UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dieta

Chronologizacja

SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

1. odchudzająca

Definicja

sposób odżywiania się odbiegający pod względem ilości i rodzaju spożywanych pokarmów od powszechnie przyjętego

Pochodzenie

łac. diaeta 'zalecony sposób życia'

z gr. díaita 'należyty sposób'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

Połączenia

  • bezmięsna, bezsolna, lekkostrawna, niskokaloryczna, owocowa, wegetariańska, wysokobiałkowa, wysokokaloryczna; drakońska, drastyczna, ostra, rygorystyczna, specjalna, ścisła; (dobrze, odpowiednio) dobrana; cudowna dieta; dieta bezglutenowa, jogurtowa, kapuściana, makrobiotyczna; oczyszczająca; śródziemnomorska
  • dieta i ćwiczenia
  • dobór diety
  • pilnować, przestrzegać diety
  • ułożyć; polecić/polecać, zalecić/zalecać; mieć, stosować, trzymać, zastosować dietę
  • przejść na dietę
  • być na diecie

Cytaty

Inne są apetyty młodzieży, a inne ludzi starszych, inne pań, a inne panów, mogą się też znaleźć wśród gości osoby na diecie [...].

źródło: NKJP: Tadeusz Rojek: Jak to się je: savoir-vivre przy stole, 1994

[...] częste ich spożywanie jest niekorzystne dla chorych na cukrzycę. Muszą oni przestrzegać diety zmniejszającej w organizmie zapotrzebowanie na insulinę.

źródło: KJ PWN: Rzeczpospolita, 2001-04-14

Osoby cierpiące na migrenę powinny unikać objadania się i stosowania radykalnych diet odchudzających.

źródło: NKJP: XX: M - jak migrena, Trybuna Śląska, 2002-10-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dieta
 diety
D. diety
 diet
C. diecie
 dietom
B. dietę
 diety
N. dietą
 dietami
Ms. diecie
 dietach
W. dieto
 diety

2. przeciętnego Polaka

Definicja

zestaw pokarmów jadanych przez kogoś

Pochodzenie

łac. diaeta 'zalecony sposób życia'

z gr. díaita 'należyty sposób'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jadłospis, menu

Połączenia

  • odpowiednia, prawidłowa, właściwa, zdrowa; zła; codzienna; (odpowiednio)zbilansowana dieta; dieta bogata, obfita; uboga w coś
  • dieta przeciętnego Polaka
  • składnik, suplement, uzupełnienie; zmiana diety
  • dieta składa się z czegoś
  • uzupełnić/uzupełniać dietę czymś, wzbogacić/wzbogacać dietę o coś/, w coś, zmienić dietę
  • na dietę składają się

Cytaty

Wierzę, że odpowiednia dieta i aktywność fizyczna mogą przedłużyć człowiekowi życie.

źródło: NKJP: Bliżej do wieczności, Dziennik Polski, 2002-06-10

Eksperci zalecają, by w naszej codziennej diecie znalazło się 25-35 g błonnika.

źródło: KJ PWN: druk ulotny, reklama kosmetyczna, 2003

Zmodyfikowany genetycznie ryż wzbogaca dietę mieszkańców Azji w witaminę A i żelazo, chroniąc przed infekcjami, utratą wzroku i anemią.

źródło: NKJP: M. Barwicka: Czy uprawy genetyczne wkroczą do regionu? Recepta na katastrofę, Tygodnik Ciechanowski, 2005-03-03

Już wstępne wyniki potwierdziły wcześniejsze obawy o zdrowotne skutki niedostatku wapnia w dietach dzieci i młodzieży.

