UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kapa

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI

1. na łóżku

Definicja

duża, ozdobna, wykonana z tkaniny rzecz, która jest przeznaczona do nakrywania sprzętów lub ludzi

Pochodzenie

łac. cappa 'rodzaj nakrycia głowy; płaszcz z kapturem; rodzaj szaty świeckiej i zakonnej'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Najbliższe środowisko życia człowieka ➔ meble i wystrój wnętrz

Połączenia

aksamitna, błękitna, kolorowa, wzorzysta, złota kapa
nakryty, przykryty kapą
wygładzić kapę

Cytaty

	Pod ścianą stało ogromne łoże, zasłane różową kapą. źródło: NKJP: Beata Ostrowicka: Kraina kolorów: księga intryg, 1999
	Odrzuciła nogą kapę, bo zrobiło się jej gorąco. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1987
	W domu Drozdków łóżko jest zasłane niemal pod sufit grubymi pierzynami, przykrytymi ręcznie robioną kapą. źródło: NKJP: Marta Tylenda: Pół wieku bez kuzynów, Polityka, nr 2260, 2000-08-26
	Nie warto kusić się na apartament (160 zł) - metraż większy, ale te same pluszowe kapy i fotele oraz olejne jelenie na rykowisku. źródło: NKJP: Aneta Augustyn, współpraca Leszek Dlouchy: Pan Twardowski i Piekiełko, Gazeta Wyborcza, 1997-04-25
	Mama lepiej się poczuje. Przykryta kapą , bez koca czy pościeli. źródło: NKJP: Inga Iwasiów: Bambino, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kapa	kapy
D.	kapy	kap

C.	kapie	kapom
B.	kapę	kapy
N.	kapą	kapami
Ms.	kapie	kapach
W.	kapo	kapy

2. dla konia

Definicja

kawałek ciepłego materiału, którym przykrywa się konia podczas odpoczynku

Pochodzenie

łac. cappa 'rodzaj nakrycia głowy; płaszcz z kapturem; rodzaj szaty świeckiej i zakonnej'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:

derka

Cytaty

Wieziono kapy herbowe na konie , płaty aksamitne, kobierce, liberie, puzdra ze srebrnym naczyniem [...].

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

Jasna, dębowa trumna jechała na bryczce zaprzężonej w cztery czarne konie nakryte czarnymi żałobnymi kapami.

źródło: NKJP: Płakać bedom góry..., Dziennik Polski, 2000-07-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kapa	kapy
D.	kapy	kap

C.	kapie	kapom
B.	kapę	kapy
N.	kapą	kapami
Ms.	kapie	kapach
W.	kapo	kapy

3. dla księdza

Definicja

ozdobna szata liturgiczna noszona przez księdza, w kształcie peleryny zapinanej pod szyja na klamrę

Pochodzenie

łac. cappa 'rodzaj nakrycia głowy; płaszcz z kapturem; rodzaj szaty świeckiej i zakonnej'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Religia – kościół ➔ sakramenty i obrzędy religijne

Cytaty

	Kondukt wolno posuwał się w stronę Kadzidła. Tam u progu kościoła już czekał ksiądz w fioletowej kapie. źródło: NKJP: Wit Szostak: Oberki do końca świata, 2007
	Racławicki kościół posiada także bardzo piękne skarby, którymi są stare, rzymskie ornaty, używane prawie na każdej mszy świętej, i kapy, używane w czasie nieszporów. źródło: NKJP: Internet
	Dzieci czynnie uczestniczyły w liturgii, czytając pismo święte i śpiewając pieśni. Potem w uroczystej procesji przekazały dary w postaci świec, chleba, gron winnych i kwiatów, a towarzyszący im rodzice kapę. źródło: NKJP: (JOA): Nowe Brzesko, Nowe Brzesko, 2005-05-18
	W kaplicy z obrazem obsypanym tysiącami wotów podobnych srebrnym gwiazdom pojawił się ksiądz w zielonej kapie. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Kronika wypadków miłosnych, 1974

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kapa	kapy
D.	kapy	kap

C.	kapie	kapom
B.	kapę	kapy
N.	kapą	kapami
Ms.	kapie	kapach
W.	kapo	kapy

4. dla toreadora

Definicja

peleryna noszona przez toreadora i używana przez niego do drażnienia byka w czasie korridy

Pochodzenie

hiszp. capa

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Czas wolny ➔ rozrywka

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Cytaty

Najpierw byk jest prowokowany do ataku przez banderilleros wyposażonych w różowo-żółte kapy.

źródło: Internet: peron4.pl/peru-krwawy-taniec-z-bykiem

Szarżujący byk patrzy na czerwoną kapę, a nie na torreadora.

źródło: Internet: filmweb.pl › fora tematyczne

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kapa	kapy
D.	kapy	kap

C.	kapie	kapom
B.	kapę	kapy
N.	kapą	kapami
Ms.	kapie	kapach
W.	kapo	kapy

5. w szkole

Definicja

pot.

ocena niedostateczna w szkole

Pochodzenie

Od: klapa 4

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Edukacja i oświata ➔ szkoła

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	bania, bańka, but, gol, jedynka, laska, lufa, niedostateczny II, pała, pałka
	hiperonimy:	ocena

Cytaty

Jakbym na polskim powiedział tak jak ty napisałeś, od razu bym dostał kapę.

źródło: Internet: forumarchiwum.gry-online.pl

Ja mam w piątek sprawdzian z prawdopodobieństwa, który był już parę tygodni temu, ale ja go nie pisałam, bo powiedziałam, że chcę kapę i idę sobie na historię, a tu się okazało, że były prawie same kapy i napiszemy go jeszcze raz.

źródło: Internet: rozmowy.wizaz.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kapa	kapy
D.	kapy	kap

C.	kapie	kapom
B.	kapę	kapy
N.	kapą	kapami
Ms.	kapie	kapach
W.	kapo	kapy

6. niepowodzenie

Definicja

pot.

używane do zakomunikowania, że coś się nie udało

Pochodzenie

Od: klapa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Ocena i wartościowanie ➔ słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kaplica

Cytaty

[...] żeby uszyć jeansy, trzeba mieć odpowiednią maszynę, bo na takiej zwykłej, to raczej kapa.

źródło: NKJP: Internet

Czy później nie zostają blizny??? Bo mam na twarzy i tak z taką blizną chodzić, to kapa.

źródło: NKJP: Internet

Dzisiaj się mieliśmy spotkać, ale się dowiedziałam, że nie może przyjść i mi się smutno zrobiło, bo wczoraj też mieliśmy się spotkać i kapa ...

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kapa	kapy
D.	kapy	kap

C.	kapie	kapom
B.	kapę	kapy
N.	kapą	kapami
Ms.	kapie	kapach
W.	kapo	kapy

Inne uwagi

Używany tylko M. lp

Data ostatniej modyfikacji: 05.05.2026