UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niebiosa

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niebiosa
D. niebios
C. niebiosom
B. niebiosa
N. niebiosami
Ms. niebiosach
przestarz. niebiesiech
W. niebiosa

Pochodzenie

Zob. niebo

Forma kontynuuje postać z rozszerzeniem -es- prasłowiańskiej podstawy *nebo, *nebese.

1. sklepienie Ziemi

Definicja

książk. 
część atmosfery stanowiąca pozorne sklepienie Ziemi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat

Relacje znaczeniowe

synonimy:  błękit, firmament, niebo, nieboskłon

Połączenia

  • kopuła, sklepienie; przestworza niebios

Cytaty

Filmowa para, John Maybe i Yvonne Tilco, całuje się na stromym dachu, pod sklepieniem niebios [...].

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Tryby, 2003

Przed rokiem 1920 właściwie powszechnie akceptowano, że składająca się na Wszechświat materia - cała zawartość niebios, gwiazdy i mgławice - należą do [...] systemu Drogi Mlecznej.

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999

[...] oglądaliśmy naszą Ziemię w telewizji jako kulę sfotografowaną z Księżyca. Blake utrzymuje, że to wszystko nieprawda: ziemia jest płaska, zamknięta naokoło linią horyzontu, a od góry kopułą niebios.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Ziemia Ulro, 1994

Przyczepieni długimi taśmami członkowie obsługi pokładowej otwierają kadłub, pracują w ciemności, za samolotowym progiem mając przestworza niebios i ziemię.

źródło: NKJP: Piotr Załuski: Reportaż, Magazyn nr 10 dodatek do Gazety Wyborczej, 1993-05-07

2. siedziba Boga

Definicja

książk. 
miejsce uznawane za siedzibę Boga, aniołów, świętych oraz wybranych zmarłych, dla których jest ono krainą wiecznego szczęścia

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  Królestwo Niebieskie, niebo, raj
antonimy:  piekło

Połączenia

  • niebiosa i ziemia
  • Bóg, Królowa, Pan, Syn; bramy, królestwo niebios
  • Ojciec, Pan; dar, znak z niebios
  • niebiosa otwierają się
  • wstąpić do niebios; zstąpić/zstępować; zesłany z niebios
  • wstąpić na niebiosa

Cytaty

Gdyby Bóg na ziemię z niebios spojrzał, to co by ujrzał z owej wielkiej wysokości?

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Smoczy pazur, 2003

Wszystkie dusze są nieśmiertelne, a Ojciec w Niebiosach pragnie ich powrotu do Boskiego Domu [...].

źródło: NKJP: Alicja Chrzanowska: Tarot a karma czyli Problemy wcieleń reinkarnacyjnych, 2001

Ważne momenty są akcentowane nie przez gromy i błyskawice - będące znakami z niebios, osobliwymi łącznikami między człowiekiem a Nieznanym - lecz biciem dzwonów, melodią fanfar, hukiem salw, trąb, bębnów.

źródło: NKJP: Alina Kowalczykowa: Dramat i teatr romantyczny, 1997

[...] Chrystus czterdziestego dnia po swym zmartwychwstaniu, ukazał się i wyprowadził z miasta uczniów swych i apostołów na Górę Oliwną, pobłogosławił ich i w niebiosa wstąpił.

źródło: NKJP: Czarty z wieży, Dziennik Polski, 2000-06-03

3. Bóg

Definicja

książk. 
nadprzyrodzona i wszechwładna istota, uznawana za stwórcę świata i jego władcę, będąca przedmiotem kultu wierzących w nią ludzi

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  Bóg, Najwyższy, niebo, Opatrzność, Stworzyciel, Stwórca, Wiekuisty, Wszechmocny

Połączenia

  • sprawiedliwe niebiosa
  • wybraniec; dar, łaska, opieka, pomoc; kara, wyroki; ingerencja, znak niebios
  • dziękować niebiosom
  • zesłany przez niebiosa

Cytaty

Powinieneś jednak zadbać o zdrowie, jesteś wybrańcem niebios. Wielu Twoich kolegów na zawsze pozostało w łagrach lub polach walki. Tobie zostało darowane życie.

źródło: NKJP: Krzysztof Jakubowski: Do por. Henryka Kwiecińskiego z Mławy, żołnierza spod Monte Cassino, Tygodnik Ciechanowski, 2004-05-20

Polska [...] przez całe wieki uważana była przez synów Izraela za najwspanialsze schronienie, wręcz niepowtarzalny dar niebios.

źródło: NKJP: Pogrom roku 1407, Dziennik Polski, 2001-09-29

[...] kandydatki na święte [...] dziękowały niebiosom, że doświadczają straszliwych męczarni.

źródło: NKJP: Krzysztof Rutkowski: Pasaż obolały, Gazeta Wyborcza, 1995-08-16

Kto w zwycięstwie na polu bitwy zwykł dopatrywać się cudownej ingerencji Niebios, ten nie pojmie, że wojenny sukces i towarzysząca mu sława biorą się z kombinacji rozumu, woli, siły, wyobraźni i wrażliwości [...].

źródło: NKJP: Michał Komar: Bestiariusz codzienny, 2003

Frazeologizmy

ktoś wyniósł pod niebiosa kogoś/coś
ktoś wychwalił pod niebiosa kogoś/coś
ktoś wynosi pod niebiosa kogoś/coś
ktoś wysławia pod niebiosa kogoś/coś
ktoś wychwala pod niebiosa kogoś/coś
ktoś chwali pod niebiosa kogoś/coś
Data ostatniej modyfikacji: 20.02.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json