UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

koszulka

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koszulka
koszulki
D. koszulki
koszulek
C. koszulce
koszulkom
B. koszulkę
koszulki
N. koszulką
koszulkami
Ms. koszulce
koszulkach
W. koszulko
koszulki

Pochodzenie

Zob. koszula

1. klubu sportowego

Definicja

część ubrania okrywająca tułów, czasem też ręce, z cienkiego materiału, wkładana przez głowę na gołe ciało

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Połączenia

  • bawełniana, trykotowa;
  • biała, ciemna, czarna..., jasna, jaskrawa; pasiasta;
  • krótka; lekka;
  • bokserska, gimnastyczna, hokejowa, klubowa, kolarska, koszykarska, piłkarska, tenisowa;
  • firmowa, okolicznościowa, pamiątkowa, reklamowa; przepocona koszulka;
  • jednakowe, jednolite koszulki
  • koszulka polo, T-shirt; numer ileś
  • koszulka drużyny, klubu, lidera, mistrza świata, reprezentacji, reprezentanta Polski,
  • koszulki kolarzy, koszykarzy, piłkarzy, zawodników, zespołu;
  • koszulka najaktywniejszego zawodnika, żółta koszulka lidera
  • koszulka z lycry
  • koszulka w paski, w pasy
  • koszulka z krótkim rękawem; koszulka z autografem, z emblematem, z hasłem, z herbem, z logo, z nadrukiem, z napisem, z nr ileś, z numerem ileś, z orłem, z orzełkiem, z podobizną, z podpisami, z portretami, z wizerunkiem, ze znakiem
  • koszulka na ramiączkach; w barwach jakiegoś klubu sportowego
  • koszulka i czapka, koszulka i czapeczka, koszulka i dżinsy, koszulka i spodenki, koszulka i spodnie;
  • koszulki i bluzy, koszulki i czapki, koszulki i gadżety, koszulki i szaliki
  • kolor, numer koszulki; komplet koszulek
  • chłopak, dziewczyna, mężczyzna, zawodnik w koszulce; napis, numer, orzeł, reklama na koszulce
  • koszulka sięga (pępka); reklamująca coś
  • nosić;
  • !?ubrać/!?ubierać, przywdziać, włożyć/wkładać, założyć/zakładać;
  • ściągnąć/ ściągać, zdjąć/zdejmować;
  • podciągnąć, podnieść, unieść koszulkę

Cytaty

Był w koszulce gimnastycznej i granatowych spodniach, których nogawki podwinął wysoko.

źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Niebieski szklarz, 1996

Goście przyjechali na mecz w koszulkach z wydrukowanymi na nich nazwiskami.

źródło: NKJP: Dziennik Polski - Sport - Klasa B, 2002-09-02

Koszulki rowerowe produkowane się najczęściej z poliestru. Nie są tak przewiewne jak bawełniane i nie wchłaniają potu, lecz pozwalają mu się wydostać na zewnątrz. Trzeba pamiętać, że koszulka powinna przylegać do ciała [...].

źródło: NKJP: Dziennik Polski - Magazyn - Modnie i wygodnie, 1999-11-06

Anna wita mnie w drzwiach niewielkiego mieszkania, ubrana w jasne dżinsy i koszulkę na ramiączkach zgrabnie opinającą biust.

źródło: NKJP: Aneta Augustyn: Gazeta Wyborcza, 1996-05-06

Może to być na przykład obowiązek występowania sportowców w koszulkach z logo producenta lub dystrybutora napojów alkoholowych. W zamian za upowszechnianie, utrwalanie znaku towarowego lub podniesienie renomy producent lub dystrybutor zobowiązany będzie do finansowania lub współfinansowania określonej działalności.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z 36. posiedzenia Senatu RP w dniu 19 marca 2003 r.,

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: ubrać/ubierać koszulkę

2. dla niemowlęcia

Definicja

część bielizny okrywająca tułów, czasem też biodra i nogi, zakładana małym dzieciom, zwłaszcza niemowlętom

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  bielizna

Połączenia

  • batystowa, biała koszulka
  • koszulka i kaftanik
  • dziecko bez koszulki, w koszulce
  • zdjąć/zdejmować koszulkę

Cytaty

Gromadzenie wyprawki to kupno na początek najpotrzebniejszych rzeczy dla dziecka: komplecik – śpioszki, koszulka i kaftanik to suma 25–30 złotych.

źródło: NKJP: Elżbieta Zemsta: Becikowa 'ściema'?, Echo Dnia, 2005-11-11

Już niedługo, już za parę godzin zacznie mały Jezusek chodzić w białej koszulce po całej ziemi i układać się do każdego żłobka, jaki zbudowali Mu ludzie gdziekolwiek na świecie.

źródło: NKJP: Mieczysław Czuma: Dziennik Polski - Pejzaż - Świąteczna pastorałka, 2001-12-22

Postać mogła przyjaźnie zaczepiać gości, wykonując charakterystyczne dla siebie gesty, także fotografować się z dziećmi, chociaż absolutnie nie wtedy, gdy dziecko było półnagie i bez koszulki.

źródło: NKJP: Sławomir Mizerski: Na własne oczy, prasa, 2004

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: ubrać/ubierać koszulkę

3. damska

Definicja

część bielizny, okrywająca tułów, czasem też biodra, noszona przez kobiety

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  bielizna

Połączenia

  • jedwabna koszulka

Cytaty

Zostań w jakiejś części garderoby: jedwabnej koszulce, koronkowym pasie do pończoch albo długich butach. Koszulka lub stanik zasłonią ewentualne niedostatki ciała i dodadzą pikanterii.

źródło: NKJP: Lilka Fajer: Gorące obrazki, prasa, 1999

W nowej zimowej kolekcji firmy Benetton znajdziesz jak zwykle skromną i delikatną bieliznę w kolorach pastelowych, nieco odważniejszą w kolorach zdecydowanych oraz uwodzicielską z przeźroczystej siateczki w drobny kwiatowy wzór. Niektóre topy i koszulki możesz swobodnie nosić nawet do dżinsów.

źródło: NKJP: Dlaczego nie, prasa, 2001

W dodatku nadeszły upragnione przez niektórych czasy, kiedy konfekcja bieliźniana wyszła poza prostą konieczność i... jest modna. A tak! Modne są rozmaite artykuły, fasony, kolory. Obecna koszulka to mała, drobna i kusa młodsza siostra koszuli gotyckiej. Najczęściej biała (ale nie zawsze) jedwabna lub cienka, bawełniana. Zawsze ozdobiona - pianą koronek, mereżkową wstawką lub delikatnymi drapowaniami.

źródło: NKJP: Dorota Maj: Weekend, dodatek do Gazety Wyborczej, 1993-02-19,

Mała orgietka w apartamencie Hiszpana trwała już szóstego szampana. Rozebrani panowie obrabiali dziewczynę, która nie zdążyła zdjąć pończoch i koszulki.

źródło: NKJP: Roman Praszyński: Jajojad, 1988

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne; ubrać/ubierać koszulkę

4. do garniturku

Definicja

koszula o kroju takim, jak męska, ale w małym rozmiarze, odpowiednim dla chłopca

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  koszula

Cytaty

Garnitur dla chłopca. Według metki rozmiar na roczne dziecko. Mój syn ma dwa latka i aktualnie nosi ciuszki na 98. Kolor czarny. Do garniturku biała koszulka oraz czarno-bordowa mucha. Garnitur noszony raz przez kilka godzin.

źródło: Internet: allegro.pl

5. ekspresywnie

Definicja

ekspresywnie o koszuli męskiej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koszula

Cytaty

[...] zatargów wyraźnie nie lubi, wszystko potrafi obrócić w żart i szybko sprawę załagodzić. W zakładzie stara się Niemcom oczy zamydlić, całe osiem godzin obija się jak ostatni ancymon, natomiast po robocie odżywa. Czysta koszulka, krawacik, garniturek i już go nie ma.

źródło: NKJP: Henryk Sekulski: Przebitka, 2001

6. foliowa

Definicja

okrywająca jakiś przedmiot przylegająca osłona, zakładana dla ochrony

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  osłona

Połączenia

  • foliowa,metalowa,papierowa, plastykowa; przeźroczysta koszulka
  • koszulka kołka rozporowego
  • koszulka z blachy;
  • dokumenty w koszulce
  • założyć/zakładać koszulkę na coś

Cytaty

Każda strona umieszczona jest w foliowej koszulce (chociaż nie jest to niezbędne), nie ma więc problemów z ich wyjęciem, np. w celu zaprezentowania, bądź kserowania. Folia natomiast doskonale chroni kartki przed zniszczeniem.

źródło: NKJP: Bogdan: Moje hobby, prasa, 1999

Prędkość dostępu do danych można wydatnie zwiększyć, wycinając więcej otworów w koszulce dyskietki.

źródło: NKJP: CTRL+ALT+DELETE 1999

W grudniu i styczniu należy także zabezpieczyć korę drzew przed uszkodzeniami przez gryzonie i zające. Ochronę stanowić mogą plastykowe koszulki zakładane na pnie cienkich drzewek.

źródło: NKJP: Dziennik Polski - Dom - Kalendarium ogrodnicze, 2002-12-24

Przyjrzała się większym i mniejszym ikonom w koszulkach ze srebrnej blachy, wiszącym na obu ścianach

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1996

7. część zbroi

Definicja

część zbroi okrywająca tułów zrobiona z wielu małych żelaznych kółeczek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kolczuga

Połączenia

  • koszulka kolcza
  • koszulka z metalu

Cytaty

Kolczuga – czyli pancerz kolczy, wynaleziona przez Celtów, była zbudowana z tysięcy metalowych kółek łączonych na różne sposoby. Może mieć różną postać, od zwykłej koszulki, do długiej koszuli z kapturem i spodniami,

źródło: Internet

[...] nawet damasceńska stal nie przebijała się przez pancerz i koszulkę z metalu.

źródło: NKJP: Janusz Korwin-Mikke, prasa, 1988

Frazeologizmy

jajko w koszulce
jajo w koszulce
Data ostatniej modyfikacji: 03.10.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json