UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kresowy

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	kresowy	kresowy	kresowy	kresowe	kresowa
D.	kresowego	kresowego	kresowego	kresowego	kresowej
C.	kresowemu	kresowemu	kresowemu	kresowemu	kresowej
B.	kresowego	kresowego	kresowy	kresowe	kresową
N.	kresowym	kresowym	kresowym	kresowym	kresową
Ms.	kresowym	kresowym	kresowym	kresowym	kresowej
W.	kresowy	kresowy	kresowy	kresowe	kresowa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	kresowi	kresowi	kresowe	kresowe
D.	kresowych	kresowych	kresowych	kresowych
C.	kresowym	kresowym	kresowym	kresowym
B.	kresowych	kresowych	kresowych	kresowe
N.	kresowymi	kresowymi	kresowymi	kresowymi
Ms.	kresowych	kresowych	kresowych	kresowych
W.	kresowi	kresowi	kresowe	kresowe

Pochodzenie

Zob. kresy

1. związany z kresami

Definicja

związany z kresami - częścią kraju lub kontynentu położoną w pobliżu granicy

Noty o użyciu

Najczęściej używane w odniesieniu do dawnych ziem polskich na wschodzie.

Cytaty

1.a tereny

Definicja

znajdujący się na kresach

Noty o użyciu

Najczęściej używane w odniesieniu do dawnych ziem polskich na wschodzie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Najbliższe środowisko życia człowieka

Połączenia

dworek, dwór, zamek kresowy; wieś kresowa; miasto, miasteczko kresowe; tereny, ziemie kresowe

Cytaty

Mieszko I objeżdżał kresowe ziemie Małopolski i osadził woja Ścibora na rubieżach w pobliżu Ropy.

źródło: NKJP: Stanisław Elmer: Spotkajmy się w Bieczu, Gazeta Krakowska, 2006-08-25

Znałem przed wojną jako młody chłopiec kilka pięknych starych, zabytkowych dworów kresowych [...].

źródło: NKJP: Antoni Kroh: Starorzecza, 2010

Poznań międzywojenny był miastem kresowym, ale położonym na rubieżach zachodnich Rzeczypospolitej.

źródło: NKJP: X: Historia, Polska Głos Wielkopolski, 2006-09-02

1.b szlachcic

Definicja

żyjący na kresach lub stamtąd pochodzący

Noty o użyciu

Najczęściej używane w odniesieniu do dawnych ziem polskich na wschodzie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny ➔ państwa, miasta, obszary geograficzne

Połączenia

magnat, szlachcic, ziemianin kresowy; arystokracja, inteligencja, szlachta; ludność, rodzina kresowa; środowisko, ziemiaństwo kresowe

Cytaty

– Polacy odbywają do Lwowa podróże sentymentalne. Nasz turysta najczęściej wywodzi się z rodziny kresowej albo nawet należy do pokolenia, które tam mieszkało.

źródło: NKJP: Adolf Juzwenko: Antczak Jacek, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2007-08-17

Niemal cała szlachta kresowa, idąc z postępem cywilizacyjnym, jaki reprezentowała wówczas Korona, czyli rdzenna Polska, spolonizowała się w XVII czy XVIII wieku [..].

źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994

Widząc w lesie tabun dziko pasących się mustangów, Czirokezi zgodnie ze zwyczajowym prawem schwytali je i włączyli do własnego stada. Kresowi pionierzy nie mogli puścić tego płazem. W starciu z nimi zginęło dwunastu indiańskich „koniokradów”. Niedługo nastąpił jednak odwet - życie straciło trzydziestu osadników.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

1.c język

Definicja

charakterystyczny dla kresów i osób żyjących na tych terenach

Noty o użyciu

Najczęściej używane w odniesieniu do dawnych ziem polskich na wschodzie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Język

Połączenia

akcent, język, zaśpiew kresowy; kultura; polszczyzna; literatura kresowa; tradycje kresowe

Cytaty

	Pewnie wielu z Was było choć raz na dawnych naszych Kresach. […] Spotkałem się z wielu Polakami tam mieszkającymi […]. Mówią swoim śpiewnym językiem kresowym. źródło: NKJP: Internet
	[…] polszczyzna kresowa ze swą fonetyką, morfologią i słownictwem jest już dziś tylko wzruszającym reliktem. Jidysz i hebrajski bezpowrotnie zniknęły z kresów. źródło: NKJP: Michał Komar: O obrotach losów i ciał, 1998
	Moi rodzice pochodzą ze Lwowa. Choć urodzony w Krakowie, też czuję się lwowiakiem. Zamiłowanie do kultury kresowej wyniosłem z domowej tradycji. źródło: NKJP: Nie są zatopioną Atlantydą, Dziennik Polski, 2008-09-22
	Pochodzę z Podlasia, skąd zawsze było bliżej do wschodniej granicy i do naszych dawnych kresów. A wychowywany byłem na Mickiewiczu, Słowackim, Sienkiewiczu, czyli na naszej literaturze kresowej. źródło: NKJP: Zdzisław Pietrasik: Rosyjski łącznik, Polityka, 2007-07-14

1.d festiwal

Definicja

poświęcony kresom

Noty o użyciu

Najczęściej używane w odniesieniu do dawnych ziem polskich na wschodzie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny

Połączenia

festiwal, nurt kresowy; polityka kresowa

Cytaty

Przy Stowarzyszeniu działa […] zespół pieśni i tańca „Podolski Kwiat”, w którym przez 9 lat miałam zaszczyt reprezentować nasze miasto daleko poza granicami Ukrainy, z powodzeniem biorąc udział w licznych konkursach i festiwalach kresowych.

źródło: Anna Kietlińska: Konkurs recytatorski dla Polaków z zagranicy „Kresy”, Wspólnota Polska„, 2020-03 (wspolnotapolska.org.pl)

[…] na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat w literaturze można zaobserwować zwrot zainteresowań w kierunku prywatnej ojczyzny, regionu. Zakorzenienie w rodzinnych stronach widoczne jest przede wszystkim w utworach zaliczanych do nurtu kresowego […].

źródło: Elżbieta Dutka: Ukraina w twórczości Włodzimierza Odojewskiego i Włodzimierza Paźniewskiego, 2000

[…] postulował wprowadzenie jasnego programu polityki kresowej zakładającego przede wszystkim, że ustąpienie Polski z ziem wschodnich jest niemożliwe.

źródło: Kwestia narodowa w Polsce i w Czechosłowacji w okresie międzywojennym, 2005 (books.google.pl)

2. moment

Definicja

związany z kresem - momentem, w którym coś przestaje istnieć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości czasu ➔ upływ czasu

Relacje znaczeniowe

antonimy:

początkowy

Cytaty

Jeśli chcesz cofnąć się w czasie i wrócić do kresowego okresu historii Japonii, z przyjemnością odkryjesz dla Ciebie atrakcje w „Wiosce historycznej”. […] Tam zostaniesz wprowadzony do wiejskiego stylu życia z czasów Meiji i Taisho, który trwał od 1868 do 1926 roku.

źródło: Internet: hosteltaurus.pl

Data ostatniej modyfikacji: 21.06.2021