źródło: NKJP: JOANNA NURKOWSKA: MLEKO PONAD WSZYSTKO!, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dieta
 diety
D. diety
 diet
C. diecie
 dietom
B. dietę
 diety
N. dietą
 dietami
Ms. diecie
 dietach
W. dieto
 diety

3. w podróży służbowej

Definicja

pieniądze wypłacane pracownikowi na pokrycie kosztów wyżywienia lub także innych kosztów poniesionych w czasie podróży służbowej

Pochodzenie

ang. diet

niem. Diät

z gr. díait

Gr. díait w specjalnym znaczeniu jako nazwa trybunału rozjemczego w starożytnych Atenach, którego członkowie - 440 sędziów działających na zmiany, co dzień w innym składzie - otrzymywali zapłatę za każdy dzień swojej działalności

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

Połączenia

  • dieta dojazdowa, hotelowa, pobytowa
  • obliczyć/obliczać; wypłacić/wypłacać dietę

Cytaty

Pracownikowi, który odbywa krajową podróż trwającą dłużej niż 12 godzin przysługuje dieta w wysokości 20 zł (od 1 marca 2004 – 22 zł). Dieta nie należy się, kiedy pracownik ma zapewnione pełne wyżywienie (śniadanie, obiad, kolacja).

źródło: NKJP: Huczyk Magda: Wszystkie prawa kupującego, Dziennik Zachodni, 2004-02-19

[...] prezes Urzędu Regulacji Energetyki określa wysokość i zasady wypłacania diet oraz zwrotu kosztów podróży.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z obrad Sejmu RP z dnia 06.12.1996

[...] diety pobrali wszyscy radni, którzy uczestniczyli w służbowym wyjeździe do Francji. Jest to ponad 565 zł na osobę. Przewodniczący uchylił się od odpowiedzi na pytanie, czy on też pobrałby dietę, gdyby pojechał w tę podróż.

źródło: NKJP: R. Nadaj: Płońsk: Zainkasowali ponad 6 tysięcy złotych, Tygodnik Ciechanowski, 2006-07-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dieta
 diety
D. diety
 diet
C. diecie
 dietom
B. dietę
 diety
N. dietą
 dietami
Ms. diecie
 dietach
W. dieto
 diety

4. poselska

Definicja

wynagrodzenie przysługujące za pełnienie niektórych funkcji

Pochodzenie

ang. diet

niem. Diät

z gr. díait

Gr. díait w specjalnym znaczeniu jako nazwa trybunału rozjemczego w starożytnych Atenach, którego członkowie - 440 sędziów działających na zmiany, co dzień w innym składzie - otrzymywali zapłatę za każdy dzień swojej działalności.

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca wynagrodzenie za pracę

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wynagrodzenie

Połączenia

  • miesięczna; nieopodatkowana, opodatkowana, zryczałtowana; poselska, senatorska, sędziowska dieta; dieta parlamentarna; netto
  • dieta członka komisji, komitetu, rady..., ławnika, posła, przewodniczącego komisji, rady gminy, dzielnicy, miasta..., radnego, samorządowca, senatora, sołtysa
  • stawka, wysokość; wypłata diety; obniżka, podwyżka diet
  • komuś przysługuje dieta; czyjaś dieta wyniosła/wynosi; dieta wzrosła
  • ustalić; brać, dostać/dostawać, otrzymać/otrzymywać, pobrać/pobierać; podwyższyć/podwyższać, zwiększyć/zwiększać; zmniejszyć/zmniejszać dietę; obciąć/obcinać komuś, obniżyć/obniżać, podnieść/podnosić diety; naliczanie diet

Cytaty

Mam pytanie, chociaż pewnie nie uzyskam na nie akurat teraz odpowiedzi: Ilu ministrów tego rządu zrezygnowało z diety poselskiej?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 01.03.1995,

W innych miastach pozostali członkowie zarządu otrzymują na ogół zryczałtowane miesięczne diety lub diety za każde posiedzenie zarządu.

źródło: NKJP: R. Nadaj: Ile zarabia twój burmistrz...?, Tygodnik Ciechanowski, 2002-04-06

Posłowie tego ugrupowania zaproponowali jedynie upoważnienie ministra odpowiedzialnego za sprawy administracji do określenia maksymalnej wysokości diet radnych gminnych.

źródło: KJ PWN: Rzeczpospolita, 1999-04-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dieta
 diety
D. diety
 diet
C. diecie
 dietom
B. dietę
 diety
N. dietą
 dietami
Ms. diecie
 dietach
W. dieto
 diety

Frazeologizmy

dieta cud
dieta rozdzielna
Data ostatniej modyfikacji: 06.12.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN