UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wolność

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. wolny

1. osobista

Definicja

możliwość decydowania o sobie zgodnie z własnym życzeniem, którego nic nie ogranicza

Noty o użyciu

Wyraz używany często w odniesieniu do możliwości pełnego decydowania o sobie, która wynika z braku życia w związku z drugą osobą.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:

swoboda

Połączenia

absolutna, całkowita, nieograniczona, pełna, prawdziwa; wewnętrzna; ludzka wolność; religijna, seksualna, twórcza
wolność człowieka, jednostki
wolność i godność, wolność i niezależność, wolność i odpowiedzialność, wolność i swoboda
wolność panuje; oznacza coś; polega na czymś
dać/dawać, zapewnić/zapewniać, zwrócić/zwracać; tracić, stracić, utracić; odzyskiwać/odzyskać; cenić, chronić, kochać, szanować; pojmować, rozumieć wolność

Cytaty

	Wolność bez zasad moralnych, bez etyki pracy i poczucia obowiązku, bez tolerancji, poszanowania prawa, a także bez naturalnej życzliwości wobec Innego może być siłą niszczycielską. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Lapidarium I-III, 2008
	Moja wolność jest wolnością w sytuacji. Mogę tak lub inaczej, ale to jak mogę, zależy od miejsca i czasu, w którym żyję. źródło: NKJP: Józef Tischner: Świat ludzkiej nadziei : wybór szkiców filozoficznych 1966-1975, 1975
	Wschód wydawał się rajem wolności seksualnej i w porównaniu z ówczesną Anglią być może nim był. Mit wyuzdania umacniały też relacje o popularnym w Turcji osmańskiej teatrzyku cieni, w którym często pojawiały się dowcipy erotyczne. źródło: NKJP: Max Cegielski: Oko świata: od Konstantynopola do Stambułu, 2009
	Ja muszę odzyskać wolność ... Pan sobie nie wyobraża, co to za człowiek... Potwór! Już nie mówię o różnicach poglądów i upodobań... Uparł się na złość, żeby mi nie dać rozwodu... źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997
	Wolność dziecka jest ograniczona prawami rzeczywistości fizycznej, prawami, uczuciami i potrzebami innych ludzi, normami społecznymi i kulturowymi. Rolą rodziców jest nauczenie respektowania tych ograniczeń. źródło: NKJP: Aniela Sawulska: Okiem psychologa. Wychowanie – teorie i obserwacje, Wychowawca, 2008-07

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wolność	wolności
D.	wolności	wolności

C.	wolności	wolnościom
B.	wolność	wolności
N.	wolnością	wolnościami
Ms.	wolności	wolnościach
W.	wolności	wolności

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

+	wolność	+	(KOGO)
+	wolność	+	(CZYJA)
+	wolność	+	(JAKA)

2. prasy

Definicja

gwarantowane przez państwo prawo obywatela lub obywateli do swobodnego decydowania w zakresie jakiegoś obszaru życia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Połączenia

wolność indywidualna, osobista
wolność prasy, wyboru, wypowiedzi, wyrażania, wyznania, zgromadzeń; wolności obywatelskie
wolność i sprawiedliwość, wolność i tolerancja
zamach na wolność

Cytaty

	Każde zastosowanie godziny policyjnej wobec jakiejś grupy obywateli spowoduje spadek przestępczości, ale państwo prawne powinno zapewniać bezpieczeństwo obywateli bez ograniczania ich wolności osobistej. źródło: NKJP: Krzysztof Łoziński: Talibowie i kowboje, Gazeta Wyborcza, 1997-11-05
	Jestem zwolennikiem wolności wypowiedzi, ale odczuwam niesmak, gdy ktoś jest bezkarnie opluwany i nie ma żadnej możliwości obrony. źródło: NKJP: Po co Krajowa Rada Prasowa? (2), Gazeta Wyborcza, 1994-06-18
	Można użyć stwierdzenia, że sekty kryją się za immunitetem tolerancji religijnej. Każde działanie skierowane przeciwko nim traktowane jest jako naruszanie wolności wyznania lub ingerowanie w kwestie wiary. źródło: NKJP: Maria Wolan: Pozornie niewinne i bezpieczne: rzecz o terapiach, medytacjach, wróżbach, zabawach z duchami, 2007
	Wiadomo jednak, że partia ubezwłasnowolniła sądownictwo i tylko udaje, że kształtowane przez nią przepisy służą ochronie wolności obywatelskich. źródło: NKJP: Marek Ostrowski: Blogi zamiast blagi, Polityka, nr 2661, 2008-07-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wolność	wolności
D.	wolności	wolności

