UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

medalion

Chronologizacja

1830, F. Bentkowski, "Spis medalów polskich lub z dziejami krainy polskiej stycznych, w gabinecie Król. Alex. Uniwersytetu w Warszawie znajdujących się [...]", books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. medalion
medaliony
D. medalionu
medalionów
C. medalionowi
medalionom
B. medalion
medaliony
N. medalionem
medalionami
Ms. medalionie
medalionach
W. medalionie
medaliony

Pochodzenie

fr. médaillon

z wł. medaglione

1. na szyi

Definicja

niewielkie ozdobne pudełeczko, w którym nosi się fotografię lub inną pamiątkę i wiesza na łańcuszku na szyi bądź w innym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Połączenia

  • medalion na łańcuszku, na piersi

Cytaty

- To zwykły medalion, pamiątka po żonie - powiedział.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Doskonale wiedział, czym się martwili: że kończą się zapasy, że nie ma już czym palić w piecach, że z rzeczy, za które można kupić kolejne dni i tygodnie życia, została już tylko ślubna obrączka i złoty medalion z sepiowym portrecikiem, przechowywany na dnie najgłębszej szuflady.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Gdy Terey podszedł, prosząc, by mu wybaczyła tak skromny upominek, pokazywała właśnie łańcuch z medalionem, zdobiony perłami, wywołując okrzyki zachwytu skupionych przyjaciółek.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

W strojach ciotek zawsze coś lśniło, złociło się, błyskało - klamerki pantofli i grzebienie we włosach wysadzane sztucznymi brylancikami, bransoletki, broszki, kolczyki, łańcuszki, na których dyndały medaliony [...].

źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska: Apokryf wenecki, 2004

2. na sarkofagu

Definicja

plast. 
rzeźbiona lub malowana dekoracja w owalnej ramie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

Połączenia

  • wykonać medaliony

Cytaty

Na jednym z malowideł ukazany jest bardzo oryginalny krzyż koptyjski. Na środku widnieje medalion z wizerunkiem Chrystusa, zaś między ramionami umieszczone są symbole czterech ewangelistów: skrzydlate istoty znane z wizji Ezechiela i z Apokalipsy.

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Medalion na sarkofagu, według projektu Piotra Kozakiewicza, odlał w brązie Franciszek Kopaczyński.

źródło: NKJP: Wokół Boleszczyców, Dziennik Polski, 2004-01-31

W stolicy Wielkopolski pianistę upamiętniono tablicą na ścianie Urzędu Miejskiego, popiersiem w parku oraz tablicą z medalionem na ścianie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaźni Nauk.

źródło: NKJP: Marta Legieć: Z mazurkiem w tle, Dziennik Zachodni, 2010-01-16

W prezbiterium, powyżej stall, zawieszono sześć medalionów, na których zobrazowano cuda św. profesora [...].

źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2000

3. z polędwicy

Definicja

kulin. 
okrągły lub owalny kotlet przyrządzony bez panierki

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kotlet

Cytaty

Z dań głównych próbowałem kaczki mazurskiej (42,00 zł) - chrupka skórka, w środku mięso różowe, ale nie dość kruche oraz potrawę o tajemniczej nazwie surf and turf (49,00 zł) - medalion z polędwicy, sam w sobie doskonały befsztyczek.

źródło: NKJP: Piotr Bikont: Zalewayka, Gazeta Wyborcza, 1996-11-15

Właśnie bigosem myśliwskim i medalionem z dzika raczyli się uczestnicy ,,Spotkań” podczas biesiady myśliwskiej w Uzarzewie.

źródło: NKJP: Barbara Kozłowska: Nie wolno się kochać i zawracać, Gazeta Poznańska, 2001-09-28

W menu znalazły się m.in.: medaliony z ananasem, krem z kury, flaczki i barszcz z pasztecikiem.

źródło: NKJP: BG, BB, DR: Z umiarem i bez brawury..., Gazeta Poznańska, 2003-01-02

Składnia

bez ograniczeń + medalion +
(z CZEGO)

4. z cietrzewia

Definicja

łow. 
trofeum łowieckie w postaci wypreparowanej głowy i szyi zwierzęcia, przygotowanych tak,, żeby całość można było powiesić na ścianie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Cytaty

[...] chyba najpełniejszym w wyrazie jest trofeum w postaci medalionu. Jest to osadzony na tarczy w pełnej krasie wachlarz lub lira i nałożona na to spreparowana przednia część ptaka, obejmująca głowę, szyję i przód piersi. Medaliony z głuszców i cietrzewi są prawdziwą ozdobą myśliwskich kącików.

źródło: NKJP: Jerzy Napiórkowski: Z pamiętnika myśliwego, Polityka, 2003-02-01

5. w numizmatyce

Definicja

num. 
medal wybity jednostronnie, dla upamiętnienia jakiejś osoby albo wydarzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  medal

Cytaty

Nie tak dawno mieszkańcy Krakowa otrzymali listy zachęcające do kupna „ pamiątkowych medalionów z wizerunkiem Jana Pawła II”. Sprzedawała je „Skarbnica Narodowa”, firma przedstawiająca się jako „oficjalny dystrybutor Mennicy Stanów Zjednoczonych, [...]”. Dystrybutorzy tej podobno „wyjątkowej pamiątki” zastosowali prosty, ale skuteczny chwyt reklamowy. W listach zaznaczono, iż „każda rodzina może ubiegać się tylko o jeden egzemplarz” medalionu.

źródło: NKJP: Myśl, pomniki, zapalniczki, Dziennik Polski, 2008-03-28

Data ostatniej modyfikacji: 20.11.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj