcybiskupa.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Uczeń czarnoksiężnika, 2003

- Dobrze pamiętam, ilu dzisiejszych świętoszków właśnie ksiądz Tański nawrócił z Lenina na Chrystusa - odpowiedział dziennikarz głosem dziwnie trzeźwym.

źródło: NKJP: Marek Harny: Zdrajca, 2007

Ludzie, którzy jadą na rekolekcje, nie są wcale świętoszkami. Nie klęczą na grochu ani się nie biczują na drogach krzyżowych.

źródło: NKJP: Tomasz Cylka: Modlitwa w plecaku, Polska Głos Wielkopolski, 2007-06-29

2. osoba cnotliwa

Definicja

pejorat. 
osoba, która jest przesadnie skromna, uczciwa i bardzo zasadnicza w kwestiach moralnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • udawać świętoszka
  • być świętoszkiem

Cytaty

Mam poczucie, że jestem manipulowany, lecz nie będę udawał świętoszka. Zależy mi na honorarium, bo mam taką, a nie inną sytuację życiową.

źródło: NKJP: Fatalna metryka, Dziennik Polski, 1998-03-06

Mistrz pięściarstwa wspominał, że nie był świętoszkiem, ale pamiętał, aby podkreślić, że pewnej granicy nie wolno przekroczyć.

źródło: NKJP: Dariusz Grzyb: Rozmowy niegrzecznych, Gazeta Krakowska, 2004-03-19

[...] łatwiej jest mi zaakceptować ludzi demonstrujących kontrowersyjne postawy życiowe niż tych, którzy udają świętoszków, a w rzeczywistości okazują się zupełnie inni.

źródło: NKJP: Maciej Wesołowski: Ola Woźniak, CKM, 2001

Data ostatniej modyfikacji: 11.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json