C.	wolności	wolnościom
B.	wolność	wolności
N.	wolnością	wolnościami
Ms.	wolności	wolnościach
W.	wolności	wolności

Składnia

	+	wolność	+	(CZEGO)
	+	wolność	+	(JAKA)

3. ojczyzny

Definicja

cecha państwa, narodu lub innej podobnej całości organizacyjnej, które nie zależą pod względem politycznym od innego państwa lub narodu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	niepodległość
	antonimy:	niewola

Połączenia

wolność narodu, ojczyzny
wolność i autonomia, wolność i bezpieczeństwo, wolność i niepodległość, wolność i niewola, wolność i suwerenność
walka o wolność
wolność przyszła
wywalczyć wolność
walczyć o wolność

Cytaty

	Już w pierwszych dniach powstania [...] społeczność stanęła do walki o wolność i niepodległość. źródło: NKJP: MS: Harcerze oddali cześć powstańcom, Gazeta Poznańska, 2004-01-12
	W sierpniu 1980 chyba nawet Wacek zaczął wierzyć, że Polska może odzyskać wolność. Wstąpił do Solidarności, żył zmianami w Polsce. Wreszcie mógł zajmować się tym, co uważał za najważniejsze. źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy : Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006
	Z trudu walki o przywrócenie wolności kraju podczas zaborów zdają sobie z pewnością sprawę uczniowie gimnazjum w Skale, którzy [...] przygotowali wieczornicę. Przy muzyce i świecach przypomnieli wszystkie nieudane zrywy niepodległościowe, szlak bojowy legionów Piłsudskiego oraz ważne osobistości okresu rozbiorów [...]. źródło: NKJP: (pios): Biało-czerwona wieczornica, Gazeta Krakowska, 2001-11-13
	Trzeba także pamiętać, że tuż za granicą, w sąsiedniej Birmie, trwają permanentne starcia między armią rządzącego w tym kraju komunistycznego reżimu, walczącymi o wolność oddziałami górskich plemion i wspomnianymi gangami. źródło: NKJP: W „złotym trójkącie”, Dziennik Polski, 2001-05-12

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wolność	wolności
D.	wolności	wolności

C.	wolności	wolnościom
B.	wolność	wolności
N.	wolnością	wolnościami
Ms.	wolności	wolnościach
W.	wolności	wolności

Inne uwagi

Zwykle lp

4. poza więzieniem, klatką

Definicja

stan, w którym jakaś osoba lub jakieś zwierzę nie znajdują się przymusowo w jakiegoś rodzaju zamknięciu

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

obiecać/obiecywać, odzyskać/odzyskiwać wolność
wyjść/wychodzić na wolność; wypuścić/wypuszczać na wolność
przebywać; znaleźć się/znajdować się, żyć na wolności

Cytaty

To jest zmiana w stosunku do stanu obecnego, który reguluje te kwestie w sposób odmienny, mianowicie przyznaje sądowi rodzinnemu prawo do decyzji, który z tych środków ma być stosowany w pierwszej kolejności, a więc czy zakład poprawczy, czy kara pozbawienia wolności [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.11.1999

Ponad 10 tys. bażantów, 1100 zajęcy i 1200 kuropatw za kilka dni pozna smak wolności. Zwierzęta, które urodziły się w Ośrodku Hodowli Zwierzyny Polskiego Związku Łowieckiego w Krośniewicach, trafią do lasów w okolicach Piotrkowa, Bełchatowa i Radomska.

źródło: NKJP: (OR): Szaraki pokicają na wolność, Gazeta Krakowska, 2006-08-29

Nim poszkodowany kierowca zdążył wysiąść ze swojego samochodu i ocenić szkody, sprawca zderzenia oddalił się z piskiem opon swoim „maluchem” z miejsca kolizji. Niedługo cieszył się jednak z wolności, kilka minut po zdarzeniu w pościg za nim ruszył policyjny radiowóz [...]. Na kolejnej przecznicy w Tomicach policjanci zatrzymali brawurowego kierowcę.

źródło: NKJP: Ucieczka po piwie, Dziennik Polski, 2002-08-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wolność	wolności
D.	wolności	wolności

C.	wolności	wolnościom
B.	wolność	wolności
N.	wolnością	wolnościami
Ms.	wolności	wolnościach
W.	wolności	wolności

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

ktoś daruje wolność komuś
ktoś obdarza wolnością kogoś
ktoś podarował wolność komuś
ktoś obdarzył wolnością kogoś
ktoś wybiera wolność
ktoś wybrał wolność
ograniczenie wolności
wolność słowa
wolność sumienia
złota wolność

Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